Καθαρός αέρας για έναν βιώσιμο κόσμο

Πρόσφατα, ανακοινώσαμε ότι θα δημοσιεύσουμε μια νέα σειρά συλλογών που θα επικεντρώνεται σε θέματα που σχετίζονται με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ).

Ξεκινάμε αυτή τη σειρά με μια πολυεπιστημονική συλλογή για την ατμοσφαιρική ρύπανση. 

Καθώς η αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης δεν είναι ένας από τους βασικούς Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης, αυτό μπορεί να φαίνεται ως μια ασυνήθιστη επιλογή.

Είναι, ωστόσο, ένας πιεστικός περιβαλλοντικός κίνδυνος που επηρεάζει ένα ολοένα αυξανόμενο τμήμα του παγκόσμιου πληθυσμού.

Επί του παρόντος, το 91% του παγκόσμιου πληθυσμού ζει σε περιοχές όπου τα επίπεδα ρύπανσης υπερβαίνουν τις οδηγίες του ΠΟΥ, και σε μια πρόσφατη ανακοίνωση ο ΠΟΥ έχει μειώσει περαιτέρω τα συνιστώμενα όρια.

 Η ατμοσφαιρική ρύπανση σκοτώνει περίπου 6,7 εκατομμύρια ανθρώπους ετησίως, κυρίως από:

-αναπνευστικές και καρδιαγγειακές παθήσεις, καθώς επίσης,

– έχει σημαντικές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία.

Οι κύριοι ρύποι προέρχονται από καύση ορυκτών καυσίμων για :

-σόμπες μεταφοράς,

-βιομηχανίας,

-γεωργίας και,

-μαγειρικής και,

ως εκ τούτου, η ατμοσφαιρική ρύπανση συνδέεται άμεσα με την κάλυψη πολλών βασικών αναγκών μας.

Καθώς οι ΣΒΑ στοχεύουν να αντιμετωπίσουν το ζήτημα του πώς η ανθρωπότητα μπορεί να ζήσει βιώσιμα, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι η αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης σχετίζεται με τους ΣΒΑ με πολλούς διαφορετικούς τρόπους.

Η προώθηση συγκεκριμένων ΣΒΑ θα οδηγήσει σε βελτιωμένη ποιότητα αέρα ως παρενέργεια, ενώ η μείωση των εκπομπών θα προχωρήσει επίσης άμεσα σε έναν αριθμό ΣΒΑ.

«Τα υψηλά επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης με τα οποία ζούμε σήμερα είναι μια άλλη απόδειξη του τρόπου με τον οποίο ο μη βιώσιμος τρόπος ζωής μας είναι μία από τις βασικές προκλήσεις που πρέπει να ξεπεραστούν για να δημιουργηθεί ένας πιο δίκαιος και βιώσιμος κόσμος, ο οποίος είναι ο απώτερος στόχος των ΣΒΑ».

Ψηφιακό όραμα

Παρόλο που η ατμοσφαιρική ρύπανση είναι παγκόσμιο ζήτημα, η έκθεση συχνά δεν κατανέμεται εξίσου. 

Οι βιομηχανικές διαδικασίες που σχετίζονται με:

-την παραγωγή,

-το εμπόριο και ,

-την κατανάλωση αγαθών,

αποτελούν βασική πηγή ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

Μεγάλο μέρος αυτής της ρύπανσης απελευθερώνεται σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, ενώ παράγουν προϊόντα που διακινούνται στο εξωτερικό, επιτρέποντας στις πλούσιες χώρες να αναθέτουν σε εξωτερικούς συνεργάτες την ατμοσφαιρική ρύπανση και τις επιπτώσεις της κατανάλωσης στην υγεία. 

Ως εκ τούτου, η παγκόσμια εφαρμογή υπεύθυνων πρακτικών κατανάλωσης και βιώσιμης παραγωγής – το επίκεντρο των SDG9 («Βιομηχανία, Καινοτομία και Υποδομές») και SDG12 («Υπεύθυνη κατανάλωση και παραγωγή») – θα είναι το κλειδί για τη μείωση αυτής της άνισης ευθύνης και έκθεσης σε επικίνδυνες περιβαλλοντικές συνθήκες.

