Ένα Δωμάτιο Έιμς είναι κατασκευασμένο έτσι ώστε από μπροστά να φαίνεται σαν ένα συνηθισμένο κυβόσχημο δωμάτιο, με έναν πίσω τοίχο και δύο πλευρικά τοιχώματα παράλληλα μεταξύ τους και κάθετα προς το οριζόντιο επίπεδο του δαπέδου και οροφής.
Ωστόσο, το φαινομενικό σχήμα κύβου είναι ένα τέχνασμα της προοπτικής, καθώς το πραγματικό σχήμα του δωματίου είναι τραπεζοειδές: οι τοίχοι είναι λοξοί, η οροφή και το δάπεδο έχουν κλίση, ενώ η δεξιά γωνία είναι πολύ πιο κοντά σε έναν παρατηρητή που βρίσκεται μπροστά από το δωμάτιο σε σχέση με την αριστερή γωνία (ή αντίστροφα).
Ως αποτέλεσμα της οπτικής ψευδαίσθησης, ένα άτομο που στέκεται στη μια γωνία φαίνεται στον παρατηρητή να είναι γίγαντας, ενώ όταν το ίδιο άτομο στέκεται στην άλλη γωνία φαίνεται να είναι νάνος.
Η οπτική απάτη είναι τόσο πειστική, ώστε ένας άνθρωπος που περπατάει πίσω από την αριστερή γωνία προς τα δεξιά ή αντίστροφα φαίνεται να μεγεθύνεται ή να συρρικνώνεται.
Μελέτες έχουν δείξει ότι η ψευδαίσθηση μπορεί να δημιουργηθεί χωρίς τη χρήση των τοίχων και του ταβανιού.
Αρκεί να δημιουργηθεί ένας φαινομενικός ορίζοντας (που στην πραγματικότητα δεν θα είναι οριζόντιος) στο κατάλληλο πλαίσιο.
Το μάτι θα εξαπατηθεί, επειδή βασίζεται στο σχετικό ύψος ενός αντικειμένου πάνω από τον ορίζοντα αυτό.
Ο αρχικός σχεδιασμός του Έιμς περιείχε, επίσης, ένα αυλάκι που τοποθετείται έτσι ώστε μια μπάλα μέσα σε αυτό να φαίνεται ότι κινείται ανηφορικά, ενάντια στη βαρύτητα.
Ο Ρίτσαρντ Γκρέγκορυ (Richard Gregory) θεωρεί αυτή την προφανή ψευδαίσθηση «αντι-βαρύτητας» ως πιο εκπληκτική από την φαινομενική αλλαγή μεγέθους, αν και σήμερα δεν εμφανίζεται συχνά σε εκθέσεις δωματίων Έιμς.
Ο Γκρέγκορυ υποθέτει ότι οι «μαγνητικοί λόφοι» ή οι «βαρυτικοί λόφοι» μπορούν να εξηγηθούν από αυτή την αρχή.
Για ένα «μαγικό βουνό» σε μια ανώνυμη τοποθεσία στη Σκωτία, βρήκε ότι μια σειρά δένδρων σχηματίζουν φόντο παρόμοιο με ένα δωμάτιο Έιμς, κάνοντας το νερό σε ένα ρυάκι να φαίνεται ότι ρέει ανηφορικά.
Για τον Γκρέγκορυ, η παρατήρηση αυτή θέτει ιδιαίτερα ενδιαφέροντα ερωτήματα σχετικά με το πώς διαφορετικές αρχές για την κατανόηση του κόσμου συναγωνίζονται στην αντίληψή μας.
Το «φαινόμενο της αντι-βαρύτητας» είναι πολύ ισχυρότερο παράδοξο από ό,τι το παράδοξο της «αλλαγής μεγέθους», δεδομένου ότι φαίνεται να αναιρεί το νόμο της βαρύτητας, ένα πολύ βασικό χαρακτηριστικό του κόσμου.
Φαίνεται παράδοξο το ότι η προσδοκία πως «όλα τα δωμάτια είναι ορθογώνια» μπορεί να υπερισχύσει εις βάρος μιας τόσο σημαντικής και θεμελιώδους εμπειρίας όπως η δύναμη της βαρύτητας.
Αντίθετα, η εμφανής αλλαγή μεγέθους δεν είναι τόσο ισχυρό παράδοξο, καθώς έχουμε την εμπειρία ότι τα αντικείμενα μπορούν να αλλάξουν το μέγεθος σε κάποιο βαθμό (για παράδειγμα, οι άνθρωποι και τα ζώα μπορούν να γίνουν μικρότερα ή μεγαλύτερα σκύβοντας ή τεντώνοντας το σώμα τους).