Η αποκόλληση αμφιβληστροειδούς, θα πρέπει να γίνει γνωστό πώς συμβαίνει όταν ο αμφιβληστροειδής αποκολλάται από το υποκείμενο χρωστικό επιθήλιο και τον χοριοειδή του αμφιβληστροειδούς, τα οποία τον τροφοδοτούν με θρεπτικά συστατικά και οξυγόνο.
Χωρίς άμεση θεραπεία, τα κύτταρα του αμφιβληστροειδούς αρχίζουν να φθείρονται/πεθαίνουν.
Η έγκαιρη αναγνώριση των προειδοποιητικών σημαδιών έκτακτης ανάγκης για αποκόλληση αμφιβληστροειδούς μπορεί να κάνει τη διαφορά μεταξύ πλήρους οπτικής αποκατάστασης και μη αναστρέψιμης βλάβης.
Υπάρχουν τρεις κύριοι τύποι αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς:
- Ρηγματογενής (Rhegmatogenous): Προκαλείται από μια ρήξη ή τρύπα που επιτρέπει στο υγρό να περάσει κάτω από τον αμφιβληστροειδή (η πιο συχνή).
- Ελκτική (Tractional): Εμφανίζεται όταν ο ουλώδης ιστός τραβάει τον αμφιβληστροειδή μακριά. Αυτός ο τύπος συχνά συνδέεται με διαβήτη.
- Εξιδωτική (Exudative): Προκαλείται από συσσώρευση υγρού χωρίς ρήξη. Μερικές φορές συνδέεται με φλεγμονή ή όγκους.
Η ρηγματογενής αποκόλληση ευθύνεται για τις περισσότερες επείγουσες περιπτώσεις και συχνά ξεκινά με ανεπαίσθητα προειδοποιητικά σημάδια.
Ποια είναι τα επείγοντα προειδοποιητικά σημάδια πιθανής αποκόλλησης του αμφιβληστροειδούς;
Η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς είναι συνήθως ανώδυνη. Ο κίνδυνος έγκειται στις ξαφνικές οπτικές διαταραχές.
Τα πιο σημαντικά προειδοποιητικά σημάδια έκτακτης ανάγκης είναι:
- Απότομη αύξηση από μικρές σκούρες κηλίδες ή σχήματα που μοιάζουν με ιστούς αράχνης που αιωρούνται στο οπτικό σας πεδίο
- Λάμψεις φωτός, ειδικά στην περιφερειακή όραση
- Μια σκιά ή «κουρτίνα» που εμφανίζεται πάνω από ένα μέρος του οπτικού πεδίου
- Ξαφνικά θολή ή μειωμένη όραση
- Απώλεια της περιφερειακής (πλάγιας) όρασης
Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν σταδιακά ή ξαφνικά. Οποιαδήποτε ταχεία αλλαγή στην όραση θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως επείγουσα.
Γιατί εμφανίζονται αιωρούμενα σχήματα και λάμψεις;
Αυτά είναι συχνά τα πρώτα σημάδια και πιθανώς να προηγούνται της πλήρους αποκόλλησης. Καθώς το υαλοειδές τζελ μέσα στο μάτι συρρικνώνεται φυσικά με την ηλικία, μπορεί να τραβήξει τον αμφιβληστροειδή.
Αυτή η έλξη μπορεί να προκαλέσει:
- Μηχανική διέγερση των κυττάρων του αμφιβληστροειδούς (που γίνονται αντιληπτές ως λάμψεις)
- Μικρά κομμάτια γέλης ή αίματος που σχηματίζουν σκιές (που γίνονται αντιληπτές ως αιωρούμενα σχήματα στο οπτικό σας πεδίο)
Εάν αναπτυχθεί ρήξη αμφιβληστροειδούς, το υγρό μπορεί να διαρρεύσει κάτω από τον αμφιβληστροειδή, οδηγώντας σε προοδευτικό διαχωρισμό.
Το να βλέπετε περιστασιακά κάποια τέτοια αιωρούμενα σχήματα είναι συνήθως ακίνδυνο, αλλά μια ξαφνική έξαρση νέων σχημάτων σε συνδυασμό με λάμψεις απαιτεί επείγουσα αξιολόγηση.
Τι σημαίνει η έκφραση “μια κουρτίνα πάνω απ’ ό,τι βλέπω”;
Μια σκοτεινή σκιά ή κουρτίνα που κινείται κατά μήκος του οπτικού πεδίου είναι ένα από τα πιο σοβαρά προειδοποιητικά σημάδια.
Αυτό το σύμπτωμα υποδεικνύει ότι ένα τμήμα του αμφιβληστροειδούς έχει ήδη αποκολληθεί. Η περιοχή απώλειας όρασης αντιστοιχεί στη θέση της αποκόλλησης.
Για παράδειγμα:
Η αποκόλληση στην κορυφή του αμφιβληστροειδούς μπορεί να προκαλέσει απώλεια όρασης στο κάτω πεδίο.
Η αποκόλληση στην περιφέρεια μπορεί αρχικά να επηρεάσει την πλάγια όραση.
Μόλις εμπλακεί η κεντρική όραση (ωχρά κηλίδα), ο κίνδυνος μόνιμης οπτικής βλάβης αυξάνεται σημαντικά.
Πόσο γρήγορα μπορεί να χαθεί η όραση;
Η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς μπορεί να εξελιχθεί μέσα σε ώρες έως ημέρες.
Εάν αποκολληθεί η ωχρά κηλίδα, το κεντρικό τμήμα του αμφιβληστροειδούς που είναι υπεύθυνο για την λεπτομερή όραση, τα οπτικά αποτελέσματα επιδεινώνονται.
Μελέτες δείχνουν ότι η έγκαιρη χειρουργική επέμβαση πριν από την εμπλοκή της ωχράς κηλίδας βελτιώνει σημαντικά την πιθανότητα αποκατάστασης της χρήσιμης όρασης.
Γι’ αυτόν τον λόγο η κατεπείγουσα οφθαλμιατρική αξιολόγηση είναι κρίσιμη, ακόμη και αν τα συμπτώματα φαίνονται ήπια.
Ποιος διατρέχει υψηλότερο κίνδυνο για αποκόλληση αμφιβληστροειδούς
Ορισμένα άτομα αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο και θα πρέπει να είναι σε αυξημένη εγρήγορση για τα προειδοποιητικά σημάδια:
- Ηλικία άνω των 50 ετών
- Υψηλή μυωπία (σοβαρή μυωπία)
- Προηγούμενη αποκόλληση αμφιβληστροειδούς στο άλλο μάτι
- Πρόσφατη χειρουργική επέμβαση στα μάτια (ειδικά χειρουργική επέμβαση καταρράκτη)
- Τραύμα στα μάτια
- Οικογενειακό ιστορικό αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς
- Διαβητική οφθαλμική νόσος
Η υψηλή μυωπία αυξάνει τον κίνδυνο, επειδή το επίμηκες σχήμα του ματιού τεντώνει και λεπταίνει τον αμφιβληστροειδή, καθιστώντας τον πιο ευάλωτο σε ρήξεις.
Πότε πρέπει να αναζητήσετε επείγουσα περίθαλψη
Θα πρέπει να αναζητήσετε άμεση ιατρική βοήθεια, ιδανικά αυθημερόν, εάν παρατηρήσετε:
- Ξαφνικές λάμψεις φωτός
- Ταχεία αύξηση των αιωρούμενων σχημάτων στο οπτικό σας πεδίο
- Οποιαδήποτε σκιά, “κουρτίνα” ή γκρίζα περιοχή στην όρασή σας
- Αιφνίδια απώλεια όρασης
Ακόμα και αν τα συμπτώματα εξαφανιστούν προσωρινά, είναι απαραίτητη η επείγουσα αξιολόγηση από οφθαλμίατρο.
Οι ρήξεις του αμφιβληστροειδούς μπορούν μερικές φορές να αντιμετωπιστούν με θεραπεία με λέιζερ πριν από την πλήρη αποκόλληση. Μόλις γίνει η αποκόλληση, απαιτείται χειρουργική αποκατάσταση.
Πώς αντιμετωπίζεται η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς
Η θεραπεία εξαρτάται από τη σοβαρότητα και τον τύπο της αποκόλλησης. Οι συνήθεις επεμβατικές διαδικασίες περιλαμβάνουν:
- Φωτοπηξία με λέιζερ (για μικρές ρήξεις)
- Κρυοθεραπεία (θεραπεία κατάψυξης για τη σφράγιση ρήξεων)
- Πνευματική ρετινοπηξία (έγχυση φυσαλίδων αερίου για την επανατοποθέτηση του αμφιβληστροειδούς)
- Χειρουργική επέμβαση σκληρού χιτώνα
- Υαλοειδεκτομή (αφαίρεση υαλοειδούς γέλης)
Η άμεση παρέμβαση βελτιώνει δραματικά τα αποτελέσματα. Η καθυστερημένη θεραπεία αυξάνει την πιθανότητα μόνιμης απώλειας όρασης.
Μπορεί να προληφθεί η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς;
Αν και δεν είναι όλες οι περιπτώσεις αποτρέψιμες, ο κίνδυνος μπορεί να μειωθεί με:
- Τακτικές οφθαλμολογικές εξετάσεις, ειδικά μετά την ηλικία των 50 ετών
- Άμεση θεραπεία της διαβητικής οφθαλμοπάθειας
- Προστατευτικά γυαλιά κατά τη διάρκεια δραστηριοτήτων υψηλού κινδύνου
- Άμεση αξιολόγηση μετά από τραυματισμό στο μάτι
Τα άτομα με υψηλή μυωπία ή προηγούμενη αποκόλληση θα πρέπει να ακολουθούν τις συστάσεις του οφθαλμίατρου για παρακολούθηση.
Συχνές Ερωτήσεις
Είναι επώδυνη η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς;
Όχι. Είναι συνήθως ανώδυνη. Τα κύρια συμπτώματα περιλαμβάνουν οπτικές διαταραχές και όχι δυσφορία.
Μπορεί η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς να επουλωθεί μόνη της;
Όχι. Μόλις αποκολληθεί ο αμφιβληστροειδής, δεν επανασυνδέεται χωρίς ιατρική παρέμβαση.
Πόσο επείγουσα είναι η θεραπεία;
Κατεπείγουσα! Η έγκαιρη θεραπεία πριν από την αποκόλληση της ωχράς κηλίδας βελτιώνει σημαντικά την πιθανότητα διατήρησης της κεντρικής όρασης.
