Σημαντικές διακρίσεις για το ΕΚΠΑ στην Κατάταξη Θεματικών Περιοχών και Επιστημονικών Αντικειμένων της QS

Από την παγκόσμια ομάδα αναλυτών ανώτατης εκπαίδευσης της  QS (Quacquarelli Symonds), δημοσιεύθηκε στις 4 Μαρτίου 2021, ο Πίνακας Κατάταξης Πανεπιστημίων σε επιμέρους θεματικές περιοχές και εξειδικευμένα επιστημονικά αντικείμενα.

Η συγκεκριμένη κατάταξη αξιολογεί τα Πανεπιστήμια σε πέντε (5) βασικές θεματικές περιοχές σπουδών και έρευνας, όπως προσδιορίζονται από τη μεθοδολογία της QS, (Τέχνες και Ανθρωπιστικές Επιστήμες, Επιστήμες της Ζωής και Ιατρικής, Φυσικές Επιστήμες, Κοινωνικές Επιστήμες και Διοίκηση, Μηχανική και Τεχνολογία) αλλά και σε  51 επιμέρους επιστημονικά πεδία -ειδικότητες που αποτελούν υποσύνολα των πέντε βασικών.

Για τη θεματική κατάταξη του 2021 τελικώς κατετάγησαν 1.453 Πανεπιστήμια από 157 χώρες. Τα συγκεκριμένα αποτελέσματα βασίζονται σε απαντήσεις ερωτηματολογίου 100.000 ακαδημαϊκών και 50.000 εργοδοτών, καθώς και στην ανάλυση επιστημονικών δημοσιεύσεων και βιβλιογραφικών παραπομπών από τη βιβλιομετρική βάση δεδομένων Scopus, απ’ όπου ελήφθησαν υπόψη δεδομένα πενταετίας.

Τα αποτελέσματα της φετινής κατάταξης ήταν ιδιαίτερα ενθαρρυντικά για το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών το οποίο φέτος βρίσκεται σε υψηλές θέσεις και στις πέντε (5) βασικές θεματικές περιοχές, ενώ αξιολογήθηκε με υψηλή βαθμολογία και τοποθετήθηκε σε δεκατέσσερα (14) επιμέρους επιστημονικά πεδία έναντι δεκατριών (13) επιμέρους επιστημονικών πεδίων το 2020,δώδεκα (12) το 2019 και έντεκα (11) το 2018.Παράλληλα αποτελεί πολύ μεγάλη διάκριση για το ίδρυμα  ότι:

1. Στο επιμέρους επιστημονικό πεδίο «Κλασσική και Αρχαία Ιστορία» το ΕΚΠΑ βρίσκεται για πρώτη φορά στις θέσεις 51-70 παγκοσμίως
2. Στο επιμέρους επιστημονικό πεδίο της «Οδοντιατρικής», κατατάσσεται στις θέσεις 51-60 παγκοσμίως
3. Ενώ στα επιμέρους επιστημονικά πεδία «Αρχαιολογίας» και «Νοσηλευτικής» το ΕΚΠΑ βρίσκεται στα καλύτερα 150 πανεπιστήμια παγκοσμίως

Στον πίνακα 1, αποτυπώνεται η θέση του ΕΚΠΑ για το 2021 στις πέντε βασικές θεματικές περιοχές.  Αποτελεί σημαντική επιτυχία και αναγνώριση για το Ίδρυμα το γεγονός ότι το ΕΚΠΑ τα τελευταία χρόνια κατατάσσεται στα 500 καλύτερα Πανεπιστήμια παγκοσμίως στις τέσσερις ή και στις πέντε θεματικές περιοχές. Αυτό γίνεται ιδιαίτερα εμφανές αν γίνει σύγκριση με τα στοιχεία της αντίστοιχης κατάταξης του 2016 όπου  το ΕΚΠΑ δεν είχε βαθμολογηθεί σε καμία θεματική περιοχή.

