Φάρμακα

Από την πενικιλίνη μέχρι τους βηματοδότες: Έξι θεραπείες που ανακαλύφθηκαν τυχαία

Από την πενικιλίνη μέχρι τους βηματοδότες: Έξι θεραπείες που ανακαλύφθηκαν τυχαία

Η ανακάλυψη ότι ένα εμβόλιο για τη μηνιγγίτιδα μπορεί να προστατεύσει από τη γονόρροια αποτελεί το τελευταίο παράδειγμα της συμβολής ενός απρόβλεπτου παράγοντα στην ανακάλυψη νέων φαρμάκων, της τύχης.

Πράγματι, αρκετά από τα φάρμακα που κυκλοφορούν σήμερα στην αγορά έχουν ανακαλυφθεί τυχαία.

Σύμφωνα με το Γερμανό συγγραφέα, επιστήμονα και ερευνητή, Johann Wolfgang Goethe, «η ανακάλυψη χρειάζεται τύχη, ευρεσιτεχνία και ευφυία, κανένα από τα παραπάνω δεν φτάνει από μόνο του».

Viagra

Στα εργοστάσια της φαρμακευτικής εταιρίας Pfizer στο Kent, οι ανεπιτυχείς κλινικές δοκιμές ενός φαρμάκου για τη στηθάγχη, οδήγησαν στην ανακάλυψη ενός φαρμάκου για τη στυτική δυσλειτουργία, το οποίο απέφερε στην εταιρία δισεκατομμύρια δολάρια.

Στις πρώιμες κλινικές δοκιμές της σιλδεναφίλης, της δραστικής ουσίας του φαρμάκου που κυκλοφορεί με την εμπορική ονομασία Viagra, οι άνδρες εθελοντές ανέφεραν ότι μετά τη λήψη του χαπιού είχαν μεγάλης διάρκειας στύσεις που δεν είχαν προκλήθηκαν από συγκεκριμένα ερεθίσματα.

Μετά από περαιτέρω μελέτες, οι επιστήμονες της Pfizer διαπίστωσαν ότι το Viagra, ένα φάρμακο που σχεδιάστηκε με σκοπό να χαλαρώσει τα αγγεία του μυοκαρδίου βελτιώνοντας τη ροή του αίματος στην καρδιά, είχε παρόμοιες επιδράσεις και στις αρτηρίες του πέους.

Από την κυκλοφορία του το 1998, το φάρμακο έχει φέρει επανάσταση στην αντιμετώπιση της στυτικής δυσλειτουργίας.

Το 2007, μάλιστα, το “Ig” Βραβείο Νόμπελ, το οποίο δίδεται ετησίως στην πιο άχρηστη ανακάλυψη της χρονιάς, αποδόθηκε σε 3 επιστήμονες από την Αργεντινή που διαπίστωσαν ότι το Viagra μπορεί να επιταχύνει επίσης την ανάρρωση από το jet lag.

Πενικιλίνη

Επιστρέφοντας στην εργασία του μετά από 1 μήνα διακοπών στη Σκωτία το 1928, ο Alexander Fleming έκανε μία ανακάλυψη εξετάζοντας ένα τρυβλίο που είχε αφήσει κατά λάθος στο παράθυρο του εργαστηρίου του στο St Mary’s Hospital του Λονδίνου.

Κατά τη διάρκεια της απουσίας του, το τρυβλίο στο οποίο είχε γίνει καλλιέργεια βακτηρίων του Staphulococcus aureus, μολύνθηκε με ένα μύκητα.

Όπως παρατήρησε ο Fleming, στις ιώδεις-πράσινες περιοχές που είχε εξαπλωθεί ο μύκητας, ο πολλαπλασιασμός των βακτηρίων είχε ανασταλεί.

Ο Fleming, εντελώς τυχαία, είχε ανακαλύψει το 1ο αντιβιοτικό, το οποίο ονόμασε πενικιλίνη.

Για την ανακάλυψή του αυτή, ο Fleming κέρδισε το Βραβείο Νόμπελ Ιατρικής του 1945, μαζί με τους Florey και Chain, δύο επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης που τελειοποίησαν τη μαζική παραγωγή της πενικιλίνης για την αντιμετώπιση των τραυμάτων στο 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Βηματοδότες

Ο μηχανικός Wilson Greatbatch από τη Νέα Υόρκη ανακάλυψε τον πρώτο βηματοδότη, κατά λάθος.

