Υγεία

Τα βιβλία αλλάζουν το μυαλό

Τα βιβλία αλλάζουν το μυαλό

Λέμε συχνά ότι ένα καλό βιβλίο ανοίγει το μυαλό. Τώρα οι επιστήμονες διαπιστώνουν ότι μπορεί και να το αλλάξει. Ερευνητές του Πανεπιστημίου Εμορι ανακάλυψαν ότι η ανάγνωση ενός μυθιστορήματος προκαλεί βιολογικές μεταβολές στον εγκέφαλο, οι οποίες μάλιστα παραμένουν για διάστημα μερικών ημερών.

Η ανακάλυψη υποδηλώνει ότι τα βιβλία που διαβάζουμε μας επηρεάζουν, σύμφωνα με το Βήμα,βαθύτερα από ό,τι ίσως νομίζαμε και ενδεχομένως ενισχύουν τις γνωσιακές μας ικανότητες. Περαιτέρω μελέτες θα δείξουν σε ποιον βαθμό συμβαίνει κάτι τέτοιο, όπως και αν τα αποτελέσματα είναι διαφορετικά ανάλογα με το είδος του αναγνώσματος.

Ιστορίες που μας σημαδεύουν
«Οι ιστορίες διαμορφώνουν τη ζωή μας και σε ορισμένες περιπτώσεις καθορίζουν ένα άτομο» σημειώνει ο νευροεπιστήμονας Γκρέγκορι Μπερνς, διευθυντής του Κέντρου Νευροπολιτικής του Πανεπιστημίου Εμορι στην Ατλάντα των Ηνωμένων Πολιτειών και επικεφαλής της μελέτης, η οποία δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Brain Connectivity». «Θέλουμε να κατανοήσουμε πώς οι ιστορίες μπαίνουν στον εγκέφαλό μας και τι κάνουν σε αυτόν».

Προηγούμενες μελέτες έχουν εντοπίσει δίκτυα του εγκεφάλου τα οποία σχετίζονται με την ανάγνωση ιστοριών, οι περισσότερες όμως είχαν εστιάσει το ενδιαφέρον τους στις διεργασίες που συντελούνται τη στιγμή που διαβάζουμε μια ιστορία, και συγκεκριμένα «μικρά» διηγήματα. Οι ερευνητές του Εμορι θέλησαν να διερευνήσουν τι συμβαίνει στον εγκέφαλο μετά την ανάγνωση ενός μυθιστορήματος – κατά πόσον δηλαδή μια ιστορία που μπορεί να μας συναρπάσει αφήνει και «πραγματικά» σημάδια επηρεάζοντας μακροπρόθεσμα τα δίκτυά του.

Για να το επιτύχουν ζήτησαν από 21 φοιτητές να διαβάσουν ένα βιβλίο, το ιστορικό μυθιστόρημα «Πομπηία» του Ρόμπερτ Χάρις, το οποίο εκτυλίσσεται στην εποχή της καταστροφής της αρχαίας ρωμαϊκής πόλης από την έκρηξη του Βεζούβιου. «Η ιστορία ακολουθεί έναν πρωταγωνιστή ο οποίος βρίσκεται έξω από την πόλη της Πομπηίας και παρατηρεί καπνό και παράξενη δραστηριότητα γύρω από το ηφαίστειο» εξηγεί ο δρ Μπερνς. «Προσπαθεί να φθάσει εγκαίρως στην Πομπηία για να σώσει τη γυναίκα που αγαπά. Εν τω μεταξύ το ηφαίστειο εξακολουθεί να σιγοβράζει αλλά κανείς στην πόλη δεν αναγνωρίζει τα σημάδια». Το βιβλίο «κρατάει» τον αναγνώστη και αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίο επελέγη από τους επιστήμονες. «Παρουσιάζει ιστορικά γεγονότα με έναν φανταστικό και δραματικό τρόπο» λέει ο δρ Μπερνς. «Ηταν σημαντικό για εμάς το βιβλίο να έχει δυνατή πλοκή».

Ανάγνωση και τομογράφος
Προτού ξεκινήσει η ανάγνωση της «Πομπηίας» οι εθελοντές εξετάστηκαν επί πέντε ημέρες με την τεχνική της λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας (fMRI) ενώ διάβαζαν κάποιο κείμενο. Στη συνέχεια, και επί εννέα ημέρες, οι επιστήμονες τους ζήτησαν να διαβάζουν κάθε βράδυ 30 σελίδες από το μυθιστόρημα και το επόμενο πρωί τους εξέταζαν ξανά στον τομογράφο ενώ δεν διάβαζαν, αφού προηγουμένως τους είχαν κάνει ένα κουίζ προκειμένου να διαπιστώσουν αν πραγματικά είχαν διαβάσει το συγκεκριμένο απόσπασμα. Αφού ολοκληρώθηκε η ανάγνωση των εννέα αποσπασμάτων οι εθελοντές εξετάστηκαν επί πέντε ημέρες στον τομογράφο χωρίς πλέον να διαβάζουν το βιβλίο.

