Η ανάπτυξη των παιδιών επηρεάζεται από μία μεγάλη ποικιλία τόσο βιολογικών, όσο και περιβαλλοντικών παραγόντων. Οι βιολογικοί παράγοντες μάλιστα μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη των παιδιών ιδιαίτερα κατά την πρώιμη ηλικία και μπορούν να την επηρεάσουν είτε θετικά, είτε αρνητικά.
Έρευνα που πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο Rutgers έδειξε ότι οι προγεννητικοί παράγοντες επηρεάζουν τη γλωσσική ανάπτυξη ενός παιδιού, ενώ οι μεταγεννητικοί τη γνωστική. Όσον αφορά την κινητική ανάπτυξη, αυτή θεωρείται ότι επηρεάζεται από έμφυτους και βιολογικούς παράγοντες, με τους μεταγεννητικούς να συμβάλλουν σε μικρότερο βαθμό.
Ποιοι είναι οι βιολογικοί παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη των παιδιών;
Διατροφή μητέρας
Η σωστή διατροφή είναι πολύ σημαντική για τη συνολική ανάπτυξη ενός παιδιού. Εξίσου σημαντική είναι και η διατροφή της μητέρας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Για παράδειγμα, η πρόσληψη 400 mcg φυλλικού οξέως ημερησίως για τρεις μήνες πριν από τη σύλληψη και κατά τη διάρκεια των πρώτων εβδομάδων κύησης, μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο ορισμένων γενετικών ανωμαλιών του εγκεφάλου και της σπονδυλικής στήλης του βρέφους.
Το φύλο
Οι περισσότεροι άνθρωποι διαθέτουν 23 ζεύγη χρωμοσωμάτων στα κύτταρά τους (με εξαίρεση τα ειδικά αναπαραγωγικά κύτταρα που ονομάζονται γαμέτες). Τα πρώτα 22 ζεύγη ονομάζονται αυτοσωμάτια, τα οποία είναι ίδια σε αγόρια και κορίτσια. Το 23ο ζεύγος χρωμοσωμάτων είναι αυτό που καθορίζει το φύλο ενός ατόμου.
Τα αγόρια έχουν ένα χρωμόσωμα Χ και ένα Y, ενώ τα κορίτσια δύο χρωμοσώματα Χ. Επομένως, οι διαφορές του φύλου σε βιολογικό επίπεδο βρίσκονται στο χρωμόσωμα Υ. Το φύλο μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη με διάφορους τρόπους. Για παράδειγμα, τα αγόρια φαίνεται ότι μαθαίνουν διαφορετικά πράγματα και με διαφορετικό τρόπο από ότι τα κορίτσια και έχουν χαμηλότερα επίπεδα ετοιμότητας για το σχολείο.
Στις διαφορές των δύο φύλων παίζουν ρόλο και οι διαφορετικές ορμόνες που παράγονται όσο το παιδί μεγαλώνει. Τα αγόρια παράγουν περισσότερα ανδρογόνα, ενώ τα κορίτσια οιστρογόνα.
Αλληλεπιδράσεις μεταξύ βιολογικών και περιβαλλοντικών παραγόντων
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι οι περιβαλλοντικοί παράγοντες δεν δρουν μεμονωμένα. Τα γονίδια μπορούν να αλληλεπιδράσουν τόσο μεταξύ τους, όσο και με άλλους παράγοντες που σχετίζονται με το περιβάλλον που μεγαλώνει ένα παιδί. Κάποια γονίδια μπορούν να κυριαρχούν και να παίζουν καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη του παιδιού, αυτό όμως δε συμβαίνει πάντα και σε κάποιες περιπτώσεις το περιβάλλον και οι μεταγεννητικοί παράγοντeς παίζουν πιο καθοριστικό ρόλο.
Για παράδειγμα, ένα παιδί μπορεί να έχει κληρονομήσει τα γονίδια για να γίνει ψηλό, καθοριστικό ρόλο όμως στην ανάπτυξή του παίζει η διατροφή που θα ακολουθεί καθ’ όλη τη διάρκεια της πρώιμης παιδική ηλικίας.