Υγεία

Τι καθορίζει το χρώμα στα μάτια και ποιο είναι το πιο κοινό;

Μπορεί να αλλάξει το χρώμα των ματιών;
Τι καθορίζει το χρώμα στα μάτια και ποιο είναι το πιο κοινό;

Παγκοσμίως το καφέ είναι το πιο κοινό χρώμα στα μάτια των ανθρώπων.

Αντίθετα, το πράσινο είναι ένα από τα πιο σπάνια χρώματα ματιών παγκοσμίως.

Τα άτομα με καστανά μάτια μπορεί να έχουν λιγότερες πιθανότητες να αναπτύξουν καρκίνο των ματιών, εκφύλιση της ωχράς κηλίδας και διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια σε σχέση με εκείνους με πιο ανοιχτόχρωμα μάτια.

Ωστόσο, τα άτομα με καστανό χρώμα ματιών μπορεί να κινδυνεύουν περισσότερο από καταρράκτη καθώς μεγαλώνουν.

Τι καθορίζει το χρώμα στα μάτια

Το έγχρωμο μέρος του ματιού είναι γνωστό ως ίριδα, το οποίο περιέχει χρωστικές ουσίες που καθορίζουν το χρώμα των ματιών ενός ατόμου.

Το χρώμα των ματιών είναι σε μεγάλο βαθμό γενετικό. Μέχρι και 16 γονίδια υπαγορεύουν ποιο θα είναι το χρώμα των ματιών ενός ατόμου. Τα περισσότερα από αυτά τα γονίδια παίζουν ρόλο στην παραγωγή, μεταφορά ή αποθήκευση μελανίνης. Η μελανίνη είναι μια καφέ χρωστική ουσία που καθορίζει το χρώμα όχι μόνο των ματιών κάποιου, αλλά και των μαλλιών και του δέρματός του.

Όσο περισσότερη μελανίνη στα μάτια, τόσο πιο καστανά είναι. Τα μάτια που δεν είναι καστανά δεν έχουν διαφορετικές χρωστικές. Αντίθετα, έχουν λιγότερη μελανίνη. Μια ίριδα με τη λιγότερη μελανίνη θα φαίνεται μπλε, ενώ αυτές με λίγη περισσότερη μελανίνη μπορεί να φαίνονται πράσινα.

Οι επιστήμονες πίστευαν μέχρι πρόσφατα ότι μόνο ένα γονίδιο καθόριζε το χρώμα των ματιών και ότι τα καστανά μάτια κυριαρχούσαν σε σχέση με τα μπλε μάτια. Τώρα υποστηρίζουν ότι αυτό που καθορίζει το χρώμα των ματιών είναι πιο περίπλοκο.

Το πιο κοινό χρώμα ματιών

– Τα καστανά μάτια είναι το πιο κοινό χρώμα ματιών αφού το έχουν το 79% των ανθρώπων παγκοσμίως. Ωστόσο, η αναλογία διαφορετικών χρωμάτων ματιών ποικίλλει σημαντικά από περιοχή σε περιοχή, από χώρα σε χώρα.

Στις ΗΠΑ, το 45 τοις εκατό του πληθυσμού έχει καστανά μάτια, το 27 τοις εκατό έχει μπλε μάτια, το 18 τοις εκατό έχει καστανά μάτια, το 9 τοις εκατό έχει πράσινα μάτια και το υπόλοιπο 1 τοις εκατό έχει χρώμα ματιών που δεν αναφέρεται παραπάνω. Αυτό προκύπτει από έρευνα του 2014 σε 2.000 ανθρώπους στις ΗΠΑ από την Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας.

Στην Αφρική και στη τη Νότια και Ανατολική Ασία επίσης κυριαρχεί το καφέ. Η Ευρώπη έρχεται να κάνει τη διαφορά, αφού έχει μεγαλύτερη ποικιλία στο χρώμα των ματιών από τον υπόλοιπο κόσμο, ειδικά όσον αφορά τα μπλε μάτια. Αυτό ίσως οφείλεται στην λιγότερη έκθεση των ανθρώπων που ζουν στις βόρειες χώρες στον ήλιο και έτσι δεν συγκεντρώνουν αρκετή μελατονίνη (ό,τι δηλαδή ισχύει και για το ανοιχτόχρωμο δέρμα).

Χώρες όπως η Αρμενία είχαν πάνω από 80 τοις εκατό καστανά μάτια και 3 τοις εκατό μπλε, ενώ η Ισλανδία είχε 9 τοις εκατό καστανά μάτια και 74 τοις εκατό μπλε.

– Το 8-10% των ανθρώπων έχουν γαλάζια μάτια, ενώ ένα 5% έχει ένα μείγμα καφέ και πράσινου.

– Μόνο το 2% των ανθρώπων έχουν πράσινο χρώμα ματιών, καθιστώντας το ένα από τα πιο σπάνια χρώματα.

