Μία ειδική μαθησιακή δυσκολία που τα τελευταία κυρίως χρόνια έχει γίνει αντικείμενο μελέτης των νευροεπιστημονικών ερευνών είναι η δυσαριθμησία. Πρόκειται για μία νευρογνωστική διαταραχή με γενετική βάση που εμφανίζεται στα παιδιά ως δυσκολίαστην κατανόηση των μαθηματικών εννοιών, στην ανάγνωση και στη γραφή των μαθηματικών συμβόλων και αριθμών και στην πρακτική υλοποίηση και εκτέλεση των μαθηματικών πράξεων.
Αν και η δυσλεξία είναι η πιο γνωστή ειδική μαθησιακή δυσκολία, που αφορά παιδιά με δυσκολίες στην ανάγνωση και στο γραπτό λόγο, η δυσαριθμησία είναι εξίσου σημαντική δυσκολία και χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή ώστε να γίνεται κατάλληλη διάγνωση και έγκαιρη αντιμετώπιση στα παιδιά που αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες στην αριθμητική. Άλλωστε ένα μεγάλο ποσοστό των παιδιών με δυσλεξία – περίπου 4 στα 10 παιδιά – παρουσιάζουν παράλληλα και δυσαριθμησία.
Οι κυριότερες ενδείξεις που μας κατευθύνουν στο να αξιολογήσουμε μία μαθησιακή δυσκολία ενός παιδιού ως δυσαριθμησία είναι οι εξής:
• δυσκολία στην ανάγνωση και στη γραφή των αριθμών
• παραλείψεις αριθμών, αντιστροφές ή αντικατάσταση ενός αριθμού με κάποιον άλλον αριθμό
• δυσκολία τοποθέτησης των αριθμών στη σωστή σειρά (προβλήματα σειροθέτησης)
• εκτέλεση των μαθηματικών πράξεων με χρησιμοποίηση των δαχτύλων για το μέτρημα των αριθμών (ακόμη και σε ηλικία άνω των 8 ετών)
• δυσκολία στην εκτέλεση της πρόσθεσης, της αφαίρεσης, του πολλαπλασιασμού και της διαίρεσης είτε γραπτώς είτε νοερώς
• συνεχής παράλειψη των κρατουμένων στις μαθηματικές πράξεις
• δυσκολία στην κατανόηση προμαθηματικών εννοιών (το παιδί δεν μπορεί να διαχωρίσει εύκολα το μεγάλο από το μικρό, τα πολλά από τα λίγα)
• δυσκολία, ενδεχομένως στην κατανόηση των μαθημάτων της γεωμετρίας και της τριγωνομετρίας
• προβλήματα προσανατολισμού στο χώρο και δυσκολία ανάγνωσης των χαρτών
• αδυναμία αίσθησης του χρόνου (το παιδί δυσκολεύεται να κατανοήσει γεγονότα που είτε έχουν γίνει στο παρελθόν είτε πρόκειται να γίνουν στο μέλλον)
• δυσκολία εκμάθησης της ώρας
• δυσκολία, ενδεχομένως, στην εκμάθηση των μουσικών συμβόλων
• δυσκολία στην ενασχόληση με επιτραπέζια παιχνίδια που βασίζονται σε μία λογική σειρά (το παιδί μπορεί να μη θυμάται πότε είναι η σειρά του να παίξει ή να μη μπορεί θυμηθεί το σκορ των παικτών)
• τέλος, δυσκολίες στις συναλλαγές και στη διαχείριση των χρημάτων στην καθημερινή ζωή
Όσο νωρίτερα γίνει η αξιολόγηση και η εξατομικευμένη ειδική διδασκαλία (κατά προτίμηση στην αρχή της σχολικής ζωής) τόσο μεγαλύτερα είναι τα περιθώρια βελτίωσης της μαθησιακής προόδου του παιδιού. Κύριος στόχος είναι το παιδί να μάθει τα μαθηματικά σύμβολα, να κατανοήσει τις μαθηματικές έννοιες και να μπορέσει να επεξεργαστεί και να συγκρίνει τα ποσοτικά μεγέθη. Η απόκτηση όλων αυτών των μαθησιακών ικανοτήτων είναι βασικής σημασίας και για την ενήλικη ζωή του επιτρέποντάς του να λειτουργήσει ικανοποιητικά στο σύγχρονο και απαιτητικό εργασιακό και κοινωνικό περιβάλλον του.
Εύα Ν. Τσώλη, Ψυχολόγος, εξειδίκευση στην αξιολόγηση και αποκατάσταση μαθησιακών δυσκολιών
evatsoli2@gmail.com