“Είναι δυνατόν να είναι κανείς εθισμένος στον ύπνο; Ρωτάω για τον εαυτό μου“, έγραψε πρόσφατα ένα άτομο στο Twitter. Είναι μία ερώτηση, η οποία απασχολεί αρκετά άτομα.
Όταν είναι σχεδόν αδύνατο να ανοίξετε τα μάτια σας το πρωί ή όταν διαπιστώνετε ότι δυσκολεύεστε να βγάλετε τη μέρα σας χωρίς έναν υπνάκο, ίσως θα αρχίσετε να αναρωτιέστε: Υπάρχει εθισμός στον ύπνο;
Ενημερωθείτε σχετικά με την υπερβολική υπνηλία και μάθετε αν μπορείτε πραγματικά να εθιστείτε στον ύπνο, καθώς και για τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσετε αν αισθάνεστε ότι κοιμάστε πολύ.
Είναι ο εθισμός στον ύπνο μια πραγματική κατάσταση;
Σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Ιατρικής του Ύπνου και την Εταιρεία Έρευνας του Ύπνου, ο μέσος ενήλικας χρειάζεται τουλάχιστον 7 ώρες ύπνου κάθε βράδυ. Αυτό αναφέρεται στον πραγματικό ύπνο, όχι μόνο στον χρόνο που περνάτε στο κρεβάτι.
Όταν σταθερά δεν αισθάνεστε ξεκούραστοι μετά από έναν 7ωρο ύπνο και αποζητάτε τον υπνάκο κατά τη διάρκεια της ημέρας, μπορεί να αρχίσετε να αισθάνεστε σαν να έχετε εθισμό στον ύπνο.
Ωστόσο, η υπερβολική υπνηλία μπορεί να είναι σημάδι άλλου προβλήματος. Για παράδειγμα, καταστάσεις ψυχικής υγείας όπως η κατάθλιψη και το άγχος ή ορισμένα φάρμακα μπορούν να έχουν παρόμοιο αποτέλεσμα.
Ο εθισμός είναι μια εγκεφαλική διαταραχή που περιλαμβάνει την ψυχαναγκαστική επιθυμία για μια ουσία ή μια συμπεριφορά που μπορεί να οδηγήσει στην εμμονική αναζήτηση μιας “ανταμοιβής” ή εξόφλησης.
Σύμφωνα με την Εθνική Υπηρεσία Υγείας (NHS), “ο εθισμός συνδέεται συχνότερα με τα τυχερά παιχνίδια, τα ναρκωτικά, το αλκοόλ και το κάπνισμα, αλλά είναι δυνατόν να εθιστεί κανείς σχεδόν σε οτιδήποτε“.
Αλλά μπορεί αυτό να ισχύει και για τον ύπνο;
Σύμφωνα με τον Gregory Potter, έναν από τους κορυφαίους ειδικούς του Ηνωμένου Βασιλείου σε θέματα διατροφής, ύπνου, κιρκαδιανών ρυθμών και μεταβολισμού, μάλλον όχι.
“Ο εθισμός στον ύπνο δεν είναι μια ιατρικά αναγνωρισμένη κατάσταση“, λέει.
Σύμφωνα με την Αμερικανική Εταιρεία Ιατρικής του Εθισμού, τα άτομα με εθισμό χρησιμοποιούν ουσίες ή εμπλέκονται σε συμπεριφορές που γίνονται καταναγκαστικές και συχνά συνεχίζουν παρά τις βλαβερές συνέπειες.
Ο ύπνος είναι μια βιολογική λειτουργία και δεν είναι θεμελιωδώς επιβλαβής.
“Για να ικανοποιήσει αυτόν τον ορισμό, ο ύπνος θα έπρεπε να οδηγήσει σε επιβλαβείς συνέπειες, και αυτό συμβαίνει πολύ, πολύ σπάνια“, λέει ο Potter.
“Οι μόνες εξαιρέσεις θα ήταν περιπτώσεις όπως κάποιος που κάνει κάτι επικίνδυνο ενώ υπνοβατεί“.
Η Mariana Bodiu, ψυχοθεραπεύτρια στο Plumm, συμφωνεί.
“Ακριβώς όπως η αναπνοή, ο ύπνος είναι βιολογικά απαραίτητος για την επιβίωση“, λέει. “Μπορεί κάποιος να είναι εθισμένος στην αναπνοή Ποτέ μη λες ποτέ, αλλά είναι εξαιρετικά απίθανο, και το ίδιο ισχύει και για τον ύπνο“
Εν ολίγοις, μάλλον δεν μπορείτε να είστε εθισμένοι στον ύπνο.
Είναι κάποια άλλη πάθηση;
Επί του παρόντος, καμία ακαδημαϊκή εργασία δεν αναγνωρίζει τον ύπνο ως εθισμό, σημειώνει ο Bodiu. Ωστόσο, προσθέτει ότι ο υπερβολικός ύπνος μπορεί να οφείλεται και σε άλλες καταστάσεις.
“Οι «υπερ-σομνίες» (ypersomnia) είναι αναγνωρισμένες διαταραχές του ύπνου που χαρακτηρίζονται από μακρύ ύπνο, υπερβολική υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας ή και τα δύο“, λέει ο Potter. Η υπερβολική υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας μπορεί επίσης να προκαλείται από άλλες καταστάσεις.
Αυτά περιλαμβάνουν:
- ναρκοληψία
- Σύνδρομο Kleine-Levin
- ιδιοπαθής υπερυπνία
- υπνική άπνοια
- δυσανεξία ή αδυναμία να σηκωθείτε από το κρεβάτι
Είναι πολύ πιθανό να έχετε μία από αυτές τις καταστάσεις και να την μπερδέψετε με τον εθισμό στον ύπνο.