Το 1956 και ενώ προσπαθούσε να αναπτύξει μία συσκευή που θα καταγράφει τους καρδιακούς παλμούς, χρησιμοποίησε ορισμένες διαφορετικές αντιστάσεις από αυτές που ήθελε στο πρωτότυπό του, οι οποίες έκαναν τη συσκευή να δημιουργεί τακτικούς ηλεκτρικούς παλμούς.

Όταν συνειδητοποίησε ότι οι παλμοί αυτού μπορούν να μιμηθούν την ηλεκτρική δραστηριότητα του φυσιολογικού καρδιακού ρυθμού, ο Greatbatch συνειδητοποίησε τις δυνατότητες της συσκευής του.

Μετά από σχεδόν 2 χρόνια προσαρμογής και τελειοποίησης, οι πρώτοι βηματοδότες άρχισαν να παράγονται μαζικά το 1960 και να εμφυτεύονται σε ασθενείς.

Σήμερα, πάνω από 500.000 ασθενείς με βραδυκαρδία παγκοσμίως χρησιμοποιούν τις συσκευές αυτές.

Στομαχικά Έλκη

Τη δεκαετία του 1980, δύο γιατροί από την Αυστραλία υποστήριξαν για πρώτη φορά ότι τα στομαχικά έλκη προκαλούνται από συγκεκριμένα βακτήρια και όχι από το στρες και την ανθυγιεινή διατροφή, όπως πιστεύαμε εκείνη την εποχή.

Η θεωρία αυτή απορρίφθηκε άμεσα και χλευάστηκε από την επιστημονική κοινότητα, τότε.

Ο Barry Marshall, ένας γαστρεντερολόγος από το Perth, και ο Robin Warren, ένας παθολογοανατόμος με τον οποίο συνεργαζόταν, είχαν παρατηρήσει ότι τα δείγματα βιοψίας στομάχου που είχαν λάβει από τους ασθενείς με έλκη είχαν όλα μία συγκεκριμένη κατηγορία βακτηρίων σπειροειδούς σχήματος, τα Helicobacter pylori.

Θέλοντας να επιβεβαιώσει τη θεωρία του, ο Marshall ήπιε ένα ζωμό με ελικοβακτηρίδια.

Τα βακτήρια αυτά είχαν απομονωθεί από τα έλκη ενός ασθενούς και ακολούθως καλλιεργήθηκαν στο εργαστήριο.

Μέσα σε μία εβδομάδα, ο Marshall παρουσίασε εκτεταμένη στομαχική φλεγμονή, η οποία ωστόσο υποχώρησε εντελώς όταν πήρε αντιβιοτικά.

Η ανακάλυψη των 2 επιστημόνων οδήγησε στην οριστική εξάλειψη μίας μορφής καρκίνου του στομάχου που συνδέεται με τα βακτήρια Helicobacter pylori.

Για την ανακάλυψή τους (καθώς και για τη γενναιότητα του Marshall), ο Marshall και ο Warren κέρδισαν το Βραβείο Νόμπελ Ιατρικής του 2005.

Αντικαταθλιπτικά

Αρκετά αντικαταθλιπτικά ανακαλύφθηκαν επίσης τυχαία.

Για παράδειγμα, η ιπρονιαζίδη είχε εξεταστεί αρχικά στη θεραπεία της φυματίωσης τη δεκαετία του 1950, ενώ τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά είχαν δοκιμαστεί για την αντιμετώπιση της σχιζοφρένειας το 1960.

Η χρησιμότητα της κεταμίνης στην αντιμετώπιση της μείζονος κατάθλιψης ανακαλύφθηκε επίσης τυχαία.

Διαζεπάμη

Η γνωστή μας βενζοδιαζεπίνη ανακαλύφθηκε επίσης τυχαία τη δεκαετία του 1950 από ένα Πολωνό μετανάστη στις ΗΠΑ, τον Leo Sternbach, από χημικές ουσίες που είχε παρασκευάσει πριν από 20 χρόνια στην Πολωνία, προσπαθώντας να δημιουργήσει νέες χρωστικές.

Τελικά, δεν κατάφερε να δημιουργήσει χρωστικές, ωστόσο οι βενζοδιαζεπίνες που ανακάλυψε αποτελούν σήμερα το πλέον συνταγογραφούμενο φάρμακο στις ΗΠΑ.

