Η αθηροσκλήρωση μπορεί να έχει ήδη αρχίσει να αναπτύσσεται σε ανθρώπους που δεν έχουν συμπληρώσει τα 30 χρόνια τους, σύμφωνα με νέα μεγάλη διεθνή μελέτη, ανατρέποντας την εικόνα ότι πρόκειται κυρίως για πρόβλημα μεγαλύτερων ηλικιών.
Οι ερευνητές εντόπισαν αθηροσκληρωτικές πλάκες περίπου σε 1 στους 13 ανθρώπους ηλικίας 18 έως 29 ετών, παρότι κανένας από τους συγκεκριμένους συμμετέχοντες δεν είχε γνωστή αθηροσκληρωτική καρδιαγγειακή νόσο.
Τα στοιχεία προέρχονται από το ερευνητικό πρόγραμμα REACT, στο οποίο συμμετείχαν συνολικά 16.808 ενήλικες ηλικίας 18 έως 70 ετών από τη Δανία και την Ισπανία.
Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν στο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας (ESC) το 2026 και δημοσιεύθηκαν στο New England Journal of Medicine.
Η αθηροσκλήρωση μπορεί να ξεκινά από τη νεαρή ηλικία
Η αθηροσκλήρωση συνδέεται συνήθως με το έμφραγμα και το εγκεφαλικό επεισόδιο σε μεγαλύτερες ηλικίες. Ωστόσο, τα νέα δεδομένα δείχνουν ότι η διαδικασία μπορεί να έχει ξεκινήσει δεκαετίες πριν εμφανιστεί οποιοδήποτε σύμπτωμα.
Στους νεότερους συμμετέχοντες, ηλικίας 18-29 ετών, οι επιστήμονες εντόπισαν πλάκες στις αρτηρίες περίπου στο 7,7% των περιπτώσεων.
Το ποσοστό αυξανόταν σημαντικά με την ηλικία και έφτανε περίπου στο 90% στις ηλικίες 60-70 ετών.
Συνολικά, στο 57,1% των συμμετεχόντων εντοπίστηκαν ενδείξεις αθηροσκλήρωσης σε τουλάχιστον μία κύρια αρτηρία.
Το εύρημα στους νέους έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς πρόκειται για ανθρώπους που μπορεί να θεωρούν ότι δεν διατρέχουν άμεσο καρδιαγγειακό κίνδυνο μόνο και μόνο λόγω ηλικίας.
Μπορεί να υπάρχει χωρίς κανένα σύμπτωμα
Η αθηροσκλήρωση προκαλείται από τη συσσώρευση πλακών στο εσωτερικό των αρτηριών και μπορεί να εξελίσσεται αθόρυβα για πολλά χρόνια.
Αυτό σημαίνει ότι ένας άνθρωπος μπορεί να βρίσκεται ακόμη και στη δεκαετία των 20 και να έχει ήδη αρχόμενες αθηροσκληρωτικές αλλοιώσεις χωρίς να γνωρίζει ότι αυτές υπάρχουν.
Στη μελέτη εξετάστηκαν οι στεφανιαίες αρτηρίες, οι καρωτίδες και οι μηριαίες αρτηρίες, ενώ παράλληλα καταγράφηκαν παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου και βιοδείκτες από εξετάσεις αίματος.
Ένα σημαντικό στοιχείο ήταν ότι πολλοί από όσους είχαν πλάκα στις στεφανιαίες αρτηρίες παρουσίαζαν αντίστοιχες ενδείξεις και σε άλλα αγγεία.
Οι άνδρες φαίνεται να εμφανίζουν νωρίτερα τη νόσο
Η έρευνα έδειξε επίσης διαφορά μεταξύ των δύο φύλων.
Στους άνδρες, η αθηροσκλήρωση φάνηκε να εμφανίζεται και να εξελίσσεται περίπου 5 έως 10 χρόνια νωρίτερα σε σχέση με τις γυναίκες.
Στις γυναίκες, αντίθετα, η μεγαλύτερη αύξηση στη συχνότητα της νόσου καταγράφηκε μεταξύ 40 και 60 ετών, περίοδος που συμπίπτει σε μεγάλο βαθμό με την εμμηνοπαυσιακή μετάβαση.
Δεν σημαίνει ότι όλοι οι νέοι πρέπει να κάνουν εξετάσεις
Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι τα ευρήματα δεν σημαίνουν πως κάθε νέος πρέπει να υποβάλλεται προληπτικά σε απεικονιστικό έλεγχο για αθηροσκλήρωση.
Το επόμενο ερώτημα είναι εάν ο εντοπισμός των πρώτων αλλοιώσεων σε τόσο νεαρή ηλικία και η έγκαιρη παρέμβαση μπορούν πράγματι να εμποδίσουν την εξέλιξη της νόσου και να μειώσουν τα εμφράγματα και τα εγκεφαλικά επεισόδια στο μέλλον.
Αυτό θα εξεταστεί στην επόμενη φάση του προγράμματος REACT-PROTECT, που έχει προγραμματιστεί για την περίοδο 2027-2032.
Το βασικό εύρημα, πάντως, είναι ότι η αθηροσκλήρωση δεν περιμένει απαραίτητα την τρίτη ή τέταρτη δεκαετία της ζωής για να ξεκινήσει. Σε ένα ποσοστό ανθρώπων, η διαδικασία έχει ήδη αρχίσει πριν από τα 30, χωρίς να έχει προηγηθεί κάποιο εμφανές σύμπτωμα.