Οι επιστήμονες είδαν ότι η ανάγνωση του μυθιστορήματος προκάλεσε μεταβολές στη συνδεσιμότητα στον αριστερό κροταφικό φλοιό, ο οποίος σχετίζεται με τη γλώσσα, και στον κινητικό φλοιό. Οι νευρώνες του κινητικού φλοιού θεωρείται ότι βοηθούν τον εγκέφαλο να φαντάζεται ότι κάνει κάτι το οποίο στην πραγματικότητα δεν κάνει – αν π.χ. κάποιος φαντάζεται ότι σηκώνει το χέρι του ενεργοποιούνται νευρώνες στην περιοχή που σχετίζεται με την πραγματική κίνηση του χεριού.

Μπαίνοντας στο σώμα ενός άλλου
«Οι νευρωνικές μεταβολές που παρατηρήσαμε στα συστήματα που συνδέονται με την κίνηση και τις αισθήσεις υποδηλώνουν ότι το να διαβάζουμε ένα μυθιστόρημα μπορεί να μας βάλει μέσα στο σώμα του πρωταγωνιστή» εξήγησε ο δρ Μπερνς. «Ξέραμε ήδη ότι οι καλές ιστορίες μπορούν να μας βάλουν στη θέση κάποιου άλλου με τη μεταφορική έννοια. Τώρα βλέπουμε ότι αυτό γίνεται και βιολογικά».

Το γεγονός ότι οι μεταβολές στον εγκέφαλο παρατηρήθηκαν και επί πέντε ημέρες μετά το τέλος της ανάγνωσης αποδεικνύει για τον νευροεπιστήμονα ότι δεν πρόκειται για μια στιγμιαία αντίδραση του εγκεφάλου αλλά για μια επίδραση με διάρκεια. Αλλοι ερευνητές ωστόσο επισημαίνουν ότι, αν και ενδιαφέροντα, τα αποτελέσματα προέρχονται από ένα μικρό δείγμα εθελοντών και θεωρούν ότι περαιτέρω μελέτες απαιτούνται για να δείξουν κατά πόσο η ανάγνωση επιφέρει πραγματικά διαρκείς αλλαγές βελτιώνοντας τις γνωσιακές επιδόσεις καθώς και αν το είδος του κάθε αναγνώσματος – αν λ.χ. δεν είναι μυθιστόρημα αλλά δοκίμιο ή ποίημα – επιδρά με διαφορετικό τρόπο.

Υγεία

21.11.2026

Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη: Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές

Η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εξετάσεις για την παρακολούθηση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα, καθώς αποτυπώνει τη μέση γλυκόζη που είχε ο οργανισμός τους τελευταίους δύο με τρεις μήνες. Η εξέταση HbA1c χρησιμοποιείται τόσο για τη διάγνωση του διαβήτη και του προδιαβήτη όσο και για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας σε […]

21.11.2026

Φοβάστε τα εμβόλια; Οδηγός σε γιατρούς για το πώς θα σας «πείσουν»!

Έναν κανονικό «οδηγό ψυχολογικής διαχείρισης» προς τους γιατρούς για το πώς να κάμψουν τις αντιστάσεις των πολιτών που είναι διστακτικοί απέναντι στα εμβόλια δημοσίευσε το κορυφαίο αμερικανικό ιατρικό περιοδικό JAMA (Journal of the American Medical Association). Το άρθρο, που δημοσιεύτηκε στις 18 Νοεμβρίου 2026 από τους ερευνητές Stephan Lewandowsky, Dawn Holford και Emma Anderson, ξεκινά […]

Έχετε μικρή τρύπα μπροστά από το αυτί που υπάρχει από τη γέννηση; – Τι είναι
20.11.2026

Έχετε μικρή τρύπα μπροστά από το αυτί που υπάρχει από τη γέννηση; – Τι είναι

Υπνική παράλυση: Η τρομακτική διαταραχή ύπνου όπου το άτομο δεν μπορεί να κινηθεί
19.11.2026

Υπνική παράλυση: Η τρομακτική διαταραχή ύπνου όπου το άτομο δεν μπορεί να κινηθεί

ΕΜΑ-FDA για εμβόλια Pfizer-Moderna κατά Covid: «Παράγουν επικίνδυνα συμπτώματα»!
19.11.2026

ΕΜΑ-FDA για εμβόλια Pfizer-Moderna κατά Covid: «Παράγουν επικίνδυνα συμπτώματα»!

