Το σπερμοδιάγραμμα αποτελεί τη βασική εργαστηριακή εξέταση για την αξιολόγηση της ανδρικής γονιμότητας και χρησιμοποιείται διεθνώς ως πρώτο βήμα στον έλεγχο ενός ζευγαριού που δεν έχει επιτύχει εγκυμοσύνη μετά από έναν χρόνο ελεύθερων επαφών.
Οι διεθνείς οδηγίες της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (WHO) και της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρείας (EAU) το κατατάσσουν ως την αρχική και πιο σημαντική εξέταση στον έλεγχο της ανδρικής αναπαραγωγικής ικανότητας.
Τι αξιολογεί η εξέταση
Το σπερμοδιάγραμμα εξετάζει μια σειρά από παραμέτρους του σπέρματος, όπως:
- τον όγκο του δείγματος
- τη συγκέντρωση των σπερματοζωαρίων
- την κινητικότητα
- τη μορφολογία
- τη ζωτικότητα
- το pH
- την παρουσία πιθανών φλεγμονωδών στοιχείων
Τα αποτελέσματα συγκρίνονται με τα διεθνή φυσιολογικά όρια που έχει θέσει ο ΠΟΥ.
Πότε συστήνεται να γίνεται
Η πιο συχνή ένδειξη είναι η διερεύνηση υπογονιμότητας. Ωστόσο, οι γιατροί μπορεί να το συστήσουν και σε άλλες περιπτώσεις, όπως μετά από επεμβάσεις στην περιοχή των όρχεων, σε ιστορικό κιρσοκήλης, λοιμώξεων ή πριν από διαδικασίες κρυοσυντήρησης σπέρματος.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να γίνει και προληπτικά, όταν υπάρχει ανησυχία σχετικά με τη γονιμότητα ή στο πλαίσιο οικογενειακού προγραμματισμού.
Πώς πραγματοποιείται
Η λήψη του δείγματος γίνεται συνήθως με αυτοϊκανοποίηση σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο του εργαστηρίου ή στο σπίτι, υπό την προϋπόθεση ότι η μεταφορά στο εργαστήριο γίνεται εντός συγκεκριμένου χρονικού ορίου.
Για αξιόπιστα αποτελέσματα συνιστάται αποχή από εκσπερμάτιση για διάστημα λίγων ημερών, σύμφωνα με τις διεθνείς οδηγίες.
Γιατί μπορεί να χρειαστεί επανάληψη
Η παραγωγή σπέρματος μπορεί να επηρεαστεί από πολλούς παράγοντες, όπως πυρετός, λοιμώξεις, έντονο στρες ή φαρμακευτική αγωγή.
Για τον λόγο αυτό, ένα παθολογικό αποτέλεσμα δεν οδηγεί πάντα σε οριστικό συμπέρασμα από την πρώτη εξέταση. Συχνά οι ειδικοί συστήνουν επανάληψη μετά από κάποιο χρονικό διάστημα, ώστε να επιβεβαιωθούν τα ευρήματα.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι άνδρες
Ένα φυσιολογικό σπερμοδιάγραμμα αυξάνει τις πιθανότητες φυσικής σύλληψης, χωρίς όμως να την εγγυάται απόλυτα.
Αντίστοιχα, ένα μη φυσιολογικό αποτέλεσμα δεν σημαίνει απαραίτητα οριστική υπογονιμότητα, καθώς πολλές παράμετροι μπορούν να βελτιωθούν με κατάλληλη ιατρική καθοδήγηση.
Η ερμηνεία της εξέτασης πρέπει πάντα να γίνεται από εξειδικευμένο ουρολόγο ή ανδρολόγο, σε συνδυασμό με το πλήρες ιατρικό ιστορικό και τυχόν συμπληρωματικό έλεγχο.