Πηγή: Αντώνιος Δημητρακόπουλος – Ερρίκος Ντυνάν Hospital

Φάρμακα

17.11.2026

Ο ΕΜΑ ενέκρινε επτά νέα φάρμακα στην Ευρώπη: Ποιες ασθένειες αφορούν

Επτά νέα φάρμακα για την αντιμετώπιση σοβαρών παθήσεων, μεταξύ των οποίων ο καρκίνος του πνεύμονα και η αρρύθμιστη υπέρταση, προτάθηκαν για έγκριση στην Ευρώπη από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA). Η θετική γνωμοδότηση διατυπώθηκε από την Επιτροπή Φαρμάκων για Ανθρώπινη Χρήση (CHMP), κατά τη συνεδρίασή της από τις 9 έως τις 12 Νοεμβρίου 2026. Παράλληλα, […]

17.11.2026

Ozempic ή Mounjaro: To ενέσιμο φάρμακο που οδηγεί σε μεγαλύτερη απώλεια βάρους

Το Mounjaro φαίνεται να έχει το προβάδισμα στη μάχη κατά των περιττών κιλών, καθώς τα αποτελέσματα κλινικών μελετών δείχνουν ότι μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη απώλεια σωματικού βάρους σε σύγκριση με τη σεμαγλουτίδη, τη δραστική ουσία του Ozempic. Τα δύο ενέσιμα φάρμακα έχουν βρεθεί στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος λόγω της επίδρασής τους στην όρεξη, στον […]

«Πράσινο φως» από τον ΕΜΑ για 12 νέα φάρμακα – Ποιες ασθένειες αφορούν
23.09.2026

«Πράσινο φως» από τον ΕΜΑ για 12 νέα φάρμακα – Ποιες ασθένειες αφορούν

ΕΟΦ: Προειδοποιεί τους καταναλωτές σχετικά με συμπλήρωμα διατροφής για τις αρθρώσεις χωρίς αξιολόγηση ασφάλειας
05.09.2026

ΕΟΦ: Προειδοποιεί τους καταναλωτές σχετικά με συμπλήρωμα διατροφής για τις αρθρώσεις χωρίς αξιολόγηση ασφάλειας

Κέντρο δεδομένων στη Σιγκαπούρη μετατρέπει την δραστηριότητα των ανθρώπινων νευρώνων σε υπολογιστική ισχύ!
24.08.2026

Κέντρο δεδομένων στη Σιγκαπούρη μετατρέπει την δραστηριότητα των ανθρώπινων νευρώνων σε υπολογιστική ισχύ!

Ο ΕΟΦ ανακαλεί από την αγορά παρτίδα φαρμάκου για τη σκλήρυνση κατά πλάκας – Δείτε ποιο αφορά
30.07.2026

Ο ΕΟΦ ανακαλεί από την αγορά παρτίδα φαρμάκου για τη σκλήρυνση κατά πλάκας – Δείτε ποιο αφορά

Νέα μελέτη αποκαλύπτει ποιο ισχυρό παυσίπονο συνδέεται περισσότερο με θανατηφόρες επιπλοκές
16.07.2026

Νέα μελέτη αποκαλύπτει ποιο ισχυρό παυσίπονο συνδέεται περισσότερο με θανατηφόρες επιπλοκές

Παραμύθι η «ασφάλεια» του ατμίσματος: Νέα έρευνα ανατρέπει τους μύθους γύρω από το ηλεκτρονικό τσιγάρο
14.07.2026

Παραμύθι η «ασφάλεια» του ατμίσματος: Νέα έρευνα ανατρέπει τους μύθους γύρω από το ηλεκτρονικό τσιγάρο

Νέο καθημερινό χάπι βάζει «τέλος» στις ενέσεις αδυνατίσματος – Έχει καλύτερα αποτελέσματα
09.07.2026

Νέο καθημερινό χάπι βάζει «τέλος» στις ενέσεις αδυνατίσματος – Έχει καλύτερα αποτελέσματα

Στον «αέρα» 70.000 πολίτες μετά το τέλος της δωρεάν θεραπείας για την παχυσαρκία – Αγωνία για τα φάρμακα
01.07.2026

Στον «αέρα» 70.000 πολίτες μετά το τέλος της δωρεάν θεραπείας για την παχυσαρκία – Αγωνία για τα φάρμακα

Δημοφιλή

Υγεία
1

Αυτό είναι το θαυματουργό έλαιο που προστατεύει από το Αλτχάιμερ

Φάρμακα
2

Ανατροπή δεδομένων στα εμβόλια mRNA: Οι εμβολιασμένοι πεθαίνουν πλέον στις ΗΠΑ από COVID-19

Υγεία
3

Το τρόφιμο που θωρακίζει «αθόρυβα» τα οστά σε κάθε ηλικία… δεν είναι το γάλα!

