Νέα επιστημονική μελέτη φέρνει στο επίκεντρο τα χημικά υποπροϊόντα που δημιουργούνται κατά την απολύμανση του πόσιμου νερού και τη πιθανή σχέση τους με τον καρκίνο της μήτρας.
Οι ερευνητές εξέτασαν την επίδραση ουσιών που σχηματίζονται όταν το χλώριο ή η χλωραμίνη αντιδρούν με οργανικά στοιχεία που υπάρχουν φυσικά στο νερό.
Τα ευρήματα αφορούν κυρίως δύο κατηγορίες ενώσεων: τα τριαλογονομεθάνια (trihalomethanes) και τα αλογονοξικά οξέα (haloacetic acids), τα οποία αποτελούν γνωστά παραπροϊόντα της διαδικασίας απολύμανσης.
Ωστόσο, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει πως το νερό της βρύσης προκαλεί καρκίνο, ούτε αποτελεί λόγο για την αποφυγή του επεξεργασμένου πόσιμου νερού. Αντίθετα, αναδεικνύει την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις της μακροχρόνιας έκθεσης σε αυτές τις ουσίες.
Η μελέτη βασίστηκε σε στοιχεία από 53.100 γυναίκες που συμμετείχαν σε μεγάλη επιδημιολογική έρευνα στην Καλιφόρνια. Οι συμμετέχουσες δεν είχαν ιστορικό καρκίνου της μήτρας ούτε είχαν υποβληθεί σε υστερεκτομή κατά την έναρξη της παρακολούθησης.
Οι ερευνητές συνέδεσαν τις διευθύνσεις κατοικίας τους με δεδομένα ποιότητας νερού από τα τοπικά συστήματα ύδρευσης και υπολόγισαν τη μακροχρόνια έκθεσή τους σε διάφορες ουσίες, όπως τριαλογονομεθάνια, αλογονοξικά οξέα, νιτρικά, αρσενικό και ουράνιο.
Κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης έως το 2020, καταγράφηκαν 1.038 περιστατικά καρκίνου της μήτρας, εκ των οποίων τα περισσότερα αφορούσαν ενδομητριοειδείς όγκους.
Τα ευρήματα των επιστημόνων
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, οι γυναίκες που είχαν μεγαλύτερη μακροχρόνια έκθεση σε συνολικά τριαλογονομεθάνια εμφάνισαν υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου της μήτρας σε σύγκριση με εκείνες που είχαν μικρότερη έκθεση.
Η αύξηση του κινδύνου υπολογίστηκε περίπου στο 18%, ενώ για ορισμένους τύπους όγκων, όπως οι ενδομητριοειδείς, η συσχέτιση ήταν ακόμη μεγαλύτερη.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε το χλωροφόρμιο, μία από τις ενώσεις της ομάδας των τριαλογονομεθανίων, που εμφάνισε ισχυρότερη συσχέτιση με την εμφάνιση της νόσου.
Παράλληλα, υψηλότερα επίπεδα αλογονοξικών οξέων συνδέθηκαν με αυξημένο κίνδυνο για μη ενδομητριοειδείς όγκους, αν και οι ερευνητές σημειώνουν ότι τα συγκεκριμένα αποτελέσματα χρειάζονται μεγαλύτερη επιβεβαίωση.
Αντίθετα, δεν εντοπίστηκαν σαφείς σχέσεις ανάμεσα στον κίνδυνο καρκίνου και άλλους παράγοντες που εξετάστηκαν, όπως τα νιτρικά, το αρσενικό και το ουράνιο.
Πώς μπορεί να σχετίζονται οι ουσίες αυτές με την υγεία;
Οι επιστήμονες εξετάζουν το ενδεχόμενο ορισμένα υποπροϊόντα απολύμανσης να επηρεάζουν τον οργανισμό μέσω οξειδωτικού στρες ή διαταραχών στη λειτουργία των ορμονών.
Καθώς αρκετές μορφές καρκίνου της μήτρας επηρεάζονται από ορμονικούς μηχανισμούς, μία πιθανή εξήγηση είναι ότι κάποιες από αυτές τις ενώσεις μπορεί να επηρεάζουν μονοπάτια που σχετίζονται με τα οιστρογόνα.
Ωστόσο, πρόκειται για θεωρητικό μηχανισμό που χρειάζεται περαιτέρω μελέτη και δεν έχει αποδειχθεί ότι συμβαίνει σε καθημερινά επίπεδα έκθεσης.
Οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν ότι πρόκειται για παρατηρητική μελέτη, η οποία μπορεί να δείξει συσχετίσεις αλλά όχι να αποδείξει αιτιώδη σχέση.
Επιπλέον, οι εκτιμήσεις βασίστηκαν στα χαρακτηριστικά του νερού στις περιοχές κατοικίας των συμμετεχουσών και όχι στην πραγματική ποσότητα νερού που κατανάλωσε κάθε γυναίκα. Δεν υπήρχαν, επίσης, πλήρη στοιχεία για τη χρήση φίλτρων, την κατανάλωση εμφιαλωμένου νερού ή την έκθεση σε άλλους χώρους, όπως το εργασιακό περιβάλλον.
Παράλληλα, επειδή η έρευνα πραγματοποιήθηκε στις ΗΠΑ, τα αποτελέσματα δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτόματα σε άλλες χώρες, όπως η Ελλάδα, όπου τα συστήματα επεξεργασίας και ελέγχου του πόσιμου νερού μπορεί να διαφέρουν.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η απολύμανση του νερού αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέτρα δημόσιας υγείας, καθώς έχει περιορίσει δραστικά την εξάπλωση επικίνδυνων λοιμώξεων.
Τα νέα δεδομένα δεν σημαίνουν ότι πρέπει να εγκαταλειφθεί το χλωριωμένο νερό, αλλά ότι χρειάζεται συνεχής έλεγχος της ποιότητας του νερού και βελτίωση των διαδικασιών επεξεργασίας.
Όσοι επιλέγουν να χρησιμοποιούν φίλτρο στο σπίτι θα πρέπει να βεβαιώνονται ότι είναι πιστοποιημένο για την απομάκρυνση συγκεκριμένων ουσιών, όπως τα τριαλογονομεθάνια ή οι πτητικές οργανικές ενώσεις, και να ακολουθούν τις οδηγίες συντήρησης του κατασκευαστή
