Ενα πρωτοποριακό βιοχημικό τεστ, που ανακαλύφθηκε στον Καναδά από Κύπριους και Ελληνες επιστήμονες, μπορεί να προβλέψει εάν ένας άνδρας που αδυνατεί να γονιμοποιήσει, μπορεί να γίνει πατέρας μέσω της εξωσωματικής γονιμοποίησης.
Το τεστ αυτό μπορεί να απαλλάξει αρκετούς άνδρες από την ανάγκη χειρουργικής επέμβασης για να εξακριβωθεί εάν έχουν βιώσιμο σπέρμα, που να μπορεί να αξιοποιηθεί σε θεραπεία υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (γονιμοποίηση του ωαρίου εξωσωματικά).
Το τεστ ανακαλύφθηκε από ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου του Τορόντο στον Καναδά με επικεφαλής τον Ελληνοκύπριο καθηγητή Βιοχημείας Ελευθέριο Διαμαντή και με τη συμμετοχή του Χανιώτη ερευνητή Απόστολου Δημητρομανωλάκη.
Η πρωτοποριακή αυτή ερευνητική δουλειά δημοσιεύτηκε προ ημερών στο έγκυρο διεθνές ιατρικό περιοδικό «Science Translational Medicine με σημαντική συμβολή για την έρευνα στον Καναδά αλλά και για τις προοπτικές σε Κύπρο και Ελλάδα.
Ο κ. Διαμαντής, ο οποίος είναι επικεφαλής στο Τμήμα Κλινικής Βιοχημείας του Πανεπιστημίου του Τορόντο, μας λέει ότι «δουλεύουμε πάνω στην πρωτεομική ανάλυση του σπερματικού υγρού για περισσότερα από 5 χρόνια. Συγκεκριμένα, η ομάδα μας ήταν η πρώτη που διερεύνησε τη λεπτομερή καταγραφή των πρωτεϊνών που περιέχονται στο σπερματικό υγρό. Με τη μελέτη μας έχουμε εντοπίσει περισσότερες από 3.000 πρωτεΐνες σε αυτό το βιολογικό υγρό, προσπάθεια που αποτελεί τη μεγαλύτερη καταγραφή πρωτεϊνών που αναφέρθηκαν ποτέ. Την ολοκλήρωση της πρωτεομικής ανάλυσης των δειγμάτων από υγιείς εθελοντές και ασθενείς με διάφορες μορφές υπογονιμότητας, ακολούθησε η προσπάθειά μας για την ανάπτυξη ποσοτικών μεθόδων που επιτρέπουν με τη βοήθεια της φασματομετρίας μάζας τη μέτρηση πολλών από τα συστατικά του σπερματικού υγρού».
Σε ερώτηση τι πειράματα έγιναν και τι έδειξαν, απαντά:
Τα πειράματα
Ο Ελληνοκύπριος καθηγητής Βιοχημείας Ελευθέριος Διαμαντής Ο Ελληνοκύπριος καθηγητής Βιοχημείας Ελευθέριος Διαμαντής «Οταν συγκρίναμε πρωταρχικά τις πρωτεΐνες του σπερματικού υγρού των ανδρών με φυσιολογική λειτουργία με τις πρωτεΐνες των ανδρών με αποφρακτική αζωοσπερμία (συμπεριλαμβανομένων ανδρών που είχαν υποστεί επέμβαση αμφοτεροπλεύρου απολινώσεως των σπερματικών πόρων), διαπιστώσαμε ότι η ανίχνευση ενός μικρού αριθμού πρωτεϊνών υπεδείκνυε συγκεκριμένα την ύπαρξη απόφραξης του σπερματικού πόρου. Αρχικά εντοπίσαμε τις πρωτεΐνες που μπορούσαν να δράσουν σαν βιοδείκτες που υποδεικνύουν τη διαφοροποίηση υγιών ανδρών από άνδρες με αποφρακτική αζωοσπερμία.
Ταυτόχρονα, εντοπίσαμε μία πρωτεΐνη (ECM1), η συγκέντρωση της οποίας δεν επηρεαζόταν από την ύπαρξη μη-αποφρακτικής ζωοσπερμίας σε σχέση με τους υγιείς άνδρες. Ετσι, επιδιώκοντας το συνδυασμό 2 ή 3 δεικτών όπως οι πρωτεΐνες ΤΕΧ101 (η συγκέντρωση της οποίας μειώνεται σημαντικά στο σπερματικό υγρό ανδρών με αποφρακτική ή μη-αποφρακτική αζωοσπερμία σε σχέση με τους υγιείς άνδρες) και ECM1 (η συγκέντρωση της οποίας μειώνεται μόνο σε άνδρες που υποφέρουν από αποφρακτική αζωοσπερμία), μας δόθηκε η δυνατότητα να διαγνώσουμε διαφορικά την αποφρακτική από τη μη-αποφρακτική αζωοσπερμία χρησιμοποιώντας ένα απλό και μη-επεμβατικό τεστ. Στο παρελθόν, τέτοιου είδους διαφορική διάγνωση θα μπορούσε να γίνει μόνο με τη χρήση μιας επώδυνης και επεμβατικής διαδικασίας που ονομάζεται βιοψία όρχεων».
