Κατά τη διάρκεια του βαθέως ύπνου ο εγκέφαλος «καθαρίζει» τα υπολείμματα που συσσωρεύονται από τη σκέψη όταν είμαστε ξύπνιοι, σύμφωνα με τις παρατηρήσεις μίας νέας έρευνας.
Όπως παρατήρησαν οι ερευνητές, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια του ύπνου βραδέων κυμάτων (δηλαδή της διάρκειας ανάμεσα στις φάσεις των ονείρων), ένα συγκεκριμένο υγρό εισέρχεται στον εγκέφαλο, απομακρύνοντας τα υπολείμματα.
Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science.
Χρησιμοποιώντας υψηλής ταχύτητας απεικονιστικές εξετάσεις στον εγκέφαλο, οι επιστήμονες κατάφεραν να παρατηρήσουν μία σειρά γεγονότων που συμβαίνουν κατά τη μετάβαση του εγκεφάλου στη φάση του ύπνου βραδέων κυμάτων, όταν και ξεκινούν να συγχρονίζονται.
Όπως διαπίστωσαν, στη φάση αυτή η αιματική ροή προς τον εγκέφαλο μειώνεται, γεγονός που επιτρέπει την είσοδο μίας ποσότητας του εγκεφαλονωτιαίου υγρού (ΕΝΥ), το οποίο απομακρύνει τα υπολείμματα πρωτεϊνών ή άλλων αποβλήτων που μπορεί να προκαλέσουν βλάβες στον εγκέφαλο αν δεν απομακρυνθούν.
«Δεν έχουμε παρατηρήσει ποτέ αντίστοιχα κύματα του ΕΝΥ αυτής της κλίμακας στον εγκέφαλο κατά τη διάρκεια της ημέρας, γεγονός που δείχνει ότι στη φάση αυτή του ύπνου υπάρχει μία μοναδική ροή υγρών στον εγκέφαλο», είπε η Laura Lewis, αναπληρώτρια καθηγήτρια βιοϊατρικής στο Πανεπιστήμιο της Βοστόνης και επικεφαλής της έρευνας.
«Προηγούμενες έρευνες σε πειραματόζωα από άλλα εργαστήρια είχαν δείξει ότι κατά τη διάρκεια ύπνου, πρωτεΐνες όπως το β αμυλοειδές (μία από τις δύο πρωτεΐνες που ενοχοποιούνται για τη νόσο Alzheimer) απομακρύνονται ταχύτερα από τον εγκέφαλο», πρόσθεσε η Lewis.
«Με βάση τις έρευνες αυτές, αναρωτηθήκαμε γιατί συμβαίνει αυτό και αν η ροή του ΕΝΥ αλλάζει κατά τον ύπνο, καθώς γνωρίζαμε ότι ο ΕΝΥ έχει σημαντικό ρόλο στην απομάκρυνση των αποβλήτων».
Η Lewis και οι συνεργάτες της πιστεύουν ότι η κακή ποιότητα του ύπνου στους ασθενείς με νευρολογικές διαταραχές μπορεί να επηρεάζει τη διαδικασία καθαρισμού στον εγκέφαλο, με αποτέλεσμα να συσσωρεύονται απόβλητα και να εμφανίζεται νευροεκφυλισμός.
«Κάνουμε νέες έρευνες για να εξετάσουμε πως αλλάζουν τα κύματα του ΕΝΥ κατά τη φυσιολογική γήρανση αλλά και στις νευρολογικές διαταραχές», είπε η Lewis.
«Θα προσπαθήσουμε επίσης να διαπιστώσουμε αν το φαινόμενο αυτό σχετίζεται με μειωμένη απομάκρυνση αποβλήτων από τον εγκέφαλο κατά τη διάρκεια του ύπνου σε αυτούς τους ασθενείς».
Η νέα έρευνα δείχνει ότι η ρυθμική ροή υγρού στον εγκέφαλο κατά τη διάρκεια του βραδέως ύπνου μπορεί να αποτελεί την οδό μέσω της οποίας απομακρύνονται τα απόβλητα από τον εγκέφαλο, όπως έγραψε μία ομάδα ερευνητών από τη Δανία σε ένα άρθρο που συνόδευσε τη νέα έρευνα.
“Αν κατανοήσουμε πλήρως το μηχανισμό αυτό θα μπορέσουμε να αποκαλύψουμε με ποιο τρόπο επηρεάζονται διάφορες νευρολογικές διαταραχές από τον ύπνο” έγραψαν οι Soren Grubb και Martin Lauritzen, από το Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης.
«Οι διαταραχές του ύπνου των βραδέων κυμάτων είναι αρκετά συχνές στην τρίτη ηλικία, στις μείζονες καταθλιπτικές διαταραχές και στην άνοια», σημείωσαν.
«Θα είναι ενδιαφέρον να εξετάσουμε αν η σχέση ανάμεσα στο ΕΝΥ και τον ύπνο των βραδέων κυμάτων μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως βιοδείκτης για διάφορες νόσους, καθώς και αν οι στρατηγικές που στοχεύουν στον ύπνο αυτό μπορούν να προστατεύσουν την εγκεφαλική λειτουργία».
