Νέα επιστημονικά δεδομένα ανατρέπουν την αντίληψη ότι όλα τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα είναι εξίσου επιβαρυντικά για την υγεία.
Για χρόνια, οι διατροφικές οδηγίες χώριζαν τα τρόφιμα σε «φυσικά» και «επεξεργασμένα», με τα δεύτερα να θεωρούνται γενικά ανθυγιεινά. Ωστόσο, οι ερευνητές επισημαίνουν πλέον ότι η εικόνα είναι πιο σύνθετη, καθώς διαφορετικά προϊόντα που εντάσσονται στην ίδια κατηγορία μπορούν να έχουν εντελώς διαφορετικές επιδράσεις στον οργανισμό.
Ο όρος «υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα», σύμφωνα με το σύστημα ταξινόμησης NOVA, περιλαμβάνει προϊόντα που παράγονται με βιομηχανικές μεθόδους και πρόσθετα που δεν χρησιμοποιούνται συνήθως στην οικιακή μαγειρική. Στην ίδια κατηγορία όμως μπορεί να βρεθούν από αναψυκτικά και αλλαντικά μέχρι ψωμί ολικής άλεσης, δημητριακά πρωινού και φυτικά υποκατάστατα κρέατος.
Αυτή η ευρεία ομαδοποίηση, όπως σημειώνουν επιστήμονες, συχνά θολώνει την πραγματική εικόνα. Νεότερες αναλύσεις δείχνουν ότι τα ζαχαρούχα ποτά και τα επεξεργασμένα κρέατα σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων και διαβήτη τύπου 2, ενώ άλλα προϊόντα, όπως τα δημητριακά ολικής άλεσης, μπορεί να έχουν ουδέτερη ή και θετική επίδραση.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι καθοριστικό ρόλο παίζει η διατροφική σύνθεση κάθε προϊόντος — η περιεκτικότητα σε ζάχαρη, αλάτι και κορεσμένα λιπαρά, αλλά και η παρουσία φυτικών ινών, βιταμινών και άλλων θρεπτικών στοιχείων.
Παράλληλα, φαίνεται ότι τα φυτικής προέλευσης υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα εμφανίζουν συχνά καλύτερο διατροφικό προφίλ σε σχέση με τα ζωικής προέλευσης, με χαρακτηριστικά παραδείγματα το ψωμί ολικής άλεσης και ορισμένα φυτικά υποκατάστατα κρέατος.
Επιστήμονες και οργανισμοί υγείας πλέον επισημαίνουν την ανάγκη για πιο ακριβή προσέγγιση στο θέμα, αποφεύγοντας γενικεύσεις. Ακόμη και η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία έχει αναγνωρίσει ότι δεν είναι όλα τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα εξίσου επιβλαβή.
Η νέα προσέγγιση μετατοπίζει τη συζήτηση από τις ταμπέλες στην ουσία: τη σύσταση των τροφίμων, τη συχνότητα κατανάλωσης και τη συνολική επίδραση στη μακροπρόθεσμη υγεία.
