Η θερμοπληξία (heatstroke) είναι η υπερθέρμανση (υπερθερμία) του σώματος, δηλαδή αύξηση της θερμοκρασίας του που μπορεί να φτάσει σε υψηλά και επικίνδυνα επίπεδα.
Πρόκειται για μια βαριά και επείγουσα κλινική κατάσταση που εμφανίζεται συνήθως σε περιόδους καύσωνα και προσβάλλει κυρίως ηλικιωμένα και εξασθενημένα άτομα.
Τα συμπτώματά της μπορεί να μοιάζουν με αυτά της καρδιακής προσβολής ή του εγκεφαλικού επεισοδίου.
Τα θηλαστικά έχουν έναν θερμορυθμιστικό μηχανισμό που τους επιτρέπει να υπόκεινται σε μεγάλες διακυμάνσεις της εξωτερικής θερμοκρασίας, διατηρώντας τη θερμοκρασία του σώματός τους σταθερή.
“Αυτό σημαίνει ότι στο εξωτερικό περιβάλλον μπορεί μεν η θερμοκρασία να είναι +40 ή -40 βαθμούς Κελσίου αλλά οι εσωτερικοί ιστοί του σώματος διατηρούνται σε θερμοκρασία 36,6 – 37,1 βαθμών Κελσίου.
Όταν το περιβάλλον είναι κρύο, το σώμα παράγει θερμότητα για να παραμείνει ζεστό, ενώ όταν το περιβάλλον είναι θερμό το σώμα αποβάλλει θερμότητα για να μην ανεβεί η θερμοκρασία του (το σώμα αποβάλλει θερμότητα περιορίζοντας τις καύσεις του, διευρύνοντας τα μικρά αγγεία, αυξάνοντας την εφίδρωση [ιδρώτα] και επιταχύνοντας την αναπνοή)”, εξηγεί ο κ. Ηλίας Μούτσιος – Ειδικός Παθολόγος -Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Metropolitan Hospital.
Ο θερμορυθμιστικός μηχανισμός έχει έδρα τον εγκέφαλο και μερικές φορές αποκαλείται απλά θερμοστάτης.
Κάποιες φορές όμως αυτός ο μηχανισμός μπορεί να μπλοκάρει και να υπάρξει υπερθερμία ή υποθερμία.
Ένας τρόπος που μπορεί να συμβεί το πρώτο είναι, η παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο (ηλίαση).
Το τρίπτυχο:
– υψηλή θερμοκρασία,
-υψηλή ατμοσφαιρική υγρασία και,
-άπνοια
συνιστά την προϋπόθεση της θερμοπληξίας.
Από τη δεκαετία του 1980 και μετά τα Μέσα Ενημέρωσης υιοθέτησαν τον όρο καύσωνας, υπονοώντας θερμοκρασίες που μπορεί να προκαλέσουν θερμοπληξία.
Οι επιρρεπείς σε θερμοπληξία
“Επιρρεπείς σε θερμοπληξία, εκτός από τα ηλικιωμένα άτομα, είναι οι ασθενείς που παίρνουν αγγειοδιασταλτικά και διουρητικά φάρμακα δηλαδή, τα άτομα που πάσχουν από αρτηριακή υπέρταση, καρδιακή ανεπάρκεια καθώς και τα άτομα που πάσχουν από σακχαρώδη διαβήτη“, επισημαίνει ο κ. Μούτσιος.
Οι προδιαθεσικοί παράγοντες
- Ηλικία άνω των 65 ετών.
- Καρδιακή ανεπάρκεια, νεφρική ανεπάρκεια, ηπατική δυσπραγία.
- Χρήση αλκοόλ ή άλλων κατασταλτικών φαρμάκων.
- Χρήση αντικαταθλιπτικών φαρμάκων, φαινοθειαζινών, αντιπαρκινσονικών κτλ.
- Ιστορικό παλαιότερης θερμοπληξίας.
- Παχυσαρκία.
- Εργασία κάτω από πολύ υψηλή θερμοκρασία περιβάλλοντος.
Τα συμπτώματα
Πρώτο σύμπτωμα συνήθως είναι οι κράμπες, λόγω απώλειας αλάτων.
Μπορεί να εμφανισθούν:
-ζάλη,
-σύγχυση,
-πονοκέφαλος,
-ναυτία και,
-εμετός.
-Επίσης, μπορεί να παρατηρηθούν παραλήρημα, σπασμοί και, κάποιες φορές πλήρης απώλεια αισθήσεων.
-Το δέρμα είναι καυτό, ερυθρό και ξηρό, ο πυρετός μπορεί να φτάνει τους 41 βαθμούς Κελσίου, η αναπνοή είναι γρήγορη ενώ ο σφυγμός εξασθενεί προοδευτικά.
“Σε βαριά θερμοπληξία ο ασθενής παθαίνει μαζική καταστροφή των μυών, νεφρική και αναπνευστική ανεπάρκεια έως και πνευμονικό οίδημα.
Ο καρδιακός ρυθμός διαταράσσεται όπως και η πήξη του αίματος.
Σε προχωρημένα στάδια μπορεί να παρατηρηθεί ακόμα και εγκεφαλοπάθεια η οποία μπορεί να οδηγήσει σε κώμα, ενώ ο θάνατος σ’ αυτές τις συνθήκες είναι πολύ πιθανός“, επισημαίνει ο κ. Μούτσιος.
Αναφέρεται 25% θνητότητα των πασχόντων.
Πρόληψη
Η θερμοπληξία παρόλο που μπορεί να αποβεί μοιραία, ή να προκαλέσει μόνιμες βλάβες είναι δυνατόν να προληφθεί σχετικά εύκολα.
“Καταναλώνουμε άφθονα υγρά, τρώμε πολλά φρούτα και σαλάτες, περιορίζουμε τη ζάχαρη και τα οινοπνευματώδη.
Αποφεύγουμε την έκθεση στον ήλιο και φροντίζουμε την κάλυψη του σώματος με ανοιχτόχρωμα άνετα βαμβακερά ρούχα και την κάλυψη της κεφαλής με καπέλο“, συμβουλεύει ο κ. Μούτσιος.
Όταν υποψιάζεστε θερμοπληξία
- Μεταφέρετε τον πάσχοντα άμεσα σε δροσερό μέρος.
- Αφαιρείτε τα βαριά ρούχα.
- Τοποθετείτε ψυχρά επιθέματα.
- Αν είναι εφικτό χορηγείτε άφθονα υγρά.
- Διακομίζετε τον πάσχοντα στον πλησιέστερο νοσοκομείο.