Ακόμα πιο σπάνιες είναι οι περιπτώσεις ανθρώπων που έχουν γκρι μάτια, ενώ άτομα με αλπινισμό μπορεί κάποιες φορές να φαίνεται ότι έχουν κόκκινα μάτια.

Μπορεί να αλλάξει το χρώμα των ματιών;

Η ετεροχρωμία, στην οποία ένα άτομο έχει περισσότερα από ένα χρώματα ματιών, είναι ασυνήθιστη. Τα δύο μάτια μπορεί να είναι εντελώς διαφορετικά το ένα από το άλλο ή ένα μέρος της ίριδας μπορεί να είναι διαφορετικό από τα υπόλοιπα. Εάν ο εσωτερικός και ο εξωτερικός δακτύλιος της ίριδας είναι διαφορετικοί, ένα άτομο έχει κεντρική ετεροχρωμία, ενώ αν κάθε μάτι έχει εντελώς διαφορετικό χρώμα, ένα άτομο έχει πλήρη ετεροχρωμία.

Μερικοί άνθρωποι γεννιούνται με ετεροχρωμία, ενώ σε άλλους μπορεί να την προκαλέσει ένας τραυματισμός στα μάτια ή ένα πρόβλημα υγείας.

Τα μωρά έχουν συχνά αλλαγές στο χρώμα των ματιών τους πρώτους μήνες της ζωής τους. Μερικά έχουν μπλε ή γκρίζα μάτια κατά τη γέννηση, τα οποία στη συνέχεια αλλάζουν στο μόνιμο χρώμα των ματιών τους καθώς συσσωρεύεται χρωστική ουσία. Μέχρι τους 9 μήνες, τα περισσότερα μωρά έχουν το χρώμα των ματιών που θα έχουν για την υπόλοιπη ζωή τους.

Τα άτομα με ορισμένες παθήσεις υγείας μπορούν επίσης να παρατηρήσουν μια αλλαγή στο χρώμα των ματιών τους με την πάροδο του χρόνου. Διαφορετικά, όμως, το χρώμα των ματιών σπάνια αλλάζει στους ενήλικες. Για τους περισσότερους, ο μόνος τρόπος για να το πετύχουν αυτό είναι με έγχρωμους φακούς επαφής.

Υγεία

16.11.2026

Δείτε τι συμβαίνει στον εγκέφαλο κατά τη διάρκεια του βαθύ ύπνου

Μια σημαντική διαδικασία φαίνεται να βρίσκεται σε εξέλιξη στον εγκέφαλο κατά τη διάρκεια του βαθύ ύπνου, καθώς η κίνηση του εγκεφαλονωτιαίου υγρού συγχρονίζεται με την ηλεκτρική δραστηριότητα των νευρώνων. Ερευνητές από το Κέντρο Επιστήμης του Εγκεφάλου RIKEN στην Ιαπωνία διαπίστωσαν ότι οι μεταβολές στη ροή του εγκεφαλονωτιαίου υγρού συνδέονται στενά με τα εγκεφαλικά κύματα που […]

16.11.2026

Γιατί τα αυτιά μας μεγαλώνουν όσο μεγαλώνουμε: Τι συμβαίνει στο σώμα μας

Τα αυτιά μας φαίνεται να μεγαλώνουν όσο περνούν τα χρόνια, σε αντίθεση με άλλα μέρη του σώματος που σταματούν να αναπτύσσονται μετά την ενηλικίωση. Η αλλαγή αυτή είναι σταδιακή και σχετίζεται με τις φυσιολογικές μεταβολές που προκαλεί η γήρανση στους ιστούς του οργανισμού. Επιστημονικές μελέτες έχουν καταγράψει ότι το μήκος των αυτιών αυξάνεται με την […]

Νύχια: Πέντε αλλαγές που μπορεί να προειδοποιούν για προβλήματα υγείας
16.11.2026

Νύχια: Πέντε αλλαγές που μπορεί να προειδοποιούν για προβλήματα υγείας

Τα 3 ακριβότερα φάρμακα στον κόσμο – Κοστίζουν έως 4,25 εκατ. δολάρια
16.11.2026

Τα 3 ακριβότερα φάρμακα στον κόσμο – Κοστίζουν έως 4,25 εκατ. δολάρια

Δείτε γιατί δεν πρέπει να μπαίνουμε με τα παπούτσια στο σπίτι
08.11.2026

Δείτε γιατί δεν πρέπει να μπαίνουμε με τα παπούτσια στο σπίτι

Ενεργειακά ποτά: 11 φορές περισσότερες αναφορές για καρδιακή ανακοπή
06.11.2026

Ενεργειακά ποτά: 11 φορές περισσότερες αναφορές για καρδιακή ανακοπή

Αυτοί είναι οι μέθοδοι για να υπολογίσετε το σωματικό λίπος στο σπίτι
05.11.2026

Αυτοί είναι οι μέθοδοι για να υπολογίσετε το σωματικό λίπος στο σπίτι

Ντε Μιγκέλ: Τι είναι η διάσειση καρδιάς από την οποία πέθανε ο ποδοσφαιριστής
05.11.2026