Ως προς το πότε θα μπορούν οι άνδρες οι οποίοι αδυνατούν να γονιμοποιήσουν να εφαρμόσουν αυτό το τεστ, επισήμανε: «Η μελέτη μας, όπως γνωρίζετε, μόλις δημοσιεύθηκε στο περιοδικό “Science Translational Medicine”. Για να μπορέσει το τεστ αυτό να γίνει διαθέσιμο σε άνδρες με προβλήματα αναπαραγωγής, πρέπει πρώτα να πιστοποιηθεί κλινικά με τη χρήση περισσότερων δειγμάτων και ακολούθως να γίνει διαθέσιμο στην αγορά από κατάλληλη φαρμακευτική εταιρεία.
»Η διαδικασία αυτή παίρνει κάποιο χρόνο, αλλά τα αποτελέσματά μας έχουν ήδη προσελκύσει το ενδιαφέρον ενός από τους μεγαλύτερους εργαστηριακούς οργανισμούς στην Αμερική, της εταιρείας LabCorp, στην οποία έχουν παραχωρηθεί τα δικαιώματα εκμετάλλευσης του προϊόντος. Η εταιρεία αυτή, η οποία προσφέρει ένα ευρύ φάσμα από άλλα τεστ γονιμότητας για άνδρες, αναμένεται να έχει διαθέσιμο αυτό το τεστ για χρήση στις Ηνωμένες Πολιτείες πιθανώς κάποια στιγμή το επόμενο έτος».
Για τον τρόπο με τον οποίο γίνεται αυτό το τεστ σημειώνει:
«Ενας άνδρας που εμφανίζει πρόβλημα υπογονιμότητας (όπως γνωρίζετε, το 50% των προβλημάτων υπογονιμότητας σε ζευγάρια οφείλεται σε προβλήματα από την πλευρά των ανδρών) μπορεί να συλλέξει σπέρμα (η συλλογή του δείγματος μπορεί να γίνει και στο σπίτι με τη μέθοδο του αυνανισμού) και να το υποβάλει στο εργαστήριο για ανάλυση. Στο εργαστήριο θα μετρηθεί η συγκέντρωση των πρωτεϊνών ΤΕΧ101 και ECM1 και με βάση τα αποτελέσματα θα εφαρμοσθεί ένας επιστημονικός αλγόριθμος ο οποίος θα καθοδηγήσει τη διαφορική διάγνωση».
Ο ερευνητής Απόστολος Δημητρομανωλάκης, ο οποίος κατάγεται από τα Χανιά, μας λέει:
«Πιστεύω ότι η προσπάθεια αυτή θα οδηγήσει σε μια πιο εύκολη διαγνωστική εξέταση για την αζωοσπερμία στους άνδρες. Αυτή την περίοδο, άλλοι ερευνητές από την ομάδα δουλεύουν εντατικά για να γίνει αυτό το διαγνωστικό τεστ γρήγορα διαθέσιμο».
Ο ίδιος επισημαίνει: «Εκτός από τη δουλειά σχετικά με την αζωοσπερμία, η ομάδα μας ερευνά μεθόδους για την έγκαιρη διάγνωση συγκεκριμένων μορφών καρκίνου όταν βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο και η θεραπεία τους είναι πιο εύκολη. Ελπίζω ότι στο σύντομο μέλλον θα μπορέσουμε να συνεισφέρουμε μια αντίστοιχη εργασία σε αυτόν τον τομέα».
«Η Ελλάδα και η Κύπρος διαθέτουν υψηλού επιπέδου ανθρώπινο δυναμικό, αλλά η υποδομή υστερεί σημαντικά», επισημαίνουν οι Ελληνες και Κύπριοι ερευνητές που διαπρέπουν στο Τορόντο του Καναδά, ενώ υπογραμμίζουν ότι στη χώρα μας η κρίση στον επιστημονικό τομέα ήταν εμφανής με την ίδια ένταση από τα μέσα της δεκαετίας του ’80.
