Ένας πειραματικός φακός που εμφυτεύεται κατά τη χειρουργική επέμβαση καταρράκτη μπορεί να μειώσει την ανάγκη για καθημερινές οφθαλμικές σταγόνες κατά του γλαυκώματος, σύμφωνα με αποτελέσματα κλινικής δοκιμής διάρκειας ενός έτους.
Η συγκεκριμένη τεχνολογία συνδυάζει την αντικατάσταση του θολωμένου φυσικού φακού με τη σταδιακή απελευθέρωση φαρμάκου στο εσωτερικό του ματιού, με στόχο τη μείωση της ενδοφθάλμιας πίεσης.
Τα πρώτα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, ωστόσο απαιτούνται πρόσθετες μελέτες για να επιβεβαιωθεί η μακροχρόνια αποτελεσματικότητα και ασφάλειά της.
Πώς λειτουργεί ο πειραματικός φακός
Κατά την επέμβαση καταρράκτη, ο φυσικός φακός που έχει θολώσει αφαιρείται και αντικαθίσταται από έναν τεχνητό. Στη νέα μέθοδο, ο εμφυτεύσιμος φακός διαθέτει δύο ειδικά τμήματα, τα οποία απελευθερώνουν σταδιακά ένα φάρμακο που συμβάλλει στη μείωση της πίεσης στο εσωτερικό του ματιού.
Η δράση του φαρμάκου διευκολύνει την αποχέτευση του υγρού από τον οφθαλμό, συμβάλλοντας στον έλεγχο της ενδοφθάλμιας πίεσης. Με αυτόν τον τρόπο, η θεραπεία μπορεί να συνεχίζεται χωρίς να απαιτείται η καθημερινή χρήση πρόσθετων σταγόνων, εφόσον ο ασθενής ανταποκρίνεται επαρκώς.
Η προσέγγιση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για ανθρώπους που δυσκολεύονται να ακολουθούν με συνέπεια την καθημερινή φαρμακευτική αγωγή τους.
Τα αποτελέσματα της κλινικής δοκιμής
Στη μελέτη φάσης 1/2 συμμετείχαν 104 ασθενείς που υποβλήθηκαν σε επέμβαση καταρράκτη και είχαν γλαύκωμα ανοιχτής γωνίας ή οφθαλμική υπέρταση.
Οι συμμετέχοντες κατανεμήθηκαν σε ομάδες που έλαβαν τον πειραματικό φακό με μία από δύο δόσεις φαρμάκου ή έναν συμβατικό τεχνητό φακό σε συνδυασμό με οφθαλμικές σταγόνες δύο φορές την ημέρα.
Μετά από 12 μήνες, η ομάδα που έλαβε την υψηλότερη δόση εμφάνισε μέση μείωση της ενδοφθάλμιας πίεσης κατά περίπου 33%, με αποτέλεσμα αντίστοιχο με εκείνο της ομάδας που ακολουθούσε την καθιερωμένη θεραπεία.
Παράλληλα, 48 από τους 49 ασθενείς που αξιολογήθηκαν στην ομάδα της υψηλότερης δόσης και 22 από τους 23 στην ομάδα της χαμηλότερης δόσης δεν χρειάστηκαν πρόσθετες οφθαλμικές σταγόνες για το γλαύκωμα κατά το συγκεκριμένο χρονικό σημείο.
Δεν αναφέρθηκαν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες σχετιζόμενες με τους οφθαλμούς στη δοκιμή. Ωστόσο, το σχετικά μικρό δείγμα και η διάρκεια της παρακολούθησης δεν επιτρέπουν οριστικά συμπεράσματα για την ασφάλεια της μεθόδου σε βάθος χρόνου.
Τι γνωρίζουμε για τη μακροχρόνια δράση
Προηγούμενη πιλοτική μελέτη, που δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2026, εξέτασε τον πειραματικό φακό σε 24 άτομα. Από τους 21 συμμετέχοντες που ολοκλήρωσαν την τριετή παρακολούθηση, οι 20 δεν χρειάστηκαν πρόσθετες σταγόνες για το γλαύκωμα.
Τα δεδομένα αυτά παρέχουν ενδείξεις ότι η δράση του φακού μπορεί να διατηρηθεί για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Ωστόσο, η συγκεκριμένη μελέτη δεν περιλάμβανε ομάδα σύγκρισης με την καθιερωμένη θεραπεία, ενώ και η επέμβαση καταρράκτη μπορεί από μόνη της να μειώσει την ενδοφθάλμια πίεση.
Για τον λόγο αυτό, απαιτούνται μεγαλύτερες κλινικές δοκιμές, συμπεριλαμβανομένων μελετών φάσης 3, ώστε να αποσαφηνιστούν η διάρκεια της δράσης, το προφίλ ασφάλειας και οι ασθενείς που είναι πιθανότερο να ωφεληθούν.
Δεν αποτελεί ακόμη θεραπεία για όλους τους ασθενείς
Ο πειραματικός φακός εξετάζεται κυρίως για ανθρώπους που χρειάζονται ήδη επέμβαση καταρράκτη και παράλληλα αντιμετωπίζουν γλαύκωμα ανοιχτής γωνίας ή αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση. Δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι είναι κατάλληλος για κάθε μορφή γλαυκώματος.
Επιπλέον, η μείωση της ανάγκης για πρόσθετες σταγόνες δεν ισοδυναμεί με ίαση της νόσου. Το γλαύκωμα μπορεί να προκαλέσει μη αναστρέψιμη βλάβη στο οπτικό νεύρο, γι’ αυτό ο έλεγχος της ενδοφθάλμιας πίεσης και οι τακτικές εξετάσεις από οφθαλμίατρο εξακολουθούν να είναι απαραίτητοι.
Η νέα τεχνολογία παραμένει υπό κλινική αξιολόγηση και χρειάζονται περισσότερα στοιχεία πριν καθοριστεί η θέση της στην καθημερινή οφθαλμολογική πρακτική.