Η ανισότητα στην έκθεση δεν εμφανίζεται μόνο σε διεθνές επίπεδο, αλλά και εντός των χωρών.

Οι συστηματικές και ιστορικές μορφές διακρίσεων,  συχνά μεταφράζονται σε υψηλότερα επίπεδα έκθεσης και, ως εκ τούτου, αυξημένα βάρη για την υγεία των περιθωριοποιημένων ομάδων σε όλο τον κόσμο. 

Αυτό είναι ίσως καλύτερα μελετημένο στις ΗΠΑ, όπου οι έγχρωμοι άνθρωποι δείχνουν να ζουν με χαμηλότερη ποιότητα αέρα, ανεξάρτητα από άλλους παράγοντες όπως το εισόδημα .

Σε ένα σχόλιο για τη συλλογή μας, η Viniece Jennings τονίζει ότι:

“Ενώ οι πράσινες υποδομές έχουν τη δυνατότητα να μειώσουν την ατμοσφαιρική ρύπανση, η άνιση πρόσβαση μπορεί να περιορίσει τις βελτιώσεις για τις περιθωριοποιημένες κοινότητες”.

“Το “Ενώ συχνά σκεφτόμαστε την ατμοσφαιρική ρύπανση ως υπαίθριο ζήτημα”, μεγάλο μέρος της έκθεσης σε επιβλαβή σωματίδια συμβαίνει στην πραγματικότητα μέσα στα σπίτια””, προσθέτει. 

Ρύπανση σπιτιού

Η ρύπανση του οικιακού αέρα σχετίζεται κυρίως με:

-το μαγείρεμα,

-τη θέρμανση ή τον φωτισμό,

-συχνά μέσω της καύσης στερεών καυσίμων.

Αυτή η έκθεση επηρεάζει δυσανάλογα τις γυναίκες και τα παιδιά, ειδικά στον αναπτυσσόμενο κόσμο .

Κατά συνέπεια, η στόχευση του SDG10 (“Μείωση της ανισότητας εντός και μεταξύ χωρών”) και του SDG 7 (“Εξασφάλιση πρόσβασης σε προσιτή, αξιόπιστη, βιώσιμη και σύγχρονη ενέργεια για όλους.”) Θα είναι ζωτικής σημασίας για την αντιμετώπιση των ενσωματωμένων ανισοτήτων εντός και μεταξύ των χωρών για τη μείωση έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση.

Η ατμοσφαιρική ρύπανση και η κλιματική αλλαγή είναι στενά αλληλένδετα καθώς μοιράζονται την ίδια αιτία των ανθρώπινων εκπομπών.

“Παρόλο που οι φιλόδοξες πολιτικές για τον μετριασμό του κλίματος δεν έρχονται δωρεάν, σε πολλές περιπτώσεις θα οδηγήσουν επίσης σε βελτίωση της ποιότητας του αέρα και χαμηλότερο κόστος υγείας.

Το κοινωνικό κόστος της ατμοσφαιρικής ρύπανσης που αποφεύγεται μέσω μειωμένων επιπέδων έκθεσης ως αποτέλεσμα μόνο των μέτρων μετριασμού του κλίματος, θεωρείται ότι υπερτερεί του αρχικού κόστους αυτών των πολιτικών .

Η ατμοσφαιρική ρύπανση αλληλεπιδρά επίσης με το κλιματικό σύστημα. Σωματίδια στην ατμόσφαιρα επηρεάζουν τις θερμοκρασίες της επιφάνειας καθώς και τα σύννεφα και τις βροχοπτώσεις.

Η κλιματική αλλαγή έχει έτσι τη δυνατότητα να «επιδεινώσει την ατμοσφαιρική ρύπανση, ακόμη και σε περιοχές όπου βελτιώνεται», όπως επισημαίνει η Denise Mauzarell, σε ερωτήσεις και απαντήσεις για τη συλλογή καθαρού αέρα.