Ο όρος “κλινομανία” κάνει επίσης το γύρο του διαδικτύου. Όπως και η δυσανία, αναφέρεται στον καταναγκασμό να μείνει κανείς στο κρεβάτι, αλλά δεν αναγνωρίζεται ως διαγνώσιμη κατάσταση.
Πώς να καταλάβετε αν έχετε διαταραχή του ύπνου
Παρόλο που ο εθισμός στον ύπνο δεν αναγνωρίζεται ως ιατρική πάθηση, υπάρχουν σημάδια που πρέπει να προσέξετε και τα οποία θα μπορούσαν να υποδηλώνουν μια διαταραχή του ύπνου, όπως η υπερυπνία.
Τα σημάδια της υπερυπνίας περιλαμβάνουν:
- κούραση
- δυσκολία στο ξύπνημα μετά από μακρύ ύπνο
- ευερεθιστότητα
- η ανάγκη για ύπνο
- δυσκολία μνήμης
- εγκεφαλική ομίχλη
“Παρόλο που η υπερυπνία δεν είναι εθισμός, όσοι έχουν διαγνωστεί με αυτή μπορεί να υποφέρουν από ένα ευρύ φάσμα παρενεργειών“, λέει ο Bodiu.
Αυτά περιλαμβάνουν:
- χαμηλή ενέργεια
- κόπωση
- πονοκέφαλοι
- ημικρανία
- συχνή απώλεια όρεξης
- ανησυχία
- ψευδαισθήσεις
- αυτοκτονικός ιδεασμός
- απώλεια μνήμης
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η υπερυπνία μπορεί να οδηγήσει σε άλλες καταστάσεις όπως:
- διαβήτης
- παχυσαρκία
- κλινική κατάθλιψη
Μπορεί επίσης να είστε υπερβολικά κουρασμένοι λόγω κακών συνηθειών ύπνου, διαταραγμένου προγράμματος ύπνου ή συμπεριφορών κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Ο Bodiu σημειώνει ότι αν το σώμα αποζητά τον ύπνο, είναι πιθανό να τον χρειάζεστε πραγματικά.
“Το σώμα σας θέλει όσο ύπνο χρειάζεται, ξυπνώντας σας φυσικά όταν είναι ξεκούραστο“, λέει. “Οι ορμόνες που εμπλέκονται στους κύκλους του ύπνου μας εντοπίζουν πότε το σώμα χρειάζεται να επιδιορθώσει, να αναζωογονηθεί και να επαναφορτιστεί και έτσι στην πραγματικότητα μας βάζει σε κατάσταση ύπνου“
Αν εξακολουθείτε να θέλετε να πάρετε έναν υπνάκο μετά από έναν ολόκληρο βραδινό ύπνο, ο Bodiu λέει ότι αυτό μπορεί να υποδηλώνει ένα πρόβλημα με την ποιότητα του ύπνου.
Εθισμός στον ύπνο και ψυχική υγεία
Ένας άλλος πιθανός λόγος για τον οποίο νιώθετε εθισμένοι στον ύπνο μπορεί να σχετίζεται με κάποια κατάσταση ψυχικής υγείας.
“Οι άνθρωποι με ορισμένες ψυχικές διαταραχές περνούν πολύ χρόνο στο κρεβάτι“, λέει ο Potter. “Αυτό είναι αρκετά συνηθισμένο σε ορισμένες μορφές κατάθλιψης, για παράδειγμα. Ορισμένα άτομα με ψυχιατρικές διαταραχές έχουν επίσης υπερυπνία“
Οι έρευνες δείχνουν ότι η ψυχολογική εξάρτηση από τον ύπνο μπορεί να αποτελεί ένδειξη κατάθλιψης.
Μια μελέτη του 2008, διαπίστωσε ισχυρούς δεσμούς μεταξύ του υπερβολικού ύπνου και της κατάθλιψης, σημειώνοντας ότι περίπου το 40 τοις εκατό των νέων καταθλιπτικών ενηλίκων και το 10 τοις εκατό των ηλικιωμένων καταθλιπτικών ενηλίκων παρουσίαζαν υπερυπνία. Οι αριθμοί αυτοί ήταν υψηλότεροι στις γυναίκες.
Σε μια μελέτη του 2014, διαπιστώθηκε ότι οι άνθρωποι που κοιμόντουσαν περισσότερες από 8 ώρες τη νύχτα είχαν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν κατάθλιψη από εκείνους που κοιμόντουσαν λιγότερες από 8 ώρες.
Η κατάθλιψη μπορεί να οδηγήσει τόσο σε αϋπνία όσο και σε υπερυπνία.
Μια μελέτη του 2017 διαπίστωσε ότι ενώ η αϋπνία ήταν το πιο κοινό πρόβλημα ύπνου σε άτομα με κατάθλιψη, σχεδόν οι μισοί από τους συμμετέχοντες στη μελέτη ανέφεραν υπερυπνία ως σύμπτωμα της κατάθλιψής τους.
“Τα άτομα που [σκέφτονται ή] μιλάνε για απόδραση από την πραγματικότητα μπορεί να οδηγούνται από βαθιά δυσαρέσκεια με τη ζωή τους στην εγρήγορση, με την επιθυμία να αποκλείσουν κάθε αρνητικότητα σε μια κατάσταση που μοιάζει με κώμα“, λέει ο Bodiu.
Σύνοψη
Παρόλο που ο εθισμός στον ύπνο δεν είναι μια αναγνωρισμένη ιατρική κατάσταση, υπάρχουν διάφοροι λόγοι για τους οποίους