Το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, τα καρδιαγγειακά προβλήματα και η μεγαλύτερη έκθεση σε επικίνδυνες συμπεριφορές αποτελούν ορισμένους από τους παράγοντες που εξηγούν γιατί οι άνδρες εξακολουθούν να ζουν λιγότερα χρόνια από τις γυναίκες.
Τα στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ανδρών, η οποία τιμάται σήμερα, 19 Νοεμβρίου, καταγράφουν σημαντικές αποκλίσεις στη θνησιμότητα των δύο φύλων.
Η εικόνα αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στη Γερμανία, όπου, σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία (Destatis), οι άνδρες έχουν μέσο προσδόκιμο ζωής 78,8 χρόνια, ενώ οι γυναίκες φτάνουν τα 83,4.
Η διαφορά των 4,6 ετών δεν είναι η μοναδική αξιοσημείωτη διαπίστωση. Σε όλες τις ηλικιακές κατηγορίες οι άνδρες εμφανίζουν υψηλότερη θνησιμότητα.
Μάλιστα, μεταξύ 15 και 34 ετών οι θάνατοι είναι περισσότεροι από διπλάσιοι σε σύγκριση με τις γυναίκες, ενώ στις ηλικίες 35 έως 84 ετών η απόκλιση κυμαίνεται από 50% έως 85%.
Περισσότεροι θάνατοι από καρδιακές παθήσεις και καρκίνο
Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες αυτής της διαφοράς.
Στη Γερμανία καταγράφηκαν 65.435 θάνατοι ανδρών από ισχαιμική καρδιοπάθεια, την ώρα που στις γυναίκες ο αντίστοιχος αριθμός ήταν 48.038.
Στην περίπτωση του εμφράγματος του μυοκαρδίου, οι άνδρες που έχασαν τη ζωή τους ήταν 24.875, έναντι 16.383 γυναικών.
Το κάπνισμα, η υπέρταση, η υψηλή χοληστερόλη, ο διαβήτης, η παχυσαρκία και η έλλειψη άσκησης συγκαταλέγονται στους παράγοντες που αυξάνουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Ανησυχητική είναι και η εικόνα όσον αφορά τις ογκολογικές παθήσεις. Κατά το 2025, ο καρκίνος του πνεύμονα προκάλεσε 26.192 θανάτους ανδρών και 18.972 γυναικών. Στον καρκίνο του παχέος εντέρου, οι αντίστοιχοι αριθμοί ήταν 12.554 και 10.336.
Η μεγαλύτερη κατανάλωση καπνού από τον ανδρικό πληθυσμό σε βάθος χρόνου συνδέεται με την αυξημένη θνησιμότητα από καρκίνο του πνεύμονα.
Για τον καρκίνο του παχέος εντέρου, σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν επίσης η ηλικία, η κληρονομικότητα, το σωματικό βάρος, η διατροφή, η περιορισμένη φυσική δραστηριότητα και το αλκοόλ.
Η διαφορά στα ατυχήματα και στους πνιγμούς
Οι άνδρες καταγράφουν πολύ μεγαλύτερα ποσοστά και στα θανατηφόρα ατυχήματα. Το 2025, στη Γερμανία, αντιπροσώπευαν το 73,6% των ανθρώπων που σκοτώθηκαν σε τροχαία δυστυχήματα.
Η απόκλιση γίνεται ακόμη πιο έντονη στις μικρότερες ηλικίες: μεταξύ 15 και 20 ετών, τα αγόρια και οι νεαροί άνδρες που έχασαν τη ζωή τους ήταν περίπου πενταπλάσιοι από τα κορίτσια και τις νεαρές γυναίκες.
Η υπερβολική ταχύτητα, η οδήγηση μετά από κατανάλωση αλκοόλ ή άλλων ουσιών και η συχνότερη χρήση μοτοσικλετών συγκαταλέγονται στις αιτίες που συνδέονται με την αυξημένη επικινδυνότητα.
Αντίστοιχη είναι η εικόνα και στα περιστατικά πνιγμού. Τα στοιχεία της Γερμανικής Ένωσης Ναυαγοσωστικής (DLRG) δείχνουν ότι έως τον Σεπτέμβριο του 2026 σχεδόν το 85% των θυμάτων ήταν άνδρες.
Η υποτίμηση των κινδύνων, η υπερεκτίμηση των κολυμβητικών δυνατοτήτων και η κατανάλωση αλκοόλ επιβαρύνουν περαιτέρω την κατάσταση.
Οι επιπτώσεις της κατανάλωσης αλκοόλ
Μία ακόμη σημαντική διαφορά αφορά τις διαταραχές που σχετίζονται με την κατανάλωση αλκοόλ.
Το 2023 καταγράφηκαν περίπου 169.800 νοσηλείες ανδρών στη Γερμανία για ψυχικές και συμπεριφορικές διαταραχές που συνδέονται με το αλκοόλ. Για τις γυναίκες ο αριθμός ήταν περίπου 62.900.
Οι αριθμοί αφορούν νοσηλείες και όχι διαφορετικά πρόσωπα.
Πέρα από τις επιπτώσεις στην ψυχική υγεία, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου, καρδιαγγειακών νοσημάτων και ηπατικών βλαβών, ενώ μπορεί να οδηγήσει και σε σοβαρά ατυχήματα.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι το μικρότερο προσδόκιμο ζωής των ανδρών δεν αποτελεί αποκλειστικά αποτέλεσμα της βιολογίας.
Οι συνήθειες της καθημερινότητας, οι επαγγελματικές συνθήκες, η ανάληψη μεγαλύτερων κινδύνων και η μικρότερη προσέλευση σε υπηρεσίες πρόληψης και υγειονομικής φροντίδας επηρεάζουν σημαντικά τη συνολική εικόνα.
Η έγκαιρη αντιμετώπιση των παραγόντων κινδύνου, οι προληπτικές εξετάσεις ανάλογα με την ηλικία και το ιατρικό ιστορικό, η διακοπή του καπνίσματος και η μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ μπορούν να περιορίσουν αρκετούς από τους κινδύνους.
Η πρόληψη, επομένως, δεν αφορά μόνο τους μεγαλύτερους σε ηλικία άνδρες, αλλά είναι σημαντικό να ξεκινά από τα πρώτα χρόνια της ενήλικης ζωής.