Υγεία

Τι καθορίζει το χρώμα στα μάτια και ποιο είναι το πιο κοινό;

Μπορεί να αλλάξει το χρώμα των ματιών;
Τι καθορίζει το χρώμα στα μάτια και ποιο είναι το πιο κοινό;

Παγκοσμίως το καφέ είναι το πιο κοινό χρώμα στα μάτια των ανθρώπων.

Αντίθετα, το πράσινο είναι ένα από τα πιο σπάνια χρώματα ματιών παγκοσμίως.

Τα άτομα με καστανά μάτια μπορεί να έχουν λιγότερες πιθανότητες να αναπτύξουν καρκίνο των ματιών, εκφύλιση της ωχράς κηλίδας και διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια σε σχέση με εκείνους με πιο ανοιχτόχρωμα μάτια.

Ωστόσο, τα άτομα με καστανό χρώμα ματιών μπορεί να κινδυνεύουν περισσότερο από καταρράκτη καθώς μεγαλώνουν.

Τι καθορίζει το χρώμα στα μάτια

Το έγχρωμο μέρος του ματιού είναι γνωστό ως ίριδα, το οποίο περιέχει χρωστικές ουσίες που καθορίζουν το χρώμα των ματιών ενός ατόμου.

Το χρώμα των ματιών είναι σε μεγάλο βαθμό γενετικό. Μέχρι και 16 γονίδια υπαγορεύουν ποιο θα είναι το χρώμα των ματιών ενός ατόμου. Τα περισσότερα από αυτά τα γονίδια παίζουν ρόλο στην παραγωγή, μεταφορά ή αποθήκευση μελανίνης. Η μελανίνη είναι μια καφέ χρωστική ουσία που καθορίζει το χρώμα όχι μόνο των ματιών κάποιου, αλλά και των μαλλιών και του δέρματός του.

Όσο περισσότερη μελανίνη στα μάτια, τόσο πιο καστανά είναι. Τα μάτια που δεν είναι καστανά δεν έχουν διαφορετικές χρωστικές. Αντίθετα, έχουν λιγότερη μελανίνη. Μια ίριδα με τη λιγότερη μελανίνη θα φαίνεται μπλε, ενώ αυτές με λίγη περισσότερη μελανίνη μπορεί να φαίνονται πράσινα.

Οι επιστήμονες πίστευαν μέχρι πρόσφατα ότι μόνο ένα γονίδιο καθόριζε το χρώμα των ματιών και ότι τα καστανά μάτια κυριαρχούσαν σε σχέση με τα μπλε μάτια. Τώρα υποστηρίζουν ότι αυτό που καθορίζει το χρώμα των ματιών είναι πιο περίπλοκο.

Το πιο κοινό χρώμα ματιών

– Τα καστανά μάτια είναι το πιο κοινό χρώμα ματιών αφού το έχουν το 79% των ανθρώπων παγκοσμίως. Ωστόσο, η αναλογία διαφορετικών χρωμάτων ματιών ποικίλλει σημαντικά από περιοχή σε περιοχή, από χώρα σε χώρα.

Στις ΗΠΑ, το 45 τοις εκατό του πληθυσμού έχει καστανά μάτια, το 27 τοις εκατό έχει μπλε μάτια, το 18 τοις εκατό έχει καστανά μάτια, το 9 τοις εκατό έχει πράσινα μάτια και το υπόλοιπο 1 τοις εκατό έχει χρώμα ματιών που δεν αναφέρεται παραπάνω. Αυτό προκύπτει από έρευνα του 2014 σε 2.000 ανθρώπους στις ΗΠΑ από την Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας.

Στην Αφρική και στη τη Νότια και Ανατολική Ασία επίσης κυριαρχεί το καφέ. Η Ευρώπη έρχεται να κάνει τη διαφορά, αφού έχει μεγαλύτερη ποικιλία στο χρώμα των ματιών από τον υπόλοιπο κόσμο, ειδικά όσον αφορά τα μπλε μάτια. Αυτό ίσως οφείλεται στην λιγότερη έκθεση των ανθρώπων που ζουν στις βόρειες χώρες στον ήλιο και έτσι δεν συγκεντρώνουν αρκετή μελατονίνη (ό,τι δηλαδή ισχύει και για το ανοιχτόχρωμο δέρμα).

Χώρες όπως η Αρμενία είχαν πάνω από 80 τοις εκατό καστανά μάτια και 3 τοις εκατό μπλε, ενώ η Ισλανδία είχε 9 τοις εκατό καστανά μάτια και 74 τοις εκατό μπλε.

– Το 8-10% των ανθρώπων έχουν γαλάζια μάτια, ενώ ένα 5% έχει ένα μείγμα καφέ και πράσινου.

