Οι λεμφαδένες αποτελούν βασικό τμήμα του ανοσοποιητικού συστήματος και λειτουργούν ως «φίλτρα» του οργανισμού απέναντι σε ιούς, βακτήρια και άλλους παθογόνους μικροοργανισμούς.
Όταν το σώμα δίνει μάχη με μια λοίμωξη ή μια φλεγμονώδη κατάσταση, είναι συνηθισμένο να διογκώνονται, γεγονός που στις περισσότερες περιπτώσεις δεν προκαλεί ανησυχία.
Το πρήξιμο μπορεί να εμφανιστεί στον λαιμό, κάτω από τη γνάθο, στις μασχάλες ή στη βουβωνική χώρα.
Οι λεμφαδένες μπορεί να είναι ευαίσθητοι στην αφή ή να προκαλούν ήπιο πόνο, ιδιαίτερα όταν η αιτία είναι κάποια λοίμωξη του αναπνευστικού ή της στοματικής κοιλότητας.
Οι πιο συχνές αιτίες
Η διόγκωση των λεμφαδένων συνδέεται συχνότερα με:
- Ιογενείς λοιμώξεις, όπως το κοινό κρυολόγημα, η γρίπη ή η λοιμώδης μονοπυρήνωση.
- Βακτηριακές λοιμώξεις, όπως η στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα ή οι οδοντικές λοιμώξεις.
- Φλεγμονώδη και αυτοάνοσα νοσήματα, μεταξύ των οποίων ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος και η ρευματοειδής αρθρίτιδα.
- Σπανιότερα, ορισμένες μορφές καρκίνου, όπως το λέμφωμα ή η λευχαιμία, καθώς και μεταστάσεις από άλλες κακοήθειες.
Τι μπορεί να δείχνει η θέση τους
Η περιοχή όπου εμφανίζεται το πρήξιμο συχνά δίνει ενδείξεις για την πιθανή αιτία.
Οι λεμφαδένες στον λαιμό σχετίζονται συνήθως με λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού ή του φάρυγγα.
Κάτω από τη γνάθο μπορεί να οφείλονται σε προβλήματα των δοντιών ή των ούλων, ενώ στις μασχάλες είναι πιθανό να συνδέονται με δερματικές λοιμώξεις ή ερεθισμούς.
Στη βουβωνική χώρα η διόγκωση μπορεί να σχετίζεται με λοιμώξεις των κάτω άκρων ή της γεννητικής περιοχής.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν οι λεμφαδένες διογκώνονται πάνω από την κλείδα, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να αποτελούν ένδειξη σοβαρότερης υποκείμενης νόσου.
Πότε χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση
Στις περισσότερες περιπτώσεις οι πρησμένοι λεμφαδένες υποχωρούν μέσα σε λίγες ημέρες ή εβδομάδες, καθώς αντιμετωπίζεται η αιτία που τους προκάλεσε.
Ωστόσο, συνιστάται εξέταση από γιατρό όταν:
- η διόγκωση επιμένει για περισσότερες από δύο έως τρεις εβδομάδες,
- οι λεμφαδένες αυξάνονται συνεχώς σε μέγεθος,
- έχουν διάμετρο μεγαλύτερη από περίπου 2,5 εκατοστά,
- είναι σκληροί, ακίνητοι ή έχουν ακανόνιστο σχήμα,
- συνοδεύονται από ανεξήγητο πυρετό, έντονες νυχτερινές εφιδρώσεις ή σημαντική απώλεια βάρους.
Σε αυτές τις περιπτώσεις ο γιατρός μπορεί να ζητήσει αιματολογικές εξετάσεις, απεικονιστικό έλεγχο ή, εφόσον κριθεί απαραίτητο, βιοψία για τη διερεύνηση της αιτίας.
Πώς αντιμετωπίζονται
Η θεραπεία εξαρτάται από το πρόβλημα που προκαλεί τη διόγκωση.
Οι ιογενείς λοιμώξεις συνήθως υποχωρούν χωρίς ειδική αγωγή, με ξεκούραση και επαρκή ενυδάτωση. Εάν η αιτία είναι βακτηριακή λοίμωξη, μπορεί να χρειαστεί χορήγηση αντιβιοτικών.
Στις φλεγμονώδεις ή αυτοάνοσες παθήσεις εφαρμόζεται η κατάλληλη θεραπεία που θα υποδείξει ο θεράπων ιατρός.
Για την προσωρινή ανακούφιση των συμπτωμάτων μπορούν να βοηθήσουν οι ζεστές κομπρέσες στην περιοχή, καθώς και κοινά παυσίπονα ή αντιφλεγμονώδη, πάντα σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού ή του φαρμακοποιού.
Παράλληλα, καλό είναι να αποφεύγεται η συνεχής πίεση ή το έντονο μασάζ στους διογκωμένους λεμφαδένες.
Η καλή υγιεινή, ο εμβολιασμός και η έγκαιρη αντιμετώπιση των λοιμώξεων συμβάλλουν στη διατήρηση ενός υγιούς ανοσοποιητικού συστήματος και μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης διογκωμένων λεμφαδένων.