Kαρδιά
4

Ποιοι είναι οι φυσιολογικοί καρδιακοί παλμοί και ποια τα επικίνδυνα όρια – Πότε πρέπει να ανησυχήσετε

Περισσότερα

19.11.2026

C.Stodden: Παντρεύτηκε στα 16 της με 51χρονο ηθοποιό – «Μύριζε περίεργα»

Την εμπειρία της από τον γάμο της σε ηλικία μόλις 16 ετών με τον τότε 51χρονο ηθοποιό, Doug Hutchison περιγράφει η Αμερικανίδα Courtney Stodden, η οποία, περισσότερα από δέκα χρόνια αργότερα, δηλώνει ότι υπήρξε θύμα grooming και ζητά να απαγορευτούν οι γάμοι ανηλίκων σε όλες τις πολιτείες των ΗΠΑ. Σε συνέντευξή της στην εφημερίδα Telegraph, […]

19.11.2026

Ουρικό οξύ: Τι να τρώτε και ποιες τροφές χρειάζεται να περιορίσετε

Οι τροφές που επιλέγουμε καθημερινά μπορούν να επηρεάσουν τα επίπεδα του ουρικού οξέος, γι’ αυτό και η σωστή διατροφή παίζει σημαντικό ρόλο στη διαχείρισή του. Φρούτα, λαχανικά, γαλακτοκομικά χαμηλών λιπαρών και αρκετό νερό αποτελούν επιλογές που μπορούν να βοηθήσουν, ενώ ορισμένα κρέατα, ψάρια και αλκοολούχα ποτά χρειάζεται να περιορίζονται. Τα αυξημένα επίπεδα ουρικού οξέος στο […]

Υπνική παράλυση: Η τρομακτική διαταραχή ύπνου όπου το άτομο δεν μπορεί να κινηθεί
19.11.2026

Υπνική παράλυση: Η τρομακτική διαταραχή ύπνου όπου το άτομο δεν μπορεί να κινηθεί

ΕΜΑ-FDA για εμβόλια Pfizer-Moderna κατά Covid: «Παράγουν επικίνδυνα συμπτώματα»!
19.11.2026

ΕΜΑ-FDA για εμβόλια Pfizer-Moderna κατά Covid: «Παράγουν επικίνδυνα συμπτώματα»!

Οι λόγοι που οι άνδρες πεθαίνουν νωρίτερα από τις γυναίκες
19.11.2026

Οι λόγοι που οι άνδρες πεθαίνουν νωρίτερα από τις γυναίκες

«Έξυπνο» οδοντικό νήμα μετρά τη γλυκόζη & εντοπίζει δείκτες φλεγμονής στα ούλα
19.11.2026

«Έξυπνο» οδοντικό νήμα μετρά τη γλυκόζη & εντοπίζει δείκτες φλεγμονής στα ούλα

Πόσο συχνά είναι φυσιολογικό να συνευρίσκονται ερωτικά τα ζευγάρια;
19.11.2026

Πόσο συχνά είναι φυσιολογικό να συνευρίσκονται ερωτικά τα ζευγάρια;

Το ελληνικό «χρυσάφι» της κουζίνας που ερευνάται για διαβήτη και φλεγμονές
19.11.2026

Το ελληνικό «χρυσάφι» της κουζίνας που ερευνάται για διαβήτη και φλεγμονές

Ε.Σκίτσκο για τον καρκίνο & την κόρη της: «Δεν θα ήθελα να την αφήσω» (βίντεο)
18.11.2026

Ε.Σκίτσκο για τον καρκίνο & την κόρη της: «Δεν θα ήθελα να την αφήσω» (βίντεο)

Ποια είναι η ιδανική διαφορά ηλικίας σε ένα ζευγάρι;
18.11.2026

Ποια είναι η ιδανική διαφορά ηλικίας σε ένα ζευγάρι;