Για δεκαετίες οι γιατροί γνώριζαν ότι τα αναισθητικά φάρμακα μπορούν να οδηγήσουν έναν άνθρωπο σε πλήρη απώλεια συνείδησης, επιτρέποντας ακόμη και τις πιο δύσκολες χειρουργικές επεμβάσεις.
Αυτό που παρέμενε όμως άγνωστο ήταν ο ακριβής τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλος περνά από την κατάσταση της εγρήγορσης σε αυτή την προσωρινή «αποσύνδεση».
Η σύγχρονη νευροεπιστήμη φαίνεται πλέον να έχει δώσει σημαντικές απαντήσεις, αποκαλύπτοντας ότι η γενική αναισθησία δεν αποτελεί έναν φυσιολογικό ύπνο, αλλά μια ιδιαίτερη κατάσταση κατά την οποία τα δίκτυα του εγκεφάλου χάνουν προσωρινά την ικανότητά τους να επικοινωνούν μεταξύ τους.
Ο καθηγητής Αναισθησιολογίας Emery N. Brown από το Harvard και το Massachusetts General Hospital μελέτησε για χρόνια τον τρόπο με τον οποίο τα αναισθητικά επηρεάζουν τον ανθρώπινο εγκέφαλο, χρησιμοποιώντας ηλεκτροεγκεφαλογραφήματα και ειδικά μαθηματικά μοντέλα.
Τα ευρήματα έδειξαν ότι όταν ένα αναισθητικό φτάνει στον εγκέφαλο, η δραστηριότητα των νευρώνων αλλάζει ριζικά. Τα εγκεφαλικά κύματα γίνονται πιο αργά και μεγαλύτερα, ενώ οι νευρικές εκφορτίσεις μειώνονται σημαντικά.
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι πως ο εγκέφαλος δεν σταματά να λειτουργεί. Συνεχίζει να εμφανίζει ηλεκτρική δραστηριότητα, όμως οι περιοχές του παύουν να συνεργάζονται με τον τρόπο που απαιτείται για τη διατήρηση της συνείδησης.
Με απλά λόγια, ο εγκέφαλος δεν «κλείνει», αλλά χάνει προσωρινά τη δυνατότητα να συνδέει και να επεξεργάζεται πληροφορίες.
Η προποφόλη, ένα από τα πιο γνωστά ενδοφλέβια αναισθητικά, αλλά και άλλα φάρμακα που χρησιμοποιούνται στις επεμβάσεις, προκαλούν αυτές τις αλλαγές στα νευρωνικά κυκλώματα.
Η επίδρασή τους εξαρτάται από τη δόση, την ηλικία του ασθενούς και τη συνολική κατάσταση της υγείας του.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η υπερβολικά βαθιά αναισθησία μπορεί να δημιουργήσει ένα χαρακτηριστικό μοτίβο στον εγκέφαλο, γνωστό ως «burst suppression».
Σε αυτή την κατάσταση εμφανίζονται εναλλαγές ανάμεσα σε σύντομες εκρήξεις ηλεκτρικής δραστηριότητας και μεγάλα διαστήματα σχεδόν πλήρους αδράνειας.
Το φαινόμενο αυτό θεωρείται σημαντικό για τους γιατρούς, καθώς μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι ο εγκέφαλος δέχεται μεγαλύτερη φαρμακευτική καταστολή από την απαραίτητη.
Οι ηλικιωμένοι ασθενείς είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι, καθώς μπορεί να εμφανίσουν τέτοια εικόνα ακόμη και με μικρότερες ποσότητες αναισθητικών.
Οι ανακαλύψεις αυτές έχουν αλλάξει την προσέγγιση των αναισθησιολόγων, καθώς πλέον η παρακολούθηση της εγκεφαλικής δραστηριότητας μπορεί να βοηθήσει στη χορήγηση πιο εξατομικευμένων δόσεων και στη μείωση πιθανών επιπλοκών μετά το χειρουργείο.
Η έρευνα γύρω από τη γενική αναισθησία δεν αφορά μόνο την ασφαλέστερη πραγματοποίηση επεμβάσεων. Παράλληλα, ανοίγει ένα σημαντικό παράθυρο στην κατανόηση της ίδιας της ανθρώπινης συνείδησης και του τρόπου με τον οποίο ο εγκέφαλος δημιουργεί την αντίληψη ότι «είμαστε παρόντες».