Οι επικίνδυνοι ρύποι από τις πυρκαγιές

Το ένα παράδειγμα αυτού είναι οι επικίνδυνοι ρύποι που απελευθερώνονται από τις πυρκαγιές και αναμένεται να γίνουν όλο και πιο συχνοί και έντονοι σε πολλά μέρη του κόσμου.

Ομοίως, όσον αφορά τον μετριασμό του κλίματος, η βελτίωση της ποιότητας του αέρα εξαρτάται από αυστηρές και φιλόδοξες ρυθμιστικές πολιτικές και ελέγχους, οι οποίες πρέπει να εφαρμοστούν ισότιμα.

Από αυτή την άποψη, υπάρχουν λόγοι για να είμαστε αισιόδοξοι, καθώς οι αυστηρές πολιτικές ποιότητας του αέρα όπως ο νόμος για τον καθαρό αέρα στις ΗΠΑ και παρόμοιες πολιτικές στην Ευρώπη έχουν οδηγήσει σε μείωση της ρύπανσης από τη δεκαετία του 1970, παρόλο που τα επίπεδα είναι ακόμα πολύ υψηλά και οι συνεχείς προσπάθειες είναι ζωτικής σημασίας

Το γεγονός ότι “Αυτές οι προσπάθειες δείχνουν ότι η φιλόδοξη πολιτική που υποστηρίζεται από τεχνολογικές εξελίξεις, όπως το βελτιωμένο φιλτράρισμα και ο εκσυγχρονισμός“, μπορεί να είναι επιτυχής.

Όμως οι προσπάθειες αυτές, δεν πρέπει να γίνουν μόνο σε εθνικό επίπεδο, αλλά χρειάζονται επίσης :

-διεθνή συνεργασία,

-μεταφορά τεχνολογίας και γνώσης,

προκειμένου να αναγνωριστούν οι κοινές ευθύνες της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

Στο πλαίσιο της συλλογής Clean Air επισημαίνουμε έγγραφα που έχει δημοσιεύσει η Nature Communications και εξετάζουν πώς η πολιτική και η τεχνολογία μπορούν να αποτελέσουν μέρος της λύσης για την ατμοσφαιρική ρύπανση.

Τα υψηλά επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης με τα οποία ζούμε σήμερα είναι μια άλλη απόδειξη του τρόπου με τον οποίο ο μη βιώσιμος τρόπος ζωής μας είναι μία από τις βασικές προκλήσεις που πρέπει να ξεπεραστούν για να δημιουργηθεί ένας πιο δίκαιος και βιώσιμος κόσμος, που είναι ο απώτερος στόχος των ΣΒΑ. 

Φυσικά, η μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης από μόνη της δεν θα επιτύχει τους στόχους όλων των άλλων Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης.

Ωστόσο, είναι ένα ενδεικτικό παράδειγμα του πώς μια διεπιστημονική εστίαση σε ένα μετρήσιμο και τεχνολογικά προσιτό ζήτημα μπορεί να βοηθήσει στην επίτευξη άλλων στόχων.

Σε αυτό το πνεύμα η συλλογή μας συγκεντρώνει έρευνες από διάφορους κλάδους, όπως εφαρμοσμένους επιστήμονες, οικονομολόγους, πολιτικούς επιστήμονες, επιστήμονες υγείας και επιστήμονες του κλίματος, καθώς αυτή η διεπιστημονική συνεργασία είναι η “Nature Communications” η υποστήριξη θα είναι ζωτικής σημασίας για την ενημέρωση των φορέων λήψης αποφάσεων και πολιτικών. 

Οραματιζόμαστε ότι η συλλογή μας στον καθαρό αέρα θα συνεχίσει να αυξάνεται και χαιρετίζουμε τις υποβολές σε διάφορους κλάδους σε αυτόν τον τομέα.

Σύνδεσμος για την δημοσίευση: https://www.nature.com/articles/s41467-021-25885-w