Πληθαίνουν κάθε μέρα οι καταθέσεις στοιχείων στα αμερικανικά ποινικά δικαστήρια, όπου οι κατηγορούμενοι επικαλούνται «ανωμαλία στη δομή του εγκεφάλου», με σκοπό να αποκτήσουν «μειωμένο καταλογισμό» σε αδικήματα που έχουν διαπράξει.
Κι αυτό διότι όπως έχει αποδειχθεί επιστημονικά, δεν είναι απαραίτητο κάποιος να έχει διαγνωσμένο ψυχιατρικό πρόβλημα που γίνεται αποδεκτό ως ελαφρυντικό της ποινής σχεδόν από όλα τα δικαστικά συστήματα. Υπάρχουν και αρκετές περιπτώσεις που ένας όγκος στον εγκέφαλο, μπορεί για παράδειγμα να μετατρέψει κάποιον σε δολοφόνο ή παιδεραστή. Και με την κατάλληλη θεραπεία, να διακοπεί αιφνιδίως η άνομη συμπεριφορά.
Μιλώντας στο Συνέδριο Νευροεπιστημών που έγινε πρόσφατα στο Σικάγο η Νίτα Φαραχανή, δικηγόρος, σύμβουλος του αμερικανού προέδρου Μπαράκ Ομπάμα, επεσήμανε πώς δίκες όμως αυτές συγκέντρωναν όλο και περισσότερο εξεζητημένες τεχνικές υπεράσπισης, οι οποίες βασίζονταν σε νευρολογικά δεδομένα. Στόχος ήταν να αποδειχθεί πώς «οι κατηγορούμενοι δεν ήταν υπεύθυνοι για τους φόνους ή άλλου είδους εγκληματικές πράξεις που είχαν διαπράξει. Αλλά οι δομές του εγκεφάλου τους».
Τα συμπεράσματα που παρουσίασε η κ. Φαραχανί εξήχθησαν μετά από ανάλυση δεδομένων σε περισσότερες από 1.500 δίκες που έγιναν από το 2005 έως το 2012. Παράλληλα, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ έχει ξεκινήσει έρευνα για το κατά πόσο τέτοιου είδους αποδεικτικά στοιχεία μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε ποινικά δικαστήρια.
Από την έρευνα αυτή, προέκυψε πως υπήρξαν αρκετές υποθέσεις, στις οποίες οι κατηγορούμενοι χρησιμοποίησαν τη νευροεπιστήμη για να αποδείξουν ότι οι απολογίες τους δεν ήταν σωστές, επειδή απλώς δεν είναι σε θέση να δώσουν απολογία. Και πολλοί από αυτούς κέρδισαν τη δίκη.
Υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία που δείχνουν ότι άνθρωποι που έχουν διαγνωστεί ως ψυχοπαθείς, εκτός από τη συγκεκριμένη συμπεριφορά, έχουν εγκεφαλικές ανωμαλίες. Υπήρχαν όμως και άλλες υποθέσεις, που δεν ήταν τόσο απλές.
Ενα από τα δομικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα νομικά συστήματα είναι ο προσδιορισμός της υπευθυνότητας, ανέφεραν στο συνέδριο οι ειδικοί. Σε πολλές περιπτώσεις οι κατηγορούμενοι ενώ παραδέχονται ότι έχουν διαπράξει την εγκληματική πράξη, εντούτοις πιστεύουν ότι δεν το έκαναν από δόλο, καθώς ήταν προσταγή του ελαττωματικού τους εγκεφάλου.
«Θα πρέπει να βρεθεί μία χρυσή τομή ανάμεσα στην αξιολόγηση των ιατρικών δεδομένων και των νομικών κειμένων, ώστε να μπορεί να δοθεί μια σωστή και δίκαια απόφαση σε όσους έχουν κατηγορηθεί για εγκλήματα, ενώ ταυτόχρονα παρουσιάζουν τέτοιου είδους προβλήματα φυσιολογίας στον εγκέφαλό τους», καταλήγει η κ. Φαραχανί.