Μια νέα τεχνολογία που μοιάζει βγαλμένη από ταινία επιστημονικής φαντασίας είναι ήδη εδώ: το περιβαλλοντικό DNA (eDNA) ανιχνεύει κάθε ζωντανό οργανισμό μέσα από τον αέρα που αναπνέουμε.
Στη Φλόριντα, μια απλή σκούπα αέρα αποκαλύπτει την παρουσία αγριόγατων, κροταλιών και ανθρώπων από κάθε γωνιά του κόσμου.
Στο Δουβλίνο, ο αέρας «μιλά» – περιέχει ίχνη από κάνναβη, ψυχεδελικά μανιτάρια, ακόμα και γενετικά αποτυπώματα περαστικών.
Η τεχνολογία αυτή είναι χρυσάφι για την επιστήμη:
- Εντοπίζει παθογόνα
- Προστατεύει τη βιοποικιλότητα
- Αναγνωρίζει τη ζωή χωρίς φυσική παρουσία
Αλλά… Θα μπορούσε να γίνει ο απόλυτος εφιάλτης παρακολούθησης.
Φαντάσου έναν κόσμο όπου η παρουσία σου καταγράφεται μόνο επειδή αναπνέεις. Όπου ένα δείγμα αέρα λέει ποιος ήσουν, πότε πέρασες και από πού ήρθες.
Μια τεχνολογία με ανυπολόγιστη αξία για την οικολογία, αλλά και τεράστιο ηθικό ερωτηματικό για την ιδιωτικότητα.
«Το επίπεδο πληροφορίας που περιέχει το περιβαλλοντικό DNA είναι τόσο υψηλό ώστε μόλις τώρα αρχίζουμε να εξετάζουμε τις δυνητικές εφαρμογές» σχολίασε σε δελτίο Τύπου ο Ντέιβιντ Ντάφι, καθηγητής του Πανεπιστημίου της Φλόριντα.
Η ομάδα του παρουσιάζει στην επιθεώρηση Nature Ecology μια σειρά πειραμάτων στο Δουβλίνο και τη Φλόριντα, τα οποία βασίστηκαν σε σύγχρονες τεχνικές αλληλούχισης του DNA και έδωσαν αποτελέσματα σε λίγες ημέρες, αντί σε εβδομάδες όπως σε προηγούμενες έρευνες.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν σωλήνες αναρρόφησης για να συλλέξουν δείγματα αέρα (University of Florida)
Η μέθοδος θα ήταν πολύτιμη για την παρακολούθηση απειλούμενων ειδών ή την ανίχνευση παθογόνων στον αέρα.
Εγείρει όμως και ηθικά ερωτήματα, αναγνωρίζουν οι ερευνητές, δεδομένου ότι ανιχνεύει το DNA των κυττάρων που αποβάλλονται διαρκώς από το δέρμα μας στο περιβάλλον.
Εκτός του ότι αποκάλυψαν την παρουσία εκατοντάδων διαφορετικών ζώων, φυτών, βακτηρίων και ιών, τα πειράματα της μελέτης μπόρεσαν επίσης να διαβάσουν ανθρώπινες γενετικές αλληλουχίες που δυνητικά θα επέτρεπαν την ταυτοποίηση ανθρώπων.
Στο μέλλον, η τεχνολογία του περιβαλλοντικού DNA θα μπορούσε να γίνει εργαλείο απολυταρχικών καθεστώτων που παρακολουθούν τις κινήσεις πολιτών, προειδοποίησε μιλώντας στο περιοδικό Science η Νάταλι Ραμ του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ, η οποία ασχολείται με την προστασία ευαίσθητων γενετικών δεδομένων.
«Δεν ξέρω για εσάς, εγώ πάντως δεν βλέπω θετικά το ενδεχόμενο μαζικής παρακολούθησης από την κυβέρνηση» σχολίασε.
Ανάλογες επιφυλάξεις εξέφρασε ο Σάιμον Κριρ, μοριακός οικολόγος του Πανεπιστημίου του Μπάνγκορ στην Ουαλία. Πρόσφατα παρακολούθησε την παρουσίαση ενός ερευνητή μιας ιδιωτικής εταιρείας για μια συσκευή ανάλυσης περιβαλλοντικού DNA.
Όπως είπε ο Κερ, η παρουσίαση παρέλειπε τις τεχνικές λεπτομέρειες επειδή η εταιρεία χρηματοδοτείται από την αμυντική βιομηχανία.