Ο επικεφαλής στο Τμήμα Κλινικής Βιοχημείας του Πανεπιστημίου του Τορόντο, Ελ. Διαμαντής, στην ερώτησή μας «είστε από τους Ελληνοκύπριους επιστήμονες που διαπρέπουν στο εξωτερικό. Σε μια εποχή που παρατηρείται, ειδικά από την Ελλάδα της κρίσης, κύμα φυγής νέων επιστημόνων για εργασία στο εξωτερικό, εσείς σκέφτεστε επιστροφή στην Κύπρο; Υπάρχουν τα ανάλογα κίνητρα σε Κύπρο και Ελλάδα;», απαντά:
«Οπως ίσως γνωρίζετε, έχω εκπαιδευτεί και εργαστεί στο Πανεπιστήμιο Αθηνών κατά τα πρώτα στάδια της καριέρας μου στα μέσα της δεκαετίας του 1980. Οπως όλοι γνωρίζουμε υπάρχει μια οικονομική κρίση που χαρακτηρίζει την Ελλάδα και την Κύπρο αυτή τη στιγμή. Ωστόσο, η κρίση στον επιστημονικό τομέα ήταν εμφανής με την ίδια ένταση στα μέσα της δεκαετίας του 1980 όπως και τώρα. Αυτός ήταν και ο λόγος που επιλέξαμε να φύγουμε από την Ελλάδα με τη σύζυγό μου και να μεταναστεύσουμε στον Καναδά. Θέλαμε να έχουμε τη δυνατότητα να κάνουμε κάτι καλύτερο επιστημονικά με όλα τα μέσα που προσφέρει ο Καναδάς.
«Παράδεισος ο Καναδάς»
Ο Χανιώτης ερευνητής Απόστολος Δημητρομανωλάκης Ο Χανιώτης ερευνητής Απόστολος Δημητρομανωλάκης Πρέπει να ομολογήσω ότι ο Καναδάς στάθηκε ως ένας παράδεισος για εμάς, αφού μας δόθηκε απλόχερα η ικανότητα να επιτύχουμε τόσο επιστημονικά όσο και οικονομικά. Επίσης τα παιδιά μας μεγάλωσαν και εκπαιδεύτηκαν στον Καναδά, και έχουν και οι δύο ακολουθήσει τις δικιές τους πορείες επαγγελματικά αλλά και προσωπικά, έχοντας κάνει οικογένεια με μετανάστες σέρβικης και αιγυπτιακής καταγωγής. Πρόσφατα καλωσορίσαμε και στην οικογενειά μας δύο εγγονάκια για τα οποία είμαι πολύ περήφανος. Λαμβάνοντας υπόψη όλα αυτά, δεν βλέπω κάποιο καλό λόγο να επιστρέψω μόνιμα είτε στην Κύπρο είτε στην Ελλάδα ως επαγγελματίας.
Επιπροσθέτως, σε αυτό το στάδιο της καριέρας μου μια μετακίνηση σε άλλο τόπο (Κύπρος, Ελλάδα ή οπουδήποτε αλλού) θα μείωνε την επιστημονική μου παραγωγικότητα τουλάχιστον για μερικά χρόνια. Αυτό δεν σημαίνει ότι έχουμε αποξενωθεί είτε από την Κύπρο είτε από την Ελλάδα. Επισκέπτομαι την Ελλάδα και την Κύπρο τουλάχιστον 2-3 φορές το χρόνο και περνάω πολύ χρόνο για διακοπές στα πανέμορφα ελληνικά νησιά και στην Κύπρο. Επίσης, οργανώνω επιστημονικές ημερίδες και συνέδρια στην Ελλάδα σε κάθε ευκαιρία.
Αντί επομένως να επιλέξω την επιστροφή μου στην Ελλάδα ή την Κύπρο, αποζητώ να προσελκύω Ελληνες επιστήμονες στο εργαστήριό μου (επί του παρόντος, από τα συνολικά 30 μέλη μας, 9 είναι Ελληνες και η ελληνική/κυπριακή συμμετοχή αυξάνεται)».
Ο Απόστολος Δημητρομανωλάκης απαντώντας στην ερώτησή μας αν η Ελλάδα δίνει κίνητρα σε νέους επιστήμονες για να επιστρέψουν και πώς είναι η κατάσταση στον Καναδά, υπογραμμίζει: «Υπάρχουν πολλοί ερευνητές στην Ελλάδα που κάνουν έρευνα παγκόσμιας εμβέλειας παρ’ όλες τις αντιξοότητες αυτή την εποχή. Για έναν ερευνητή στο εξωτερικό, όμως, η απόφαση για να επιστρέψει είναι δύσκολη αυτή την εποχή. Στοιχεία όπως η γραφειοκρατία, η αναξιοκρατία, η έλλειψη χρηματοδότησης και το άσχημο οικονομικό κλίμα, δεν αντισταθμίζουν τα κίνητρα που προσπαθεί να δώσει η Ελλάδα στους ερευνητές για να επιστρέψουν.
Η κατάσταση στον Καναδά είναι σίγουρα πιο υγιής. Σίγουρα τα ερευνητικά κονδύλια εδώ είναι πολύ περισσότερα, αλλά πάνω απ’ όλα το σύστημα δουλεύει πιο σταθερά και αξιοκρατικά, δίνοντας μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση σε έναν ερευνητή».
www.enet.gr
