Θα περίμενε κανείς ότι μετά από αιώνες ανατομικών μελετών και δεκαετίες σύγχρονης μικροσκοπίας έχουμε πλέον καταγράψει όλα τα βασικά κύτταρα του ανθρώπινου σώματος.
Κι όμως, το 2022 ερευνητές περιέγραψαν έναν ιδιαίτερο κυτταρικό πληθυσμό που κρυβόταν βαθιά μέσα στους ανθρώπινους πνεύμονες.
Τα κύτταρα ονομάστηκαν Respiratory Airway Secretory cells – RAS cells και εντοπίστηκαν στα αναπνευστικά βρογχιόλια, εκεί όπου οι πολύ μικροί αεραγωγοί πλησιάζουν τις κυψελίδες.
Κρύβονταν στο όριο των αεραγωγών
Οι πνεύμονες θυμίζουν ένα δέντρο που διακλαδίζεται σε ολοένα μικρότερους σωλήνες.
Στις άκρες του συστήματος βρίσκονται οι κυψελίδες, οι μικροσκοπικές δομές όπου πραγματοποιείται η ανταλλαγή οξυγόνου και διοξειδίου του άνθρακα.
Στον άνθρωπο υπάρχουν επίσης αναπνευστικά βρογχιόλια, μια μεταβατική περιοχή μεταξύ των αεραγωγών και της ζώνης ανταλλαγής αερίων.
Εκεί οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι υπάρχει ένας ξεχωριστός πληθυσμός εκκριτικών κυττάρων, διαφορετικός από τα κύτταρα που συναντώνται στους μεγαλύτερους αεραγωγούς.
Το εντυπωσιακό είναι αυτό που μπορούν να γίνουν
Τα RAS κύτταρα φαίνεται ότι δεν έχουν απλώς μια στατική λειτουργία.
Σε εργαστηριακά μοντέλα έδειξαν ότι μπορούν να λειτουργήσουν ως πρόδρομα κύτταρα των κυψελιδικών κυττάρων τύπου 2 (AT2).
Τα AT2 είναι εξαιρετικά σημαντικά για τη συντήρηση και την αναγέννηση του κυψελιδικού περιβάλλοντος των πνευμόνων. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η διαφοροποίηση των RAS προς AT2 ρυθμίζεται μεταξύ άλλων από τα μονοπάτια σηματοδότησης Notch και Wnt.
Γιατί δεν τα είχαμε ανακαλύψει νωρίτερα;
Η απάντηση κρύβεται εν μέρει σε ένα από τα συνηθέστερα πειραματόζωα της ιατρικής έρευνας: το ποντίκι.
Οι ανθρώπινοι πνεύμονες και οι πνεύμονες των ποντικών έχουν σημαντικές διαφορές στην αρχιτεκτονική των περιφερικών αεραγωγών. Τα ανθρώπινα αναπνευστικά βρογχιόλια δεν έχουν αντίστοιχη δομή στα ποντίκια με τον ίδιο τρόπο.
Έτσι, ένας κυτταρικός πληθυσμός που υπήρχε στον άνθρωπο μπορούσε να παραμένει ουσιαστικά αόρατος σε έρευνες που βασίζονταν κυρίως σε ζωικά μοντέλα.
Τι σχέση μπορεί να έχει με τη ΧΑΠ;
Η ίδια μελέτη εξέτασε και πνεύμονες ανθρώπων με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν μεταβολές στη γονιδιακή δραστηριότητα των RAS κυττάρων, οι οποίες συνδέονταν με μη φυσιολογικές καταστάσεις των κυψελιδικών κυττάρων τύπου 2.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ανακαλύφθηκε θεραπεία για τη ΧΑΠ. Η ανακάλυψη όμως προσφέρει έναν νέο μηχανισμό προς μελέτη για το πώς συντηρούνται και αναγεννώνται οι πολύ μικροί αεραγωγοί και οι κυψελίδες.
Και ίσως το πιο εντυπωσιακό είναι ότι το νέο εύρημα δεν προήλθε από κάποιο άγνωστο όργανο.
Βρισκόταν μέσα στους πνεύμονες, ένα από τα πιο μελετημένα όργανα του ανθρώπινου σώματος.
