Η ξηροστομία δεν οφείλεται πάντα στην αφυδάτωση ή σε μια προσωρινή ενόχληση μετά από μια ζεστή ημέρα.
Όταν η αίσθηση ξηρότητας στο στόμα επιμένει, ακόμη και μετά την κατανάλωση νερού, μπορεί να σχετίζεται με μειωμένη παραγωγή σάλιου, τη λήψη συγκεκριμένων φαρμάκων ή κάποιο υποκείμενο πρόβλημα υγείας.
Η συγκεκριμένη κατάσταση περιγράφει την αίσθηση ότι το στόμα δεν έχει αρκετή υγρασία.
Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι σιελογόνοι αδένες παράγουν πάντοτε λιγότερο σάλιο, καθώς η υποκειμενική ξηρότητα δεν αντιστοιχεί σε όλες τις περιπτώσεις σε πραγματική μείωση της παραγωγής του.
Ποιες είναι οι συνηθέστερες αιτίες
Η αφυδάτωση είναι ένας από τους παράγοντες που μπορούν να προκαλέσουν ξηροστομία. Ωστόσο, δεν είναι ο μοναδικός.
Το άγχος, η βουλωμένη μύτη και η αναπνοή από το στόμα κατά τη διάρκεια του ύπνου μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε έντονη ξηρότητα, ιδιαίτερα τις πρωινές ώρες.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η φαρμακευτική αγωγή.
Αντιισταμινικά, ορισμένα αντικαταθλιπτικά, φάρμακα για την υπέρταση και θεραπείες που χορηγούνται για προβλήματα της ουροδόχου κύστης ενδέχεται να επηρεάσουν την παραγωγή σάλιου.
Όταν κάποιος λαμβάνει περισσότερα από ένα φάρμακα, η πιθανότητα εμφάνισης του συγκεκριμένου συμπτώματος μπορεί να αυξηθεί.
Εάν η ξηροστομία εμφανίστηκε μετά την έναρξη μιας θεραπείας ή την αλλαγή της δοσολογίας, είναι χρήσιμο να ενημερωθεί ο γιατρός.
Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να διακόπτεται συνταγογραφούμενη αγωγή χωρίς προηγούμενη ιατρική συμβουλή.
Υπάρχουν, επίσης, παθήσεις που μπορεί να συνδέονται με την επίμονη ξηρότητα του στόματος.
Σε αυτές περιλαμβάνονται ο σακχαρώδης διαβήτης και το σύνδρομο Sjögren, μια αυτοάνοση νόσος που επηρεάζει τους αδένες οι οποίοι παράγουν σάλιο και δάκρυα.
Παράλληλα, η θεραπεία για τον καρκίνο, αλλά και η στοματική καντιντίαση, δηλαδή μια μυκητιασική λοίμωξη του στόματος, μπορούν να συμβάλουν στην εμφάνιση του προβλήματος.
Η παρουσία ξηροστομίας από μόνη της, πάντως, δεν αρκεί για να τεθεί διάγνωση κάποιας από αυτές τις παθήσεις.
Γιατί δεν πρέπει να αγνοείτε τη μειωμένη παραγωγή σάλιου
Το σάλιο έχει σημαντικότερο ρόλο από την απλή διατήρηση της υγρασίας στο στόμα. Συμβάλλει στη μάσηση και την κατάποση των τροφών, διευκολύνει την ομιλία, απομακρύνει υπολείμματα τροφών και βοηθά στην προστασία των δοντιών από μικροοργανισμούς και οξέα.
Όταν η ποσότητά του μειώνεται συστηματικά, μπορεί να εμφανιστούν κολλώδης αίσθηση στο στόμα, σκασμένα χείλη, αλλοίωση της γεύσης, δυσάρεστη αναπνοή και δυσκολία στην κατάποση ξηρών τροφών.
Επιπλέον, η παρατεταμένη έλλειψη σάλιου αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης τερηδόνας και μυκητιασικών λοιμώξεων στη στοματική κοιλότητα.
Για τον λόγο αυτό, η αντιμετώπιση δεν περιορίζεται στην προσωρινή ανακούφιση με νερό, αλλά περιλαμβάνει και την προστασία των δοντιών και των ούλων.
Τι μπορείτε να κάνετε για να περιορίσετε την ξηροστομία
Ορισμένες καθημερινές συνήθειες μπορούν να συμβάλουν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων:
- Μασήστε τσίχλα χωρίς ζάχαρη ή χρησιμοποιήστε καραμέλες χωρίς ζάχαρη, ώστε να ενισχυθεί η φυσική παραγωγή σάλιου.
- Περιορίστε το κάπνισμα και το αλκοόλ, καθώς μπορούν να επιδεινώσουν την ξηρότητα.
- Αποφύγετε στοματικά διαλύματα που περιέχουν οινόπνευμα, επειδή ενδέχεται να προκαλέσουν επιπλέον ερεθισμό.
- Μειώστε την καφεΐνη, εάν παρατηρείτε ότι επιδεινώνει την ενόχληση.
- Βουρτσίζετε τα δόντια σας δύο φορές την ημέρα με οδοντόκρεμα που περιέχει φθόριο και μην παραλείπετε τους τακτικούς οδοντιατρικούς ελέγχους.
- Συζητήστε με τον φαρμακοποιό ή τον γιατρό σας το ενδεχόμενο χρήσης υποκατάστατων σάλιου, τα οποία διατίθενται σε μορφή σπρέι, γέλης ή παστίλιας.
Εάν το πρόβλημα είναι εντονότερο τη νύχτα, αξίζει να διερευνηθεί εάν υπάρχει ρινική συμφόρηση ή συνήθεια αναπνοής από το στόμα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η χρήση υγραντήρα στον χώρο του ύπνου μπορεί να προσφέρει ανακούφιση.
Πότε χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση
Εάν η ξηροστομία διαρκεί αρκετές εβδομάδες παρά τα μέτρα αυτοφροντίδας, είναι σημαντικό να απευθυνθείτε σε γιατρό ή οδοντίατρο.
Το ίδιο ισχύει όταν η ξηρότητα δυσκολεύει την ομιλία και τη λήψη τροφής ή συνοδεύεται από πόνο, λευκές κηλίδες, αιμορραγία και επίμονες αλλαγές στη γεύση.
Χρήσιμο είναι να ενημερώσετε τον γιατρό για τυχόν άλλα συμπτώματα, όπως συχνουρία ή ασυνήθιστη ξηρότητα στα μάτια, καθώς και για όλα τα φάρμακα και τα συμπληρώματα που λαμβάνετε.
Ανάλογα με τα ευρήματα, μπορεί να χρειαστεί επανεξέταση της φαρμακευτικής αγωγής, κλινικός έλεγχος της στοματικής κοιλότητας, εξετάσεις αίματος ή αξιολόγηση της παραγωγής σάλιου.
Η επίμονη ξηροστομία δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει σοβαρό πρόβλημα, ωστόσο όταν δεν υποχωρεί χρειάζεται να διερευνάται η αιτία της και όχι να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά με περισσότερη κατανάλωση νερού.
