Το νερό αποτελεί βασικό στοιχείο για την καθημερινή διατροφή, όμως όταν πρόκειται για βρέφη και μικρά παιδιά, η επιλογή του χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή.
Ένα από τα στοιχεία που καλό είναι να ελέγχουν οι γονείς στην ετικέτα του εμφιαλωμένου νερού είναι η περιεκτικότητα σε νιτρικά.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση το ανώτατο όριο για τα νιτρικά στο πόσιμο νερό έχει οριστεί στα 50 mg/L. Για τα βρέφη, ωστόσο, οι συστάσεις είναι αυστηρότερες, καθώς ιδιαίτερη προσοχή δίνεται σε νερά με χαμηλή περιεκτικότητα, ιδίως όταν χρησιμοποιούνται για την παρασκευή βρεφικού γάλακτος.
Τι είναι τα νιτρικά
Τα νιτρικά (NO₃⁻) αποτελούν φυσικό μέρος του κύκλου του αζώτου και συναντώνται τόσο στο περιβάλλον όσο και σε πολλές τροφές, όπως τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά. Η παρουσία τους στο νερό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αυτό είναι μολυσμένο.
Οι συγκεντρώσεις τους, όμως, μπορούν να αυξηθούν λόγω ανθρώπινων δραστηριοτήτων, όπως η χρήση λιπασμάτων, τα ζωικά απόβλητα, τα λύματα ή προβλήματα σε σηπτικές δεξαμενές.
Επειδή τα νιτρικά διαλύονται εύκολα στο νερό, μπορούν να μετακινηθούν μέσα στο έδαφος και να καταλήξουν σε υπόγεια ή επιφανειακά νερά.
Σημαντικό είναι επίσης ότι ο βρασμός δεν αποτελεί τρόπο απομάκρυνσής τους. Αντίθετα, όταν το νερό εξατμίζεται, η συγκέντρωση των νιτρικών μπορεί να αυξηθεί.
Γιατί χρειάζεται περισσότερη προσοχή στα βρέφη
Η αυξημένη ευαισθησία των βρεφών συνδέεται με τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός τους μεταβολίζει τα νιτρικά.
Στο πεπτικό σύστημα ενός βρέφους, μέρος των νιτρικών μπορεί να μετατραπεί σε νιτρώδη (NO₂⁻). Τα νιτρώδη μπορούν στη συνέχεια να επηρεάσουν την αιμοσφαιρίνη, μετατρέποντάς την σε μεθαιμοσφαιρίνη, η οποία έχει μειωμένη ικανότητα να μεταφέρει οξυγόνο στους ιστούς.
Σε περίπτωση σημαντικής έκθεσης μπορεί να προκληθεί μεθαιμοσφαιριναιμία, μια κατάσταση που είναι γνωστή και ως «σύνδρομο του μπλε μωρού».
Ο οργανισμός των βρεφών δεν έχει ακόμη αναπτύξει πλήρως όλους τους μηχανισμούς που απαιτούνται για την αντιμετώπιση αυτής της διαδικασίας. Η ευαισθησία μειώνεται καθώς το παιδί μεγαλώνει.
Τα 50 mg/L δεν αποτελούν «στόχο»
Το όριο των 50 mg/L αφορά την προστασία του γενικού πληθυσμού και δεν σημαίνει ότι όσο πλησιάζει ένα νερό σε αυτή την τιμή τόσο περισσότερο κατάλληλο είναι για ένα βρέφος.
Για τον λόγο αυτό, σε συστάσεις που αφορούν ειδικά τα βρέφη έχει προταθεί πολύ χαμηλότερη περιεκτικότητα, της τάξης των 10 mg/L, ιδιαίτερα για νερό που χρησιμοποιείται στην παρασκευή βρεφικής τροφής.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει ως κατευθυντήρια τιμή τα 50 mg/L για τα νιτρικά και τα 3 mg/L για τα νιτρώδη.
Παράλληλα, η συνολική έκθεση δεν αφορά μόνο τα νιτρικά, καθώς σημασία μπορεί να έχει και η παρουσία νιτρωδών.
Τι πρέπει να κοιτάτε στην ετικέτα
Η σχετική πληροφορία βρίσκεται συνήθως στον πίνακα με τη χημική σύσταση του εμφιαλωμένου νερού.
Οι γονείς μπορούν να αναζητήσουν τις ενδείξεις:
Νιτρικά / Nitrates / NO₃⁻
Νιτρώδη / Nitrites / NO₂⁻, εφόσον αναγράφονται
την αντίστοιχη τιμή σε mg/L
Όσο χαμηλότερη είναι η τιμή των νιτρικών, τόσο μικρότερη είναι η περιεκτικότητα του συγκεκριμένου νερού σε αυτά.
Χρειάζεται, ωστόσο, προσοχή και στον τρόπο με τον οποίο αναγράφεται η μέτρηση. Η ένδειξη NO₃⁻ αφορά το σύνολο του νιτρικού ιόντος, ενώ η ένδειξη NO₃–N ή «nitrate as nitrogen» αφορά μόνο το άζωτο που περιέχεται στο μόριο. Για αυτό και οι δύο αριθμοί δεν είναι άμεσα συγκρίσιμοι.
Οι διαφορές από νερό σε νερό
Δεν έχουν όλα τα εμφιαλωμένα νερά την ίδια περιεκτικότητα σε νιτρικά. Υπάρχουν προϊόντα με ιδιαίτερα χαμηλές τιμές, γεγονός που μπορεί να έχει σημασία όταν το νερό προορίζεται για βρέφη.
Στο δημοσίευμα που συνοδεύει τα συγκεκριμένα στοιχεία αναφέρεται ως παράδειγμα το AQUA Carpatica. Σύμφωνα με τη φυσικοχημική ανάλυση που παρατίθεται, το φυσικό μεταλλικό νερό εμφανίζει 0,6 mg/L νιτρικών, ενώ για την ανθρακούχα εκδοχή αναφέρεται μη ανιχνεύσιμη ποσότητα.
Σε κάθε περίπτωση, το βασικό για τους γονείς είναι να ελέγχουν την ίδια την ετικέτα του προϊόντος που επιλέγουν και να γνωρίζουν τη σύστασή του, ιδιαίτερα όταν το νερό χρησιμοποιείται για την παρασκευή βρεφικού γάλακτος ή άλλης βρεφικής τροφής.
