Νέες θεραπευτικές δυνατότητες για την επιβράδυνση της νόσου Αλτσχάιμερ είναι πλέον διαθέσιμες και στην Ελλάδα, δίνοντας σε συγκεκριμένες κατηγορίες ασθενών μια επιπλέον επιλογή αντιμετώπισης.
Σύμφωνα με τη νευρολόγο-ψυχίατρο Παρασκευή Σακκά, πρόεδρο της Εταιρείας Alzheimer Αθηνών, τουλάχιστον 35 άνθρωποι έχουν λάβει δονανεμάμπη κατά τον τελευταίο χρόνο στη χώρα μας.
Η νέα θεραπεία δεν αποτελεί οριστική ίαση ούτε ενδείκνυται για όλους τους ασθενείς. Αφορά κυρίως άτομα σε πρώιμα στάδια της νόσου, τα οποία πληρούν συγκεκριμένα ιατρικά κριτήρια και μπορούν να υποβάλλονται στην απαραίτητη παρακολούθηση.
Όπως επισημαίνει η κ. Σακκά, πρόκειται για μια πολλά υποσχόμενη προσέγγιση, η οποία απαιτεί πλήρη ενημέρωση των ασθενών για τα πιθανά οφέλη και τους κινδύνους.
Σε ποια νοσοκομεία χορηγείται η δονανεμάμπη
Η δονανεμάμπη (donanemab) και η λεκανεμάμπη (lecanemab) είναι μονοκλωνικά αντισώματα που στοχεύουν το βήτα αμυλοειδές, πρωτεΐνη που συσσωρεύεται στον εγκέφαλο και συνδέεται με τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Σύμφωνα με τη συνέντευξη της κ. Σακκά, η δονανεμάμπη έχει λάβει άδεια από τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ) και μπορεί να χορηγηθεί μέσω του Συστήματος Ηλεκτρονικής Προέγκρισης (ΣΗΠ), καθώς δεν αποζημιώνεται μέσω των συνήθων διαδικασιών.
Τα νοσοκομεία και τα θεραπευτικά ιδρύματα που αναφέρονται ως σημεία χορήγησης είναι:
- Αττικόν
- Ευαγγελισμός
- Τζάνειο
- Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πατρών
- Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας
- Γεννηματάς
- Υγεία
Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να απευθυνθούν σε εξειδικευμένο ιατρείο μνήμης ή στον θεράποντα νευρολόγο τους, προκειμένου να αξιολογηθεί αν πληρούν τις προϋποθέσεις για τη συγκεκριμένη θεραπεία.
Ποιοι ασθενείς μπορούν να λάβουν τη θεραπεία
Βασική προϋπόθεση είναι η νόσος να βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο. Η επιλογή γίνεται με βάση το ιατρικό ιστορικό, την κλινική εικόνα και τα αποτελέσματα των απαραίτητων εξετάσεων.
Ασθενείς με σοβαρά προβλήματα υγείας, όπως προχωρημένο καρκίνο, βαριά καρδιοπάθεια ή ορισμένα σοβαρά ρευματολογικά νοσήματα, ενδέχεται να μην είναι κατάλληλοι για τη θεραπεία.
Επιπλέον, ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε άτομα με ιστορικό σοβαρών εγκεφαλικών επεισοδίων ή εγκεφαλικών αιμορραγιών, καθώς και σε όσους λαμβάνουν αντιπηκτικά φάρμακα. Η καταλληλότητα πρέπει να κρίνεται από εξειδικευμένη ιατρική ομάδα.
Η ηλικία από μόνη της δεν αποτελεί απαραίτητα λόγο αποκλεισμού. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη συνέντευξη, οι ασθενείς που έχουν λάβει τη θεραπεία στην Ελλάδα είναι ηλικίας από 55 έως 88 ετών.
Πόσο αποτελεσματική είναι και ποιες είναι οι παρενέργειες
Η δονανεμάμπη χορηγείται ενδοφλεβίως μία φορά τον μήνα, στο πλαίσιο ημερήσιας νοσηλείας. Η παραμονή στο νοσοκομείο διαρκεί περίπου τρεις έως τέσσερις ώρες.
