Καθόμαστε στο γραφείο, στο αυτοκίνητο, στον καναπέ. Για πολλούς ανθρώπους οι ώρες καθίσματος ξεπερνούν εύκολα τις οκτώ ημερησίως. Ακόμη κι αν κάποιος γυμνάζεται συστηματικά, η παρατεταμένη καθιστική ζωή εξακολουθεί να επηρεάζει αρνητικά τον οργανισμό.
Το φαινόμενο αυτό οι επιστήμονες το αποκαλούν συχνά «ενεργό καναπέ» (active couch potato).
Τι συμβαίνει στο σώμα με το πολύωρο κάθισμα
Όταν καθόμαστε για πολλές ώρες συνεχόμενα, ενεργοποιούνται μια σειρά από αρνητικές φυσιολογικές διεργασίες:
- Μειώνεται η δραστηριότητα ενζύμων που βοηθούν στη διάσπαση των λιπών στο αίμα (όπως η λιποπρωτεϊνική λιπάση). Αυτό δυσκολεύει τον μεταβολισμό του λίπους.
- Επιβραδύνεται ο μεταβολισμός. Η καύση θερμίδων πέφτει σημαντικά σε σχέση με την όρθια στάση ή το περπάτημα.
- Επιβαρύνεται το καρδιαγγειακό σύστημα. Αυξάνεται ο κίνδυνος υπέρτασης, υψηλής χοληστερόλης και καρδιαγγειακών νοσημάτων.
- Επηρεάζεται η ρύθμιση του σακχάρου. Η ευαισθησία στην ινσουλίνη μειώνεται, ανεβάζοντας τον κίνδυνο για διαβήτη τύπου 2.
- Αδυνατίζουν μύες και στάση. Οι γλουτιαίοι, οι κοιλιακοί και οι μύες της πλάτης αδρανούν. Η καθιστή θέση ευνοεί την κύφωση, τον πόνο στη μέση και την αυχενική δυσκαμψία.
- Επιδεινώνεται η κυκλοφορία. Αυξάνεται ο κίνδυνος οιδήματος στα πόδια και φλεβικής ανεπάρκειας.
Μελέτες έχουν συνδέσει το πολύωρο κάθισμα με αυξημένο κίνδυνο πρόωρης θνησιμότητας, ακόμη και σε άτομα που ασκούνται.
Γιατί η γυμναστική δεν αρκεί από μόνη της
Η τακτική άσκηση (π.χ. μία ώρα την ημέρα) προσφέρει σημαντικά οφέλη: βελτιώνει τη φυσική κατάσταση, ενισχύει την καρδιά και βοηθά στον έλεγχο του βάρους. Ωστόσο, δεν «σβήνει» πλήρως τις επιπτώσεις των πολλών ωρών καθίσματος.
Οι αρνητικές μεταβολικές αλλαγές που προκαλεί η καθιστική ζωή συμβαίνουν κατά τη διάρκεια των ωρών που είμαστε καθιστοί.
Ανάμεσα στις προπονήσεις, αν κάποιος κάθεται αδιάκοπα για 8-10 ώρες, το σώμα εξακολουθεί να δέχεται το φορτίο της αδράνειας.
Γι’ αυτό οι ειδικοί τονίζουν ότι η άσκηση και η μείωση του καθίσματος είναι δύο συμπληρωματικές, αλλά ξεχωριστές, στρατηγικές υγείας
.Τι μπορούμε να κάνουμε
Η λύση δεν είναι να σταματήσουμε να καθόμαστε εντελώς – κάτι πρακτικά αδύνατο για τους περισσότερους. Είναι να σπάμε συχνά τις περιόδους καθίσματος:
- Σηκωθείτε και περπατήστε για 2-5 λεπτά κάθε 30-60 λεπτά.
- Χρησιμοποιήστε όρθιο γραφείο ή εναλλάξτε καθιστή και όρθια θέση.
- Κάντε τηλεφωνήματα όρθιοι ή περπατώντας.
- Ανεβείτε σκάλες αντί για ασανσέρ όταν είναι εφικτό.
- Τοποθετήστε υπενθυμίσεις στο κινητό ή στον υπολογιστή.
Ακόμη και μικρές διακοπές της καθιστικής στάσης βελτιώνουν τον μεταβολισμό της γλυκόζης και των λιπιδίων και μειώνουν τη δυσκαμψία.ΣυμπέρασμαΤο σώμα δεν είναι σχεδιασμένο για να μένει ακίνητο επί ώρες.
Ακόμη κι αν γυμναζόμαστε τακτικά, οι πολλές ώρες καθίσματος παραμένουν ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου για την υγεία.
Ο συνδυασμός συστηματικής άσκησης και συχνών διαλειμμάτων από την καθιστή θέση είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος προστασίας.
