Η φαγούρα είναι ένα από τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα και στις περισσότερες περιπτώσεις οφείλεται σε κάτι σχετικά απλό, όπως η ξηροδερμία, ένας ερεθισμός ή κάποια αλλεργική αντίδραση.
Ωστόσο, όταν ο κνησμός επιμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα, είναι έντονος, αφορά μεγάλο μέρος του σώματος ή εμφανίζεται χωρίς να υπάρχει εξάνθημα, μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να συνδέεται και με κάποιο πρόβλημα που δεν αφορά άμεσα το δέρμα.
Ο κνησμός προκαλείται από την ενεργοποίηση των νευρικών απολήξεων του δέρματος. Σε αυτή τη διαδικασία συμμετέχουν μεταξύ άλλων ουσίες όπως η ισταμίνη και διάφορες κυτοκίνες.
Οι συνηθέστερες αιτίες
Η φαγούρα μπορεί να προκληθεί από αρκετούς διαφορετικούς παράγοντες. Μεταξύ των πιο συχνών είναι:
- Ξηροδερμία, ιδιαίτερα κατά τους κρύους μήνες ή σε μεγαλύτερες ηλικίες.
- Αλλεργίες και ερεθισμοί, όπως η αντίδραση σε σαπούνια, καλλυντικά, μέταλλα ή συγκεκριμένες ουσίες.
- Δερματικές παθήσεις, όπως το έκζεμα, η ψωρίαση και η κνίδωση.
- Τσιμπήματα εντόμων, όπως ψύλλοι, ψείρες και κοριοί.
- Φαρμακευτικές παρενέργειες, καθώς ορισμένα αντιβιοτικά, οπιοειδή και θεραπείες για τον καρκίνο μπορεί να προκαλέσουν κνησμό.
- Παθήσεις που επηρεάζουν ολόκληρο τον οργανισμό, όπως προβλήματα στο ήπαρ, τα νεφρά ή τον θυρεοειδή.
Όταν η φαγούρα δεν προέρχεται από το δέρμα
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν υπάρχει γενικευμένος κνησμός χωρίς εμφανές εξάνθημα ή άλλη δερματική αλλοίωση.
Σε αυτές τις περιπτώσεις ο γιατρός μπορεί να εξετάσει το ενδεχόμενο κάποιας συστηματικής αιτίας. Μεταξύ άλλων, ο κνησμός μπορεί να σχετίζεται με:
- ηπατικές διαταραχές και κυρίως προβλήματα που προκαλούν χολόσταση,
- προχωρημένη νεφρική νόσο,
- διαταραχές της λειτουργίας του θυρεοειδούς,
- σιδηροπενική αναιμία,
- ορισμένες αιματολογικές κακοήθειες, όπως το λέμφωμα Hodgkin.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε επίμονη φαγούρα υποδηλώνει σοβαρή ασθένεια. Ωστόσο, όταν δεν υπάρχει προφανής εξήγηση, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση ώστε να εντοπιστεί η αιτία.
Ποια χαρακτηριστικά χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή
Υπάρχουν ορισμένα στοιχεία που κάνουν τον κνησμό περισσότερο λόγο για έλεγχο από γιατρό.
Μεταξύ αυτών είναι:
- η φαγούρα που διαρκεί πάνω από δύο εβδομάδες,
- ο κνησμός σε όλο το σώμα χωρίς εμφανές εξάνθημα,
- η σημαντική επιδείνωση κατά τη διάρκεια της νύχτας,
- η φαγούρα που προκαλεί επανειλημμένες αφυπνίσεις και διαταράσσει τον ύπνο,
- η συνύπαρξη με ανεξήγητη κόπωση ή πυρετό,
- η απώλεια βάρους χωρίς προσπάθεια,
- η εμφάνιση ίκτερου, δηλαδή κιτρινίσματος του δέρματος ή των ματιών.
Εάν υπάρχουν τέτοια συμπτώματα, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει εξετάσεις αίματος και, ανάλογα με τα ευρήματα, περαιτέρω έλεγχο.
Τι μπορείτε να κάνετε για να περιορίσετε τη φαγούρα
Όταν ο κνησμός οφείλεται σε ξηροδερμία ή έναν απλό ερεθισμό, ορισμένα μέτρα μπορούν να προσφέρουν ανακούφιση.
Η συχνή χρήση ενυδατικής κρέμας χωρίς άρωμα, τα σύντομα χλιαρά ντους και η αποφυγή πολύ ζεστού νερού μπορούν να βοηθήσουν.
Χρήσιμες μπορεί επίσης να είναι οι δροσερές κομπρέσες, ενώ καλό είναι να αποφεύγονται προϊόντα που ερεθίζουν το δέρμα, όπως ισχυρά σαπούνια και αρωματισμένα καλλυντικά.
Σε περιπτώσεις όπου υπάρχει αλλεργικός παράγοντας, ο γιατρός ή ο φαρμακοποιός μπορεί να προτείνει κατάλληλο αντιισταμινικό, όπως κετιριζίνη ή λοραταδίνη.
Πότε χρειάζεται γιατρός
Εάν η φαγούρα είναι έντονη, επιμένει ή δεν υπάρχει εμφανής αιτία, δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά με σπιτικές λύσεις.
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από το αίτιο. Μπορεί να περιλαμβάνει ειδικές κρέμες για δερματικές παθήσεις, αντιισταμινικά σε αλλεργικές αντιδράσεις, τοπικά σκευάσματα που μειώνουν την αίσθηση του κνησμού ή φωτοθεραπεία σε ορισμένες χρόνιες περιπτώσεις.
Το σημαντικότερο είναι να εντοπιστεί και να αντιμετωπιστεί η υποκείμενη αιτία, όταν αυτή υπάρχει.
