Μία από τις μεγαλύτερες μελέτες που έχουν εξετάσει μέχρι σήμερα τη σχέση ανάμεσα στην ατμοσφαιρική ρύπανση και την ανδρική αναπαραγωγική υγεία αποκαλύπτει ότι οι ρύποι του αέρα ενδέχεται να επηρεάζουν τον τρόπο λειτουργίας των γονιδίων στο σπέρμα.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η έκθεση σε ουσίες όπως το όζον και το διοξείδιο του αζώτου μπορεί να προκαλεί επιγενετικές αλλαγές, δηλαδή μεταβολές στον τρόπο με τον οποίο «ενεργοποιούνται» ή «σιωπούν» συγκεκριμένα γονίδια, χωρίς να αλλάζει η ίδια η αλληλουχία του DNA.
Τα ευρήματα παρουσιάστηκαν στο ετήσιο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ανθρώπινης Αναπαραγωγής και Εμβρυολογίας στο Λονδίνο, προκαλώντας νέο προβληματισμό για τις επιπτώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στη γονιμότητα.
Πώς πραγματοποιήθηκε η έρευνα
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τη δρ Κάρι Νόμπλς, επιδημιολόγο στο Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης Άμχερστ.
Οι επιστήμονες παρακολούθησαν περισσότερους από 2.000 άνδρες στο Σολτ Λέικ Σίτι της Γιούτα, την περίοδο 2013-2017.
Οι συμμετέχοντες έδωσαν δείγματα σπέρματος στην αρχή της έρευνας και στη συνέχεια έπειτα από δύο, τέσσερις και έξι μήνες.
Οι ερευνητές υπολόγισαν την έκθεση των ανδρών σε βασικούς ατμοσφαιρικούς ρύπους κατά τους τρεις μήνες πριν από τη συλλογή των δειγμάτων, καθώς αυτό το διάστημα αντιστοιχεί στον κύκλο παραγωγής νέου σπέρματος.
Στην ανάλυση συμπεριλήφθηκαν ρύποι όπως το όζον, το διοξείδιο του αζώτου, το διοξείδιο του θείου και τα λεπτά αιωρούμενα σωματίδια.
Οι αλλαγές στο DNA του σπέρματος
Οι επιστήμονες επικεντρώθηκαν στη μεθυλίωση του DNA, μια φυσική διαδικασία που λειτουργεί σαν «διακόπτης» για τα γονίδια, καθορίζοντας ποια θα ενεργοποιηθούν και ποια θα παραμείνουν ανενεργά.
Μελετώντας τα δείγματα 1.220 ανδρών, εντόπισαν 39 περιοχές του DNA όπου παρατηρήθηκαν αλλαγές που σχετίζονταν με την έκθεση σε μείγματα ατμοσφαιρικών ρύπων.
Ιδιαίτερα έντονη συσχέτιση εμφανίστηκε με το όζον και το διοξείδιο του αζώτου.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι αν και πολλές επιγενετικές αλλαγές εξαφανίζονται κατά τα πρώτα στάδια ανάπτυξης του εμβρύου, ορισμένα γονίδια μπορούν να διατηρήσουν αυτές τις «μνήμες» και να επηρεάσουν την ανάπτυξη.
Ένα από τα γονίδια που εντοπίστηκαν είναι το GNAS, το οποίο έχει συνδεθεί σε προηγούμενες έρευνες τόσο με την ποιότητα του σπέρματος όσο και με την ανάπτυξη του εμβρύου.
«Οι αλλαγές μπορούν να επηρεάσουν τη γονιμότητα»
Η επικεφαλής της μελέτης, δρ Κάρι Νόμπλς, δήλωσε ότι οι επιγενετικές μεταβολές που προκαλούνται από περιβαλλοντικούς παράγοντες μπορούν να έχουν σημαντικές συνέπειες.
«Οι αλλαγές στην έκφραση των γονιδίων έχουν τη δυνατότητα να επηρεάσουν τη γονιμότητα των ανδρών, γι’ αυτό και αυτός ο τομέας έρευνας είναι σημαντικός.
Χρειάζεται μελλοντική έρευνα για να γίνει άμεση σύνδεση ανάμεσα στις αλλαγές στη μεθυλίωση του DNA του σπέρματος που σχετίζονται με την ατμοσφαιρική ρύπανση και τη γονιμότητα», ανέφερε.
Ο καθηγητής ανδρολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ, Άλαν Πέισι, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, σημείωσε ότι η έρευνα καταγράφει «μια μετρήσιμη επίδραση» της ρύπανσης στο ανδρικό αναπαραγωγικό σύστημα.
Από την πλευρά του, ο καθηγητής αναπαραγωγικής βιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ, Ρίτσαρντ Λία, χαρακτήρισε την έρευνα σημαντική, καθώς «προστίθεται σε ένα αυξανόμενο σύνολο στοιχείων που δείχνουν ότι η ποιότητα του σπέρματος επηρεάζεται αρνητικά από τους ατμοσφαιρικούς ρύπους».
Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι απαιτούνται περισσότερες μελέτες για να αποδειχθεί πλήρως η αιτιώδης σχέση, ωστόσο τα νέα δεδομένα ενισχύουν τις ενδείξεις ότι η ποιότητα του αέρα αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα που μπορεί να επηρεάζει την ανδρική γονιμότητα.
