Για τους περισσότερους ανθρώπους, η καθημερινή κατανάλωση καφέ δεν φαίνεται να επιβαρύνει τη λειτουργία των νεφρών.
Αντίθετα, αρκετές μελέτες παρατήρησης έχουν συνδέσει τη μέτρια κατανάλωση με μικρότερο κίνδυνο χρόνιας νεφρικής νόσου και εμφάνισης πέτρας στα νεφρά.
Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι ο καφές αποτελεί «ασπίδα» για τα νεφρά. Τα περισσότερα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν συσχετίσεις και όχι άμεση σχέση αιτίας-αποτελέσματος. Παράγοντες όπως η ποσότητα καφεΐνης, η αρτηριακή πίεση, η συνολική διατροφή και η ύπαρξη ήδη διαγνωσμένης νεφρικής νόσου μπορούν να αλλάξουν σημαντικά την εικόνα.
Λιγότερες πιθανότητες για χρόνια νεφρική νόσο
Μεγάλες έρευνες έχουν εξετάσει τη σχέση ανάμεσα στον καφέ και τη χρόνια νεφρική νόσο. Μία συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση με περισσότερους από 500.000 συμμετέχοντες διαπίστωσε ότι η κατανάλωση καφέ συνδεόταν με περίπου 14% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης ΧΝΝ, με την τάση να είναι εντονότερη σε όσους κατανάλωναν τουλάχιστον δύο φλιτζάνια την ημέρα.
Οι ερευνητές έχουν εξετάσει και πιθανές εξηγήσεις, όπως τη δράση των πολυφαινολών και άλλων συστατικών του καφέ στη φλεγμονή και το οξειδωτικό στρες. Παρ’ όλα αυτά, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να ειπωθεί ότι ο καφές προστατεύει άμεσα τον νεφρικό ιστό.
Μήπως ο καφές αφυδατώνει;
Η καφεΐνη μπορεί να αυξήσει προσωρινά την παραγωγή ούρων, ιδιαίτερα όταν καταναλώνεται σε μεγαλύτερες ποσότητες. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι ένα συνηθισμένο φλιτζάνι καφέ προκαλεί αφυδάτωση.
Μελέτες σε τακτικούς καταναλωτές καφέ έχουν δείξει ότι η κατανάλωση αρκετών φλιτζανιών δεν οδηγεί απαραίτητα σε χειρότερη κατάσταση ενυδάτωσης σε σύγκριση με την κατανάλωση νερού.
Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική εξαίρεση: άνθρωποι με προχωρημένη νεφρική νόσο ή ασθενείς που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση και έχουν οδηγίες για περιορισμό υγρών πρέπει να υπολογίζουν και τον καφέ στη συνολική ημερήσια πρόσληψη.
Καφές και πέτρες στα νεφρά
Η σχέση του καφέ με τη νεφρολιθίαση φαίνεται επίσης ενδιαφέρουσα. Ορισμένες μελέτες έχουν συσχετίσει την υψηλότερη κατανάλωση καφέ και καφεΐνης με μικρότερη πιθανότητα σχηματισμού λίθων στα νεφρά.
Ένας πιθανός μηχανισμός είναι ότι τα περισσότερα υγρά αυξάνουν τον όγκο των ούρων, με αποτέλεσμα να αραιώνονται ουσίες που μπορούν να σχηματίσουν κρυστάλλους. Η καφεΐνη μπορεί παράλληλα να ενισχύσει την παραγωγή ούρων.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι ο καφές αποτελεί θεραπεία για τις πέτρες. Για την πρόληψη της νεφρολιθίασης, η επαρκής ενυδάτωση παραμένει το βασικότερο μέτρο.
Πότε χρειάζεται περισσότερη προσοχή
Το ζήτημα δεν είναι μόνο ο καφές, αλλά και η ποσότητα καφεΐνης που καταναλώνεται.
Η καφεΐνη μπορεί να προκαλέσει προσωρινή αύξηση της αρτηριακής πίεσης. Επειδή η αρρύθμιστη υπέρταση αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για νεφρική βλάβη, όσοι έχουν υψηλή πίεση που δεν ελέγχεται καλά ή εμφανίζουν έντονη ευαισθησία στην καφεΐνη ενδέχεται να χρειάζεται να περιορίσουν την κατανάλωσή τους.
Τι αλλάζει όταν υπάρχει ήδη νεφρική νόσος
Για τα άτομα με χρόνια νεφρική νόσο, η εικόνα είναι πιο εξατομικευμένη. Ένα φλιτζάνι περίπου 240 ml σκέτου καφέ περιέχει γύρω στα 116 mg καλίου. Για έναν υγιή άνθρωπο αυτό συνήθως δεν αποτελεί ιδιαίτερο ζήτημα, όμως σε κάποιον που πρέπει να περιορίσει το κάλιο, αρκετά φλιτζάνια μέσα στην ημέρα μπορούν να αυξήσουν σημαντικά τη συνολική πρόσληψη.
Παίζει ρόλο και το τι προστίθεται στον καφέ. Γάλα, κρέμες και ορισμένα προϊόντα τύπου coffee creamer μπορούν να αυξήσουν την ποσότητα καλίου και φωσφόρου, ενώ ορισμένες κρέμες περιέχουν πρόσθετα φωσφορικών που απορροφώνται εύκολα από τον οργανισμό.
Για έναν κατά τα άλλα υγιή ενήλικα, ο καφές με μέτρο δεν φαίνεται να αποτελεί απειλή για τα νεφρά και τα διαθέσιμα δεδομένα μάλιστα τον συνδέουν με ορισμένα πιθανά οφέλη.