Σύμφωνα με τα δεδομένα κλινικών μελετών που επικαλείται η ειδικός, η θεραπεία μπορεί να επιβραδύνει τη γνωστική και λειτουργική επιδείνωση έως και κατά 35% σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς, σε διάστημα περίπου 18 μηνών.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η νόσος σταματά ή ότι ανακτάται η λειτουργικότητα που έχει ήδη χαθεί. Το όφελος αφορά την επιβράδυνση της εξέλιξης των συμπτωμάτων.
Ωστόσο, η θεραπεία συνοδεύεται από πιθανούς κινδύνους. Μεταξύ των σημαντικότερων ανεπιθύμητων ενεργειών είναι το εγκεφαλικό οίδημα και οι αιμορραγικές αλλοιώσεις στον εγκέφαλο
Όπως αναφέρει η κ. Σακκά, τέτοιου είδους αλλοιώσεις μπορεί να εμφανιστούν σε ποσοστό έως και 20% των ασθενών, ενώ οι σοβαρές ή συμπτωματικές περιπτώσεις υπολογίζονται σε ποσοστό μικρότερο του 6%.
Για τον λόγο αυτό, απαιτούνται τακτικές μαγνητικές τομογραφίες και στενή ιατρική παρακολούθηση. Η απόφαση για την έναρξη της αγωγής λαμβάνεται αφού ο ασθενής ενημερωθεί αναλυτικά για τη σχέση πιθανού οφέλους και κινδύνων.
Πόσοι άνθρωποι ζουν με άνοια στην Ελλάδα
Σύμφωνα με την εκτίμηση που παραθέτει η πρόεδρος της Εταιρείας Alzheimer Αθηνών, σχεδόν 250.000 άνθρωποι στη χώρα μας ζουν με άνοια. Η νόσος Αλτσχάιμερ εκτιμάται ότι ευθύνεται για το 70% έως 80% των περιστατικών, ανάλογα με τη μελέτη.
Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η άνοια επηρεάζει σταδιακά τη μνήμη, τις νοητικές λειτουργίες και την αυτονομία του ασθενούς, επιβαρύνοντας παράλληλα και την οικογένειά του.
Η περιστασιακή λησμονιά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος πάσχει από άνοια. Όταν, όμως, οι δυσκολίες μνήμης επιμένουν ή επηρεάζουν την καθημερινότητα, συνιστάται ιατρική αξιολόγηση.
Πού μπορούν να απευθυνθούν οι ενδιαφερόμενοι
Η πρώτη επιλογή είναι ένα εξειδικευμένο ιατρείο μνήμης, όπου μπορεί να γίνει η αρχική αξιολόγηση και να καθοριστούν τα επόμενα βήματα.
Σύμφωνα με την κ. Σακκά, λειτουργούν 37 δημόσια ιατρεία μνήμης σε πανεπιστημιακά και γενικά νοσοκομεία, καθώς και σε Κέντρα Ημέρας για την Άνοια. Άλλα τρία λειτουργούν σε ιδιωτικά νοσοκομεία.
Παράλληλα, σχεδιάζεται η λειτουργία 19 νέων Κέντρων Ολοκληρωμένης Ημερήσιας Φροντίδας, με στόχο την ενίσχυση της υποστήριξης των ασθενών και των οικογενειών τους.
Πληροφορίες για τις διαθέσιμες δομές μπορούν να αναζητηθούν μέσω της Εταιρείας Alzheimer ή από τη γραμμή βοήθειας για την άνοια στο 1102.
Ο ρόλος της πρόληψης
Η πρόληψη της άνοιας ξεκινά ήδη από τη μέση ηλικία. Η συστηματική σωματική άσκηση, η ισορροπημένη διατροφή, η νοητική δραστηριότητα και η διατήρηση κοινωνικών σχέσεων αποτελούν σημαντικές συνήθειες για την υγεία του εγκεφάλου.
Εξίσου σημαντικός είναι ο έλεγχος της αρτηριακής πίεσης, του σακχάρου και της χοληστερίνης, καθώς και η αποφυγή του καπνίσματος και η φροντίδα της ακοής και της όρασης.
Οι νέες θεραπείες αποτελούν ένα επιπλέον εργαλείο στην αντιμετώπιση της νόσου Αλτσχάιμερ, χωρίς να υποκαθιστούν την έγκαιρη διάγνωση και την εξατομικευμένη ιατρική φροντίδα.