– Μόνο το 2% των ανθρώπων έχουν πράσινο χρώμα ματιών, καθιστώντας το ένα από τα πιο σπάνια χρώματα.

Ακόμα πιο σπάνιες είναι οι περιπτώσεις ανθρώπων που έχουν γκρι μάτια, ενώ άτομα με αλπινισμό μπορεί κάποιες φορές να φαίνεται ότι έχουν κόκκινα μάτια.

Μπορεί να αλλάξει το χρώμα των ματιών;

Η ετεροχρωμία, στην οποία ένα άτομο έχει περισσότερα από ένα χρώματα ματιών, είναι ασυνήθιστη. Τα δύο μάτια μπορεί να είναι εντελώς διαφορετικά το ένα από το άλλο ή ένα μέρος της ίριδας μπορεί να είναι διαφορετικό από τα υπόλοιπα. Εάν ο εσωτερικός και ο εξωτερικός δακτύλιος της ίριδας είναι διαφορετικοί, ένα άτομο έχει κεντρική ετεροχρωμία, ενώ αν κάθε μάτι έχει εντελώς διαφορετικό χρώμα, ένα άτομο έχει πλήρη ετεροχρωμία.

Μερικοί άνθρωποι γεννιούνται με ετεροχρωμία, ενώ σε άλλους μπορεί να την προκαλέσει ένας τραυματισμός στα μάτια ή ένα πρόβλημα υγείας.

Τα μωρά έχουν συχνά αλλαγές στο χρώμα των ματιών τους πρώτους μήνες της ζωής τους. Μερικά έχουν μπλε ή γκρίζα μάτια κατά τη γέννηση, τα οποία στη συνέχεια αλλάζουν στο μόνιμο χρώμα των ματιών τους καθώς συσσωρεύεται χρωστική ουσία. Μέχρι τους 9 μήνες, τα περισσότερα μωρά έχουν το χρώμα των ματιών που θα έχουν για την υπόλοιπη ζωή τους.

Τα άτομα με ορισμένες παθήσεις υγείας μπορούν επίσης να παρατηρήσουν μια αλλαγή στο χρώμα των ματιών τους με την πάροδο του χρόνου. Διαφορετικά, όμως, το χρώμα των ματιών σπάνια αλλάζει στους ενήλικες. Για τους περισσότερους, ο μόνος τρόπος για να το πετύχουν αυτό είναι με έγχρωμους φακούς επαφής.

Υγεία

22.11.2026

Υπνικοί σπασμοί: Γιατί τινάζεται ξαφνικά το σώμα λίγο πριν αποκοιμηθούμε

Οι υπνικοί σπασμοί είναι οι ξαφνικές, ακούσιες μυϊκές συσπάσεις που μπορεί να αισθανθεί κάποιος τη στιγμή που περνά από την κατάσταση της εγρήγορσης στον ύπνο. Συχνά συνοδεύονται από την έντονη αίσθηση ότι πέφτει στο κενό, με αποτέλεσμα να ξυπνά απότομα, ακόμη και αν είχε αρχίσει να αποκοιμιέται. Πρόκειται για ένα αρκετά συνηθισμένο φαινόμενο, το οποίο […]

22.11.2026

Υπνική άπνοια: Τα έξι σημάδια που μπορεί να εμφανίζονται μέσα στην ημέρα

Η υπνική άπνοια μπορεί να εκδηλωθεί με έξι χαρακτηριστικά σημάδια, τα οποία δεν περιορίζονται μόνο στις ώρες του ύπνου, αλλά επηρεάζουν και την καθημερινότητα. Το δυνατό ροχαλητό, η υπνηλία, η επίμονη κόπωση και οι πρωινοί πονοκέφαλοι είναι μερικά από τα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούνται. Πρόκειται για μια διαταραχή κατά την οποία η αναπνοή […]

Οι κίνδυνοι για την υγεία από τη χρήση γρατζουνισμένων τηγανιών
22.11.2026

Οι κίνδυνοι για την υγεία από τη χρήση γρατζουνισμένων τηγανιών

Η άσκηση που μπορεί να σας χαρίσει πιο ξεκούραστες νύχτες
22.11.2026

Η άσκηση που μπορεί να σας χαρίσει πιο ξεκούραστες νύχτες

Mounjaro και Ozempic: Οι τροφές που μπορεί να εντείνουν τις παρενέργειες
22.11.2026

Mounjaro και Ozempic: Οι τροφές που μπορεί να εντείνουν τις παρενέργειες

Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη: Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές
21.11.2026

Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη: Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές

Φοβάστε τα εμβόλια; Οδηγός σε γιατρούς για το πώς θα σας «πείσουν»!
21.11.2026

Φοβάστε τα εμβόλια; Οδηγός σε γιατρούς για το πώς θα σας «πείσουν»!

