Η υπνική παράλυση συμβαίνει όταν ο εγκέφαλος ξυπνάει μετά από κατάσταση REM, αλλά η σωματική παράλυση παραμένει. Αυτό έχει ως συνέπεια ένα άτομο να καταλαβαίνει τι του συμβαίνει αλλά να μην μπορεί να κινηθεί. Επιπρόσθετα η κατάσταση μπορεί να επιφέρει και υπναγωγικές παραισθήσεις.
Αρκετά συχνά, όταν κάποιος βιώνει παράλυση ύπνου έχει την εντύπωση ότι βλέπει όνειρο. Αυτό εξηγεί αρκετές περιγραφές ονείρων στα οποία το άτομο βρίσκεται ξαπλωμένο και ανίκανο να κινηθεί. Τυχόν παραισθήσεις κατά τη διάρκεια της παράλυσης, κάνουν αυτή την κατάσταση να αναγνωρίζεται όλο και πιο συχνά ως όνειρο, αφού κάποιος μπορεί να βλέπει ιδιόρρυθμα ή “ονειρικά” αντικείμενα.
Η παράλυση ύπνου συμβαίνει φυσιολογικά κατά την διάρκεια του ύπνου REM προκειμένου κάποιος να μην κάνει και στην πραγματικότητα τις κινήσεις που “βλέπει” σε ένα όνειρο. Λίγα είναι γνωστά για την φυσιολογία της παράλυσης του ύπνου. Έχει προταθεί ότι η διαταραχή οφείλεται στη μετασυναπτική αναστολή των κινητικών νευρώνων στην περιοχή της γέφυρας στον εγκέφαλο.
Συγκεκριμένα, χαμηλά επίπεδα μελατονίνης μπορούν να σταματήσουν το ρεύμα αποπόλωσης στα νεύρα, κάτι που εμποδίζει την ενεργοποίηση των μυών έτσι ώστε κάποιος να μην κινείται όταν ονειρεύεται. Το φαινόμενο ωστόσο δεν είναι συχνό και σε όσους παρατηρείται, η πλειοψηφία βιώνει αυτή την κατάσταση το πολύ μια ή δυο φορές στη ζωή τους. Ορισμένα από τα άτομα που βιώνουν αυτή την κατάσταση υποφέρουν επίσης και από ναρκοληψία.
Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Waterloo στον Καναδά ανακάλυψαν ότι οι «ένοχοι» για την υπνική παράλυση είναι η γλυκίνη και το GABA. Εξαιτίας των διαφορετικών μεθόδων έρευνας δεν έχει καταστεί εφικτό να διαπιστωθεί το ποσοστό των ανθρώπων που βιώνουν την υπνική παράλυση. Αυτό που έχει διαπιστωθεί όμως είναι ότι η υπνική παράλυση είναι αβλαβής.
Η μελέτη
Οι ερευνητές μελέτησαν 293 άτομα, κυρίως γυναίκες, που στο σύνολό τους είχαν βιώσει υπνική παράλυση. Όπως διεφάνη, τα άτομα που βιώνουν υπνική παράλυση νιώθουν πιο άσχημα όταν έχουν παράλληλα δει «απειλητικές» παραισθήσεις. Από τη μελέτη προέκυψε επίσης ότι η υπνική παράλυση «βαραίνει» περισσότερο συναισθηματικά τα άτομα που πιστεύουν σε παραφυσικά φαινόμενα.
Όσοι διαθέτουν πιο αναλυτική σκέψη και δεν πιστεύουν σε παραφυσικά φαινόμενα, σε φαντάσματα κ.λ.π φαίνεται ότι επηρεάζονται ψυχικά σε μικρότερο βαθμό από την υπνική παράλυση.
Πρέπει πάντως να σημειωθεί ότι η μελέτη πραγματοποιήθηκε μέσω Διαδικτύου και όχι με βάση τυχαίο δείγμα συμμετεχόντων, όπως πρέπει να συμβαίνει σε τέτοιες μελέτες – στη συγκεκριμένη έρευνα συμπεριελήφθησαν άτομα που θέλησαν να απαντήσουν στις ερωτήσεις των ερευνητών. Η μελέτη δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «Clinical Psychological Science».