Πίνακας 1 : Η θέση του ΕΚΠΑ για το 2021 στα πέντε (5) βασικά θεματικά αντικείμενα του Πίνακα της QS

Πηγή: Ιστοσελίδα QS World University Ranking

https://www.topuniversities.com/subject-rankings/2021

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Πίνακα 1, το ΕΚΠΑ ανέβηκε καιστις πέντε θεματικές περιοχές, με εντυπωσιακή βελτίωση στην θεματική περιοχή «Τέχνες και Ανθρωπιστικές Επιστήμες», όπου για το 2021 καταλαμβάνει την 291^η θέση στον κόσμο έχοντας ανέβει ενενήντα (90) θέσεις σε σχέση με την κατάταξη του 2017. Στη θεματική περιοχή «Βιοεπιστήμες και Ιατρική» το ΕΚΠΑ βρίσκεται μια ανάσα από το top 200, στην201^η θέση παγκοσμίως, ανεβαίνοντας σαράντα επτά (47) θέσεις σε σχέση με την κατάταξη του 2017 και είκοσι δύο(22) σε σχέση με το 2020.Στις «Φυσικές Επιστήμες» το ΕΚΠΑ ανέβηκε  είκοσι έξι (26) θέσεις σε σχέση με το 2020 (στην 340^η από την 366^η ).

Στο θεματικό πεδίο «Μηχανική και Τεχνολογία» βρίσκεται στη θέση 351, έχοντας ανέβει είκοσι δύο (22) θέσεις σε σχέση με το 2020. Επιπροσθέτως και το θεματικό πεδίο «Κοινωνικές Επιστήμες και Διοίκηση» ανέβηκε τουλάχιστον 160 θέσεις και βρίσκεται στην 340^η θέση έναντι της θέσης ≤ 500 που βρισκόταν το 2020.

Οι διακρίσεις για το ΕΚΠΑ συνεχίζονται και στην αξιολόγηση των επιμέρους επιστημονικών πεδίων.

Πιο συγκεκριμένα για το2021 το ΕΚΠΑ βρίσκεται σε υψηλές θέσεις σε δεκατρία (14) επιμέρους επιστημονικά πεδία (δείτε Πίνακα 2).

Στην αντίστοιχη κατάταξη του 2016, το ΕΚΠΑ εμφάνιζε μόλις έξι (6) ειδικότητες στις πενήντα ένα (51), ενώ το 2021 τις υπερδιπλασίασε.

Πίνακας 2: Η θέση του ΕΚΠΑ για το 2021 στα  δεκατέσσερα (14) εξειδικευμένα επιστημονικά πεδία που συμπεριλαμβάνονται στην αξιολόγηση της QS

Πηγή: Ιστοσελίδα QS World University Ranking

https://www.topuniversities.com/subject-rankings/2021

Οι κατατάξεις της QS χρησιμοποιούν δεδομένα ειδικών γνωμοδοτών (peerreviews) που συλλέγονται από μεγάλο αριθμό ερευνητών, ακαδημαϊκών και εργοδοτών. Επίσης, λαμβάνουν υπόψη τον αριθμό  τον αριθμό ετεροαναφορών αναφορών και την επιδραστικότητα του δημοσιευμένου έργου των καθηγητών και ερευνητών κάθε Σχολής ή Τμήματος.

Πιο συγκεκριμένα βαθμολογούνται τέσσερα κριτήρια – δείκτες με διαφορετική βαρύτητα το καθένα. Τα κριτήρια αυτά είναι τα εξής:

1. Ακαδημαϊκή Φήμη. Η μέτρηση γίνεται μέσω έρευνας ερωτηματολογίου. Στο ερωτηματολόγιο χρησιμοποιούνται ακαδημαϊκοί διαφόρων ειδικοτήτων και ερωτούνται για τα κατά τη γνώμη τους 30 καλύτερα πανεπιστήμια στους τομείς εμπειρογνωμοσύνης τους, χωρίς να μπορούν να επιλέξουν το δικό τους. Μεταξύ των ετών 2016-2020η QS συγκέντρωσε περίπου100.000 ερωτηματολόγια ακαδημαϊκών  από όλο τον κόσμο. Το βάρος του συγκεκριμένου αυτού κριτηρίου στη συνολική βαθμολογία των βασικών και εξειδικευμένων αντικειμένων  για το 2020 κυμαίνεται από 30 έως και 90%.
2. Φήμη μεταξύ των Εργοδοτών: Πρόκειται για ίδιου τύπου με την προηγούμενη έρευνα ερωτηματολογίων, μόνο που απευθύνεται σε δείγμα εργοδοτών των αποφοίτων των πανεπιστημίων. Πάνω από 50.000 ερωτηματολόγια εργοδοτών παγκοσμίως έχουν ληφθεί υπόψη. Τα ερωτηματολόγια αυτά δίνουν μια σημαντική εικόνα και πληροφορίες, όσον αφορά τις προσλήψεις αποφοίτων των Πανεπιστημίων. Στην έρευνα αυτή έχουν συμμετάσχει εργοδότες από όλους τους τομείς της Οικονομίας, και ανάμεσα τους εταιρίες όπως το Facebook, η Google, η WellsFargo, η BankofAmerica κ.α Το βάρος του συγκεκριμένου αυτού κριτηρίου στη συνολική βαθμολογία των βασικών και εξειδικευμένων αντικειμένων  για το 2021 κυμαίνεται από 10 έως και 30%.
3. Αριθμός ετερο-αναφορών ανά εργασία. Η QS χρησιμοποιεί τα δεδομένα της βάσης Scopus. Αθροίζεται ο συνολικός αριθμός ετερο-αναφορών σε εργασίες της τελευταίας πενταετίας που συνεγράφησαν από μέλη ΔΕΠ του Πανεπιστημίου πάνω στο συγκεκριμένο επιστημονικό τομέα και διαιρούνται με τον αντίστοιχο συνολικό αριθμό καθηγητών και ερευνητών. Το βάρος του συγκεκριμένου αυτού κριτηρίου στη συνολική βαθμολογία των βασικών και εξειδικευμένων αντικειμένων για το 2021κυμαίνεται από 10 έως και 30%.
4. Ο δείκτης h-index είναι ένας τρόπος μέτρησης τόσο της παραγωγικότητας όσο και της επίδρασης του δημοσιευμένου έργου ενός επιστήμονα ή ερευνητή. Ο δείκτης βασίζεται στο σύνολο των πιο συχνά αναφερόμενων έργων του ακαδημαϊκού και στον αριθμό των παραπομπών που έλαβαν σε άλλες δημοσιεύσεις. Το βάρος του συγκεκριμένου αυτού κριτηρίου στη συνολική βαθμολογία των βασικών και εξειδικευμένων αντικειμένων για το 2021 κυμαίνεται από 5 έως και 30%.

Καθώς τόσο οι ερευνητικές διαδικασίες, όσο και η ερευνητική κουλτούρα και τα ποσοστά δημοσιεύσεων ποικίλλουν σημαντικά μεταξύ των ακαδημαϊκών κλάδων, η QS εφαρμόζει διαφορετική στάθμιση στη βαθμολογία των παραπάνω δεικτών ανάλογα με τη  θεματική περιοχή και το επιμέρους εξειδικευμένο επιστημονικό αντικείμενο.

Επί παραδείγματι, στην Ιατρική, όπου τα ποσοστά δημοσίευσης είναι πολύ υψηλά, οι αναφορές στην έρευνα και ο δείκτης h αντιπροσωπεύουν το 25% της συνολικής βαθμολογίας κάθε πανεπιστημίου.

Από την άλλη πλευρά, σε περιοχές με πολύ χαμηλότερα ποσοστά δημοσίευσης, όπως αυτό της Ιστορίας, οι δείκτες που σχετίζονται με την έρευνα αντιπροσωπεύουν μόνο το 15% του συνολικού βαθμού κατάταξης.

Επιπροσθέτως σε θεματικά πεδία όπως η Τέχνη και το Σχέδιο, όπου υπάρχουν πολύ λίγα δημοσιευμένα άρθρα, για να είναι στατιστικά σημαντική η κατάταξη, βασίζεται αποκλειστικά στις έρευνες εργοδοτών και ακαδημαϊκών.

Η κατάταξη της QS για τα βασικά και εξειδικευμένα επιστημονικά αντικείμενα επιβεβαιώνει το σημαντικό ακαδημαϊκό και ερευνητικό έργο που συντελείται διαχρονικά στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Επιπροσθέτως αναδεικνύει την επίδραση της έρευνας που υλοποιείται στο Πανεπιστήμιο μας και την αποδοχή του διεθνώς τόσο από την αγορά εργασίας όσο και από την ακαδημαϊκή κοινότητα.