Η ηθοποιός Κάθριν Ο’ Χάρα που «έφυγε» από τη ζωή σε ηλικία 71 ετών την περασμένη Παρασκευή (30/1), έπασχε από μια σπάνια πάθηση, την αναστροφή οργάνων.
Αν και μέχρι σήμερα δεν έχει ανακοινωθεί η επίσημη αιτία θανάτου της, η ίδια είχε αποκαλύψει στο παρελθόν ότι ζούσε με μια ιδιαίτερα σπάνια συγγενή πάθηση.
Η ηθοποιός που έγινε ιδιαίτερα γνωστή ως μαμά του Κέβιν στις ταινίες «Μόνος στο σπίτι» είχε διαγνωστεί με αναστροφή οργάνων, μια κατάσταση κατά την οποία τα κύρια όργανα του θώρακα και της κοιλιάς βρίσκονται αντίστροφα από την κανονική ανατομία, επηρεάζοντας μόλις 1 στους 10.000 ανθρώπους.
Η αναστροφή οργάνων (Situs Inversus) είναι μια σπάνια, συνήθως κληρονομική συγγενής κατάσταση, όπου τα κύρια σπλαχνικά όργανα (καρδιά, ήπαρ, στομάχι) βρίσκονται σε καθρεφτισμένη θέση (αριστερά αντί για δεξιά και το αντίστροφο).
Συνήθως δεν προκαλεί προβλήματα υγείας, αλλά απαιτεί ενημέρωση των γιατρών για ιατρικές παρεμβάσεις.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ένα άτομο μπορεί να ζήσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του χωρίς να συνειδητοποιήσει ότι έχει την πάθηση, όπως συνέβη και στην περίπτωση της δημοφιλούς ηθοποιού.
Πώς έγινε η αρχική διάγνωση
Το 2020, αποκάλυψε ότι έμαθε για την κατάστασή της μόνο όταν έκανε ένα τεστ φυματίωσης περίπου 20 χρόνια νωρίτερα.
Τότε οι γιατροί παρατήρησαν ότι τα όργανά της ήταν ανεστραμμένα στην ακτινογραφία θώρακος. Η εσωτερική απεικόνιση με ακτινογραφία ή υπέρηχους είναι και ο μόνος τρόπος να ανιχνευθεί η συγκεκριμένη πάθηση.
Μάλιστα, η ηθοποιός ανέφερε ότι ήταν η πρώτη ασθενής με αναστροφή οργάνων που είχε συναντήσει ποτέ ο γιατρός της.
«Είμαστε επτά αδέλφια», συνέχισε.
«Οι γονείς μου είχαν ήδη φύγει από τη ζωή τότε. Δεν είχα ακούσει ποτέ τίποτα παρόμοιο για κανέναν άλλον. Καθώς οδηγούσαμε για το σπίτι, σκέφτηκα: “Αναρωτιέμαι για τα άλλα μου αδέλφια, αν ξέρουν πού βρίσκονται οι καρδιές τους.”
Όταν ο γιατρός μας είπε ότι η καρδιά μου ήταν στη δεξιά πλευρά και τα όργανά μου ανεστραμμένα, ο σύζυγός μου είπε αμέσως: “Όχι, το κεφάλι της είναι ανάποδα”», είπε.
Οι περιπτώσεις αυτών των ασθενών έχουν προβληματίσει τους τους επιστήμονες εδώ και αιώνες. Πολλοί πιστεύουν ότι η πάθηση κρύβει στοιχεία για το πώς το σώμα μας διακρίνει το δεξί από το αριστερό και τη σημασία αυτής της προτίμησης.
Παρόλα αυτά, η ηθοποιός παραδέχτηκε ότι δεν ήθελε να γνωρίζει πολλά για την κατάστασή της: «Δεν ξέρω καν το όνομα, γιατί δεν θέλω να το ξέρω. Οι άνθρωποι θα νομίζουν ότι είμαι πολύ αδαής που δεν το ξέρω, αλλά κατά κάποιον τρόπο δεν θέλω να το ξέρω, γιατί δεν το ήξερα και πριν».
Τι είναι η αναστροφή οργάνων
Η πάθηση επηρεάζει τα κύρια όργανα, όπως την καρδιά, τους πνεύμονες, το στομάχι, το ήπαρ και την σπλήνα.
Σύμφωνα με την Cleveland Clinic, τα όργανα σχηματίζονται με διάταξη αριστερά-δεξιά, αλλά στην αναστροφή οργάνων αναπτύσσονται με διάταξη δεξιά-αριστερά.
Ο αριστερός κόλπος της καρδιάς και ο αριστερός πνεύμονας βρίσκονται στη δεξιά πλευρά του σώματος. Αντίστοιχα, το ήπαρ βρίσκεται στην αριστερή πλευρά αντί για τη δεξιά και το στομάχι και η σπλήνα στη δεξιά πλευρά αντί για την αριστερή.
Υπάρχουν δύο τύποι αναστροφής οργάνων: η δεξτροκαρδία, όπου η καρδιά βρίσκεται στη δεξιά πλευρά του θώρακα, αντί για την αριστερή – ο τύπος που είχε και η O’Hara- και η λεβοκαρδία, όπου η κορυφή της καρδιάς δείχνει προς τα αριστερά, όπως φυσιολογικά, αλλά τα υπόλοιπα όργανα παρουσιάζουν αντίστροφη διάταξη.
Τι προκαλεί την αναστροφή οργάνων;
Για να εμφανιστεί η πάθηση, το άτομο πρέπει να έχει κληρονομήσει το μεταλλαγμένο γονίδιο και από τους δύο γονείς.
Περισσότερα από 100 γονίδια έχουν συνδεθεί με ελαττώματα στη θέση των οργάνων.
Άλλοι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν οικογενειακό ιστορικό συγγενών ανωμαλιών, σακχαρώδη διαβήτη της μητέρας, χρήση αντιβηχικών κατά την εγκυμοσύνη, χρήση καπνού κατά την εγκυμοσύνη και χαμηλό κοινωνικοοικονομικό επίπεδο.
Προκαλεί επιπλοκές;
Παρότι τα όργανα βρίσκονται σε αντίστροφη θέση, συνήθως λειτουργούν φυσιολογικά. Ωστόσο, όταν η αναστροφή οργάνων συνυπάρχει με άλλες συγγενείς ανωμαλίες, ενδέχεται να παρουσιαστούν προβλήματα υγείας.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, παρατηρούνται καρδιακά ελαττώματα ή πρωτοπαθής δυσκινησία των κροσσών, μια διαταραχή που προκαλεί συσσώρευση βλέννας στους πνεύμονες.
Η κατάσταση αυτή μπορεί να οδηγήσει σε συχνές λοιμώξεις του αναπνευστικού, όπως βρογχίτιδα και ιγμορίτιδα.
Αν και η αναστροφή οργάνων από μόνη της δεν επηρεάζει απαραίτητα την υγεία, είναι σημαντικό να είναι γνωστό στους επαγγελματίες υγείας, καθώς η αντίστροφη θέση των οργάνων μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να οδηγήσει σε λανθασμένη διάγνωση ή καθυστέρηση στην παροχή φροντίδας.
Μπορεί να διορθωθεί;
Δεν υπάρχει θεραπεία για την συγκεκριμένη πάθηση και οι γιατροί δεν συστήνουν χειρουργική επέμβαση για την επανατοποθέτηση των οργάνων στις «φυσιολογικές» τους θέσεις.
Εφόσον παρουσιαστούν συμπτώματα ή επιπλοκές που σχετίζονται με άλλες συνυπάρχουσες παθήσεις, η αντιμετώπιση επικεντρώνεται σε αυτές.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα άτομα με αναστροφή οργάνων μπορούν να ζήσουν μια απολύτως φυσιολογική και υγιή ζωή, με φυσιολογικό προσδόκιμο ζωής.