Το ερώτημα που απασχολεί όλο και περισσότερους γονείς, κηδεμόνες και εκπαιδευτικούς παγκοσμίως είναι πλέον ξεκάθαρο:
Πόσο υπεύθυνες είναι οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης για την ψυχική βλάβη που προκαλούν στα παιδιά και τους εφήβους;Μια σειρά από τραγικές υποθέσεις και συλλογικές αγωγές σε Ευρώπη και ΗΠΑ φέρνουν στο προσκήνιο τον ρόλο των αλγορίθμων που προωθούν περιεχόμενο αυτοτραυματισμού, διατροφικών διαταραχών, κατάθλιψης και αυτοκτονίας σε πολύ μικρές ηλικίες.
Η τραγική υπόθεση της 12χρονης Ροσέλα στην ΙταλίαΜία από τις πιο συγκλονιστικές υποθέσεις έρχεται από την Ιταλία.
Η 12χρονη Ροσέλα άλλαξε δραματικά μέσα σε λίγους μήνες, καθώς οι πλατφόρμες της πρότειναν ολοένα και περισσότερο περιεχόμενο σχετικό με κατάθλιψη και αυτοτραυματισμό. Πέντε μήνες αργότερα, το κορίτσι έβαλε τέλος στη ζωή του.
Οι γονείς της, αφού απέκτησαν πρόσβαση στις συσκευές της, ανακάλυψαν έναν μυστικό λογαριασμό στο Instagram με το όνομα «Just a dead pers0n».
Όπως καταγγέλλουν, οι αλγόριθμοι δημιούργησαν έναν φαύλο κύκλο: όσο περισσότερο η Ροσέλα αναζητούσε σχετικό περιεχόμενο, τόσο περισσότερο της προτεινόταν.«Κάποια στιγμή ήταν σαν να απέκτησε δική του ζωή. Μεγάλωνε διαρκώς μέχρι που κάλυψε τη χαρούμενη και κοινωνική πλευρά της», δήλωσε η μητέρα της στο Reuters.Η οικογένεια της Ροσέλα συμμετέχει πλέον σε συλλογική αγωγή κατά της Meta (Facebook, Instagram) και του TikTok — την πρώτη τέτοιου είδους στην Ιταλία.
Κύμα αγωγών σε Ευρώπη και ΗΠΑ
Ιταλία: Δεκάδες οικογένειες έχουν προσφύγει στη Δικαιοσύνη ζητώντας αυστηρότερους περιορισμούς, καλύτερη επαλήθευση ηλικίας και διαφάνεια στους αλγορίθμους. Περίπου 3,5 εκατομμύρια παιδιά 7-14 ετών χρησιμοποιούν παράνομα τις πλατφόρμες.
Γαλλία:
Η οργάνωση Algos Victima εκπροσωπεί 16 οικογένειες (5 από τις οποίες έχασαν τις κόρες τους από αυτοκτονία).
Οι γαλλικές αρχές διεξάγουν παράλληλα ποινική έρευνα κατά του TikTok.
Ηνωμένο Βασίλειο: Η οικογένεια του 16χρονου Murray Dowey από τη Σκωτία συμμετέχει σε αγωγή κατά της Meta, κατηγορώντας την πλατφόρμα ότι επέτρεψε σε αγνώστους να προσεγγίσουν τον έφηβο.
ΗΠΑ: Δικαστήριο στην Καλιφόρνια υποχρέωσε Meta και Google να καταβάλουν αποζημίωση 6 εκατομμυρίων δολαρίων σε πρώην ανήλικο χρήστη.
Τι απαντούν οι εταιρείες
Η Meta υποστηρίζει ότι επενδύει σημαντικά σε εργαλεία προστασίας, όπως τα Teen Accounts με περιορισμούς χρόνου χρήσης και περιεχομένου. Ωστόσο, οι ενάγοντες τονίζουν ότι οι εταιρείες γνώριζαν εδώ και χρόνια τους κινδύνους αλλά δεν έλαβαν επαρκή μέτρα.
Νομοθετικές πρωτοβουλίεςΠολλές χώρες έχουν ήδη προχωρήσει σε νομοθεσία:Απαγόρευση χρήσης social media σε ανηλίκους κάτω των 15 ετών (Αυστραλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ελλάδα, Ισπανία κ.ά.)
Αυστηρότεροι κανόνες επαλήθευσης ηλικίας και αλγορίθμων
Το ζήτημα έχει πλέον ξεπεράσει τα όρια μιας απλής συζήτησης για «εθισμό στο κινητό». Έχει γίνει βαθιά κοινωνική και ηθική συζήτηση για το κατά πόσο επιτρέπουμε σε ιδιωτικές εταιρείες να διαμορφώνουν — και συχνά να καταστρέφουν — την ψυχική υγεία της νέας γενιάς.
Η επόμενη δικάσιμος στην Ιταλία έχει οριστεί για τις 30 Ιουνίου, ενώ ανάλογες υποθέσεις πολλαπλασιάζονται. Οι γονείς δεν ζητούν πια απλώς «περισσότερη ενημέρωση». Απαιτούν ευθύνη και ριζικές αλλαγές.