Έχετε μικρή τρύπα μπροστά από το αυτί που υπάρχει από τη γέννηση; – Τι είναι
20.11.2026

Έχετε μικρή τρύπα μπροστά από το αυτί που υπάρχει από τη γέννηση; – Τι είναι

Υπνική παράλυση: Η τρομακτική διαταραχή ύπνου όπου το άτομο δεν μπορεί να κινηθεί
19.11.2026

Υπνική παράλυση: Η τρομακτική διαταραχή ύπνου όπου το άτομο δεν μπορεί να κινηθεί

ΕΜΑ-FDA για εμβόλια Pfizer-Moderna κατά Covid: «Παράγουν επικίνδυνα συμπτώματα»!
19.11.2026

ΕΜΑ-FDA για εμβόλια Pfizer-Moderna κατά Covid: «Παράγουν επικίνδυνα συμπτώματα»!

Δημοφιλή

Υγεία
1

Αυτό είναι το θαυματουργό έλαιο που προστατεύει από το Αλτχάιμερ

Φάρμακα
2

Ανατροπή δεδομένων στα εμβόλια mRNA: Οι εμβολιασμένοι πεθαίνουν πλέον στις ΗΠΑ από COVID-19

Υγεία
3

Το τρόφιμο που θωρακίζει «αθόρυβα» τα οστά σε κάθε ηλικία… δεν είναι το γάλα!

Kαρδιά
4

Ποιοι είναι οι φυσιολογικοί καρδιακοί παλμοί και ποια τα επικίνδυνα όρια – Πότε πρέπει να ανησυχήσετε

Περισσότερα

22.11.2026

Υπνικοί σπασμοί: Γιατί τινάζεται ξαφνικά το σώμα λίγο πριν αποκοιμηθούμε

Οι υπνικοί σπασμοί είναι οι ξαφνικές, ακούσιες μυϊκές συσπάσεις που μπορεί να αισθανθεί κάποιος τη στιγμή που περνά από την κατάσταση της εγρήγορσης στον ύπνο. Συχνά συνοδεύονται από την έντονη αίσθηση ότι πέφτει στο κενό, με αποτέλεσμα να ξυπνά απότομα, ακόμη και αν είχε αρχίσει να αποκοιμιέται. Πρόκειται για ένα αρκετά συνηθισμένο φαινόμενο, το οποίο […]

22.11.2026

Υπνική άπνοια: Τα έξι σημάδια που μπορεί να εμφανίζονται μέσα στην ημέρα

Η υπνική άπνοια μπορεί να εκδηλωθεί με έξι χαρακτηριστικά σημάδια, τα οποία δεν περιορίζονται μόνο στις ώρες του ύπνου, αλλά επηρεάζουν και την καθημερινότητα. Το δυνατό ροχαλητό, η υπνηλία, η επίμονη κόπωση και οι πρωινοί πονοκέφαλοι είναι μερικά από τα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούνται. Πρόκειται για μια διαταραχή κατά την οποία η αναπνοή […]

Οι κίνδυνοι για την υγεία από τη χρήση γρατζουνισμένων τηγανιών
22.11.2026

Οι κίνδυνοι για την υγεία από τη χρήση γρατζουνισμένων τηγανιών

Η άσκηση που μπορεί να σας χαρίσει πιο ξεκούραστες νύχτες
22.11.2026

Η άσκηση που μπορεί να σας χαρίσει πιο ξεκούραστες νύχτες

Mounjaro και Ozempic: Οι τροφές που μπορεί να εντείνουν τις παρενέργειες
22.11.2026

Mounjaro και Ozempic: Οι τροφές που μπορεί να εντείνουν τις παρενέργειες

Συγκλονίζει η Κέιτ Μίντλετον
21.11.2026

Συγκλονίζει η Κέιτ Μίντλετον

Άννα Βίσση και Σοφία Καρβέλα μαζί στη Νέα Υόρκη (φωτο)
21.11.2026

Άννα Βίσση και Σοφία Καρβέλα μαζί στη Νέα Υόρκη (φωτο)

Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη: Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές
21.11.2026

Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη: Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές

Η Ινδία έκοψε το κρέας και το βούτυρο  και έγινε η… «πρωτεύουσα του διαβήτη»
21.11.2026

Η Ινδία έκοψε το κρέας και το βούτυρο και έγινε η… «πρωτεύουσα του διαβήτη»

Φοβάστε τα εμβόλια; Οδηγός σε γιατρούς για το πώς θα σας «πείσουν»!
21.11.2026

Φοβάστε τα εμβόλια; Οδηγός σε γιατρούς για το πώς θα σας «πείσουν»!