Το μπλε φως που εκπέμπουν οι λαμπτήρες LED βρίσκεται στο επίκεντρο επιστημονικών ερευνών, καθώς υπάρχουν ενδείξεις ότι συγκεκριμένα μήκη κύματος ενδέχεται να επηρεάζουν τη λειτουργία των μιτοχονδρίων στα κύτταρα.
Την υπόθεση αυτή έχει εξετάσει ο καθηγητής Νευροεπιστήμης του University College London, Γκλεν Τζέφερι, ο οποίος υποστηρίζει ότι η παρατεταμένη έκθεση σε συγκεκριμένο φάσμα φωτός μπορεί να επηρεάζει τους μηχανισμούς παραγωγής ενέργειας των κυττάρων.
Τα μιτοχόνδρια είναι απαραίτητα για τη λειτουργία του οργανισμού, καθώς μετατρέπουν τα θρεπτικά συστατικά σε ενέργεια.
Σύμφωνα με την υπόθεση του ερευνητή, πιθανές αλλαγές στη λειτουργία τους θα μπορούσαν να έχουν ευρύτερες επιπτώσεις και όχι να περιορίζονται μόνο στην όραση.
Τι έδειξαν τα πειράματα
Οι ενδείξεις που έχουν προκαλέσει το ενδιαφέρον των επιστημόνων προέρχονται σε σημαντικό βαθμό από μελέτες σε ζώα.
Σε πείραμα με ποντίκια που εκτέθηκαν καθημερινά σε μπλε φως μικρού μήκους κύματος, καταγράφηκε περίπου 50% μείωση σε δείκτες μιτοχονδριακής δραστηριότητας.
Σε άλλη μελέτη, η έκθεση ποντικών σε LED φωτισμό με αυξημένη παρουσία μπλε μήκους κύματος συνδέθηκε με μεταβολές στη δραστηριότητα, στον μεταβολισμό και στη λειτουργία του ήπατος.
Τα συγκεκριμένα ευρήματα, ωστόσο, δεν αποτελούν απόδειξη ότι οι λαμπτήρες LED προκαλούν αντίστοιχες βλάβες στους ανθρώπους. Η μετάβαση από τα αποτελέσματα σε ζώα στις επιπτώσεις στον άνθρωπο απαιτεί επιπλέον έρευνα.
Τι έχει βρεθεί στους ανθρώπους
Ο Τζέφερι και οι συνεργάτες του έχουν εξετάσει παράλληλα διαφορετικούς τύπους φωτισμού και την επίδρασή τους στην ανθρώπινη όραση.
Σε μελέτη, ενήλικες εκτέθηκαν για δύο εβδομάδες είτε σε φωτισμό ευρύτερου φάσματος από λαμπτήρες βολφραμίου είτε σε συμβατικό φωτισμό LED. Η ομάδα του ευρύτερου φάσματος παρουσίασε βελτίωση στην όραση χρωματικής αντίθεσης, ενώ αντίστοιχη βελτίωση δεν παρατηρήθηκε στην ομάδα του LED.
Σε ξεχωριστή έρευνα, ο ίδιος επιστήμονας εξέτασε την επίδραση του κόκκινου φωτός. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, τρία λεπτά έκθεσης σε συγκεκριμένο μήκος κύματος συνδέθηκαν με βελτίωση της όρασης χρωματικής αντίθεσης.
Ο ρόλος του ύπνου
Το ζήτημα δεν περιορίζεται στη λειτουργία των ματιών. Οι επιστήμονες εξετάζουν και την επίδραση του τεχνητού φωτισμού στον κιρκάδιο ρυθμό, δηλαδή στο βιολογικό σύστημα που ρυθμίζει τον κύκλο ύπνου και εγρήγορσης.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αναφέρει ότι δεν υπάρχουν στοιχεία για άμεσες δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία από τη φυσιολογική χρήση LED στον γενικό υγιή πληθυσμό.
Παράλληλα, αναγνωρίζει ότι το φως μπορεί να επηρεάσει τον κιρκάδιο ρυθμό και επισημαίνει την ανάγκη για περισσότερη έρευνα σχετικά με τις πιθανές μακροπρόθεσμες επιδράσεις της έκθεσης σε τεχνητό φωτισμό.
Γιατί ο ερευνητής μιλά για φυσικό φως
Ο Γκλεν Τζέφερι υποστηρίζει ότι η μεγαλύτερη έκθεση στο φυσικό φως, ιδιαίτερα κατά τις πρωινές και απογευματινές ώρες, θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος μιας διαφορετικής προσέγγισης στον φωτισμό.
Έχει επίσης προτείνει, όπου είναι εφικτό, τη χρήση λαμπτήρων πυρακτώσεως ή αλογόνου, καθώς θεωρεί ότι παρέχουν ευρύτερο φάσμα φωτός.
Η συγκεκριμένη πρόταση αποτελεί προσωπική θέση του ερευνητή και δεν αποτελεί επίσημη οδηγία των ευρωπαϊκών υγειονομικών αρχών.
Έτσι, το ερώτημα για τους LED παραμένει ανοιχτό κυρίως σε ό,τι αφορά τις πιθανές μακροπρόθεσμες επιδράσεις. Οι μέχρι σήμερα μελέτες έχουν δημιουργήσει ενδιαφέρον για το μπλε φως και τα μιτοχόνδρια, όμως δεν αποδεικνύουν ότι η φυσιολογική χρήση των λαμπτήρων LED προκαλεί άμεση βλάβη στην υγεία.