Ντε Μιγκέλ: Τι είναι η διάσειση καρδιάς από την οποία πέθανε ο ποδοσφαιριστής

Ξηροστομία: Πότε η συνεχής αίσθηση δίψας μπορεί να κρύβει πρόβλημα υγείας
05.11.2026

Ξηροστομία: Πότε η συνεχής αίσθηση δίψας μπορεί να κρύβει πρόβλημα υγείας

LIDL: Ανάκληση μαύρης σοκολάτας λόγω μη δηλωμένου αλλεργιογόνου (φώτο)
05.11.2026

LIDL: Ανάκληση μαύρης σοκολάτας λόγω μη δηλωμένου αλλεργιογόνου (φώτο)

Δημοφιλή

Υγεία
1

Αυτό είναι το θαυματουργό έλαιο που προστατεύει από το Αλτχάιμερ

Φάρμακα
2

Ανατροπή δεδομένων στα εμβόλια mRNA: Οι εμβολιασμένοι πεθαίνουν πλέον στις ΗΠΑ από COVID-19

Υγεία
3

Το τρόφιμο που θωρακίζει «αθόρυβα» τα οστά σε κάθε ηλικία… δεν είναι το γάλα!

Kαρδιά
4

Ποιοι είναι οι φυσιολογικοί καρδιακοί παλμοί και ποια τα επικίνδυνα όρια – Πότε πρέπει να ανησυχήσετε

Περισσότερα

16.11.2026

Δείτε τι συμβαίνει στον εγκέφαλο κατά τη διάρκεια του βαθύ ύπνου

Μια σημαντική διαδικασία φαίνεται να βρίσκεται σε εξέλιξη στον εγκέφαλο κατά τη διάρκεια του βαθύ ύπνου, καθώς η κίνηση του εγκεφαλονωτιαίου υγρού συγχρονίζεται με την ηλεκτρική δραστηριότητα των νευρώνων. Ερευνητές από το Κέντρο Επιστήμης του Εγκεφάλου RIKEN στην Ιαπωνία διαπίστωσαν ότι οι μεταβολές στη ροή του εγκεφαλονωτιαίου υγρού συνδέονται στενά με τα εγκεφαλικά κύματα που […]

16.11.2026

Γιατί τα αυτιά μας μεγαλώνουν όσο μεγαλώνουμε: Τι συμβαίνει στο σώμα μας

Τα αυτιά μας φαίνεται να μεγαλώνουν όσο περνούν τα χρόνια, σε αντίθεση με άλλα μέρη του σώματος που σταματούν να αναπτύσσονται μετά την ενηλικίωση. Η αλλαγή αυτή είναι σταδιακή και σχετίζεται με τις φυσιολογικές μεταβολές που προκαλεί η γήρανση στους ιστούς του οργανισμού. Επιστημονικές μελέτες έχουν καταγράψει ότι το μήκος των αυτιών αυξάνεται με την […]

Νύχια: Πέντε αλλαγές που μπορεί να προειδοποιούν για προβλήματα υγείας
16.11.2026

Νύχια: Πέντε αλλαγές που μπορεί να προειδοποιούν για προβλήματα υγείας

Τα 3 ακριβότερα φάρμακα στον κόσμο – Κοστίζουν έως 4,25 εκατ. δολάρια
16.11.2026

Τα 3 ακριβότερα φάρμακα στον κόσμο – Κοστίζουν έως 4,25 εκατ. δολάρια

Πέθανε το αγοράκι στην Κρήτη που κατάπιε μεγάλη ποσότητα βενζίνης (upd)
16.11.2026

Πέθανε το αγοράκι στην Κρήτη που κατάπιε μεγάλη ποσότητα βενζίνης (upd)

Κ.Νοτοπούλου και Π.Τσαρούχας μαζί στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσ/νίκης (φωτο)
15.11.2026

Κ.Νοτοπούλου και Π.Τσαρούχας μαζί στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσ/νίκης (φωτο)

ΗΠΑ: Χώρισε και «αντικατέστησε» τον σύζυγό της με ένα… γουρούνι!
15.11.2026

ΗΠΑ: Χώρισε και «αντικατέστησε» τον σύζυγό της με ένα… γουρούνι!

Τρία σημάδια που αποκαλύπτουν τι πραγματικά αισθάνεται κάποιος για εσάς
14.11.2026

Τρία σημάδια που αποκαλύπτουν τι πραγματικά αισθάνεται κάποιος για εσάς

Η εξομολόγηση της Κέιτ Μίντλετον για την «μάχη» της με τον καρκίνο
11.11.2026

Η εξομολόγηση της Κέιτ Μίντλετον για την «μάχη» της με τον καρκίνο

Μπρούνο Τσιρίλο για την κόρη του: «Είναι η καψούρα μου και η ζωή μου» (βίντεο)
10.11.2026

Μπρούνο Τσιρίλο για την κόρη του: «Είναι η καψούρα μου και η ζωή μου» (βίντεο)