Η όραση μεταβάλλεται φυσιολογικά με την ηλικία, όμως ορισμένες αλλαγές δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στα χρόνια.
Δυσκολία στην ανάγνωση, ξηροφθαλμία, προβλήματα στο σκοτάδι, θολή εικόνα ή ξαφνικές λάμψεις μπορεί να έχουν διαφορετικές αιτίες και σε ορισμένες περιπτώσεις να συνδέονται με παθήσεις των ματιών.
Οι τακτικοί οφθαλμολογικοί έλεγχοι αποκτούν μεγαλύτερη σημασία όσο μεγαλώνει κανείς, ιδιαίτερα όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό οφθαλμικών παθήσεων ή προβλήματα υγείας όπως ο διαβήτης και η υπέρταση.
Δυσκολία στην κοντινή όραση
Η ανάγκη να απομακρύνετε το βιβλίο, το κινητό ή ένα έγγραφο για να μπορέσετε να διαβάσετε καθαρά είναι μία από τις συνηθέστερες αλλαγές που εμφανίζονται με την ηλικία.
Πρόκειται συνήθως για πρεσβυωπία. Ο φυσικός φακός του ματιού χάνει σταδιακά την ελαστικότητά του και δυσκολεύεται να εστιάσει σε αντικείμενα που βρίσκονται κοντά. Η κατάσταση εμφανίζεται συνήθως μετά τα 40 και εξελίσσεται σταδιακά.
Ξηρά και ερεθισμένα μάτια
Η ξηροφθαλμία μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, όμως γίνεται συχνότερη όσο περνούν τα χρόνια. Η μειωμένη παραγωγή δακρύων μπορεί να προκαλέσει κάψιμο, τσούξιμο, αίσθηση ξένου σώματος και ερεθισμό.
Η πολύωρη χρήση υπολογιστών και κινητών μπορεί επίσης να επιδεινώσει την ενόχληση. Τα τεχνητά δάκρυα μπορούν σε αρκετές περιπτώσεις να προσφέρουν ανακούφιση, όμως όταν το πρόβλημα επιμένει ή είναι έντονο χρειάζεται οφθαλμολογική εξέταση.
Δυσκολία σε χώρους με χαμηλό φωτισμό
Με την ηλικία τα μάτια χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να προσαρμοστούν όταν κάποιος μετακινείται από έναν φωτεινό σε έναν σκοτεινό χώρο. Η δυσκολία αυτή μπορεί να γίνει ιδιαίτερα αισθητή κατά την οδήγηση τη νύχτα ή σε χώρους με ανεπαρκή φωτισμό.
Η αλλαγή συνδέεται μεταξύ άλλων με τη φυσιολογική φθορά των φωτοϋποδοχέων του αμφιβληστροειδούς. Ωστόσο, η δυσκολία προσαρμογής στο σκοτάδι μπορεί να συνυπάρχει και με παθήσεις όπως η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, γι’ αυτό και αξίζει να αξιολογείται από ειδικό.
Η εικόνα γίνεται θολή
Όταν η εικόνα χάνει σταδιακά την καθαρότητά της, μία από τις πιθανές αιτίες είναι ο καταρράκτης. Ο φυσικός φακός του ματιού γίνεται σταδιακά θολός, με αποτέλεσμα τα αντικείμενα να φαίνονται λιγότερο καθαρά.
Μπορεί επίσης να εμφανιστούν αντανακλάσεις ή «στεφάνια» γύρω από τα φώτα, ιδιαίτερα τη νύχτα. Στα αρχικά στάδια μπορεί να βοηθήσει η αλλαγή γυαλιών, ενώ όταν ο καταρράκτης προχωρήσει υπάρχει η δυνατότητα χειρουργικής αντιμετώπισης.
Οι ευθείες γραμμές φαίνονται κυματιστές
Μία αλλαγή που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή είναι όταν ευθείες γραμμές αρχίζουν να φαίνονται στραβές, κυματιστές ή παραμορφωμένες.
Το σύμπτωμα μπορεί να σχετίζεται με προβλήματα στον αμφιβληστροειδή, μεταξύ άλλων με ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας. Μπορεί επίσης να εμφανιστεί σε άτομα με διαβήτη ή σε περιπτώσεις όπου έχει σχηματιστεί μεμβράνη στην επιφάνεια του αμφιβληστροειδούς.
Μία ξαφνική αλλαγή στην εικόνα, ιδιαίτερα όταν αφορά το ένα μάτι, χρειάζεται άμεση αξιολόγηση από οφθαλμίατρο.
Ξαφνικά «μυγάκια» και λάμψεις
Μικρές κουκκίδες, γραμμές, στίγματα ή μορφές που κινούνται μέσα στο οπτικό πεδίο είναι γνωστές ως «μυγάκια» και γίνονται συχνότερες με την ηλικία, καθώς μεταβάλλεται το υαλοειδές σώμα του ματιού.
Όταν όμως εμφανιστούν ξαφνικά πολλά νέα στίγματα, συνοδεύονται από λάμψεις ή παρατηρηθεί σκοτεινή περιοχή στο οπτικό πεδίο, απαιτείται άμεσος οφθαλμολογικός έλεγχος.
Σε ορισμένες περιπτώσεις τέτοια συμπτώματα μπορεί να σχετίζονται με αποκόλληση του υαλοειδούς ή ακόμη και αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς, η οποία αποτελεί επείγουσα κατάσταση και μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη απώλεια όρασης εάν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα.
Μειώνεται η περιφερική όραση
Σε αντίθεση με την ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, που επηρεάζει κυρίως την κεντρική όραση, το γλαύκωμα μπορεί να ξεκινήσει επηρεάζοντας την περιφερική όραση.
Η βλάβη στο οπτικό νεύρο εξελίσσεται συχνά αργά και χωρίς εμφανή συμπτώματα, με αποτέλεσμα αρκετοί άνθρωποι να μην αντιλαμβάνονται ότι υπάρχει πρόβλημα. Καθώς η νόσος προχωρά, μπορεί να δημιουργηθούν περιοχές μειωμένης όρασης στο οπτικό πεδίο.
Το γλαύκωμα μπορεί να προκαλέσει μόνιμη απώλεια όρασης, γι’ αυτό οι προληπτικοί οφθαλμολογικοί έλεγχοι έχουν ιδιαίτερη σημασία, ακόμη και όταν κάποιος θεωρεί ότι βλέπει φυσιολογικά.
Γενικά, μια ξαφνική αλλαγή στην όραση, νέες λάμψεις ή πολλά καινούργια «μυγάκια», απώλεια τμήματος του οπτικού πεδίου ή απότομη θόλωση δεν θα πρέπει να αγνοούνται και χρειάζονται άμεση εκτίμηση από οφθαλμίατρο.