Οι λόγοι που οι άνδρες πεθαίνουν νωρίτερα από τις γυναίκες
19.11.2026

Οι λόγοι που οι άνδρες πεθαίνουν νωρίτερα από τις γυναίκες

«Έξυπνο» οδοντικό νήμα μετρά τη γλυκόζη & εντοπίζει δείκτες φλεγμονής στα ούλα
19.11.2026

«Έξυπνο» οδοντικό νήμα μετρά τη γλυκόζη & εντοπίζει δείκτες φλεγμονής στα ούλα

Το ελληνικό «χρυσάφι» της κουζίνας που ερευνάται για διαβήτη και φλεγμονές
19.11.2026

Το ελληνικό «χρυσάφι» της κουζίνας που ερευνάται για διαβήτη και φλεγμονές

Ηλεκτρονική χτένα από την Κίνα υπόσχεται να αντιμετωπίσει τη φαλάκρα
18.11.2026

Ηλεκτρονική χτένα από την Κίνα υπόσχεται να αντιμετωπίσει τη φαλάκρα

Οι 5 πηγές χημικών ουσιών που διαταράσσουν τις ορμόνες και υπάρχουν στο σπίτι
18.11.2026

Οι 5 πηγές χημικών ουσιών που διαταράσσουν τις ορμόνες και υπάρχουν στο σπίτι

Δημοφιλή

Υγεία
1

Αυτό είναι το θαυματουργό έλαιο που προστατεύει από το Αλτχάιμερ

Φάρμακα
2

Ανατροπή δεδομένων στα εμβόλια mRNA: Οι εμβολιασμένοι πεθαίνουν πλέον στις ΗΠΑ από COVID-19

Υγεία
3

Το τρόφιμο που θωρακίζει «αθόρυβα» τα οστά σε κάθε ηλικία… δεν είναι το γάλα!

Kαρδιά
4

Ποιοι είναι οι φυσιολογικοί καρδιακοί παλμοί και ποια τα επικίνδυνα όρια – Πότε πρέπει να ανησυχήσετε

Περισσότερα

21.11.2026

Συγκλονίζει η Κέιτ Μίντλετον

Την προσωπική της εμπειρία από τη μάχη με τον καρκίνο και τη δύσκολη πορεία της ανάρρωσης μοιράζεται η Κέιτ Μίντλετον σε νέο ντοκιμαντέρ με τίτλο «Heal», στο οποίο καταγράφεται η συμμετοχή της στην απαιτητική πρόκληση των «Τριών Κορυφών». Η πριγκίπισσα της Ουαλίας ανέβηκε μέσα σε 24 ώρες στα τρία υψηλότερα βουνά της Βρετανίας, ολοκληρώνοντας μια […]

21.11.2026

Άννα Βίσση και Σοφία Καρβέλα μαζί στη Νέα Υόρκη (φωτο)

Μια κοινή βραδινή έξοδο στη Νέα Υόρκη με την Άννα Βίσση μοιράστηκε με τους διαδικτυακούς της φίλους η Σοφία Καρβέλα, δημοσιεύοντας μια τρυφερή φωτογραφία με τη μητέρα της έξω από το μουσείο τέχνης Frick Collection στο Μανχάταν. Η 42χρονη σχεδιάστρια ανέβασε στα Instagram Stories ένα στιγμιότυπο στο οποίο οι δύο γυναίκες ακουμπούν τα πρόσωπά τους […]

Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη: Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές
21.11.2026

Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη: Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές

Η Ινδία έκοψε το κρέας και το βούτυρο  και έγινε η… «πρωτεύουσα του διαβήτη»
21.11.2026

Η Ινδία έκοψε το κρέας και το βούτυρο και έγινε η… «πρωτεύουσα του διαβήτη»

Φοβάστε τα εμβόλια; Οδηγός σε γιατρούς για το πώς θα σας «πείσουν»!
21.11.2026

Φοβάστε τα εμβόλια; Οδηγός σε γιατρούς για το πώς θα σας «πείσουν»!

Το λάθος με το ελαιόλαδο που αλλοιώνει τη γεύση του χωρίς να το ξέρεις
20.11.2026

Το λάθος με το ελαιόλαδο που αλλοιώνει τη γεύση του χωρίς να το ξέρεις

Έχετε μικρή τρύπα μπροστά από το αυτί που υπάρχει από τη γέννηση; – Τι είναι
20.11.2026

Έχετε μικρή τρύπα μπροστά από το αυτί που υπάρχει από τη γέννηση; – Τι είναι

Μπορεί μια σχέση να επιβιώσει χωρίς καθόλου ερωτική συνεύρεση;
20.11.2026

Μπορεί μια σχέση να επιβιώσει χωρίς καθόλου ερωτική συνεύρεση;

C.Stodden: Παντρεύτηκε στα 16 της με 51χρονο ηθοποιό – «Μύριζε περίεργα»
19.11.2026

C.Stodden: Παντρεύτηκε στα 16 της με 51χρονο ηθοποιό – «Μύριζε περίεργα»

Ουρικό οξύ: Τι να τρώτε και ποιες τροφές χρειάζεται να περιορίσετε
19.11.2026

Ουρικό οξύ: Τι να τρώτε και ποιες τροφές χρειάζεται να περιορίσετε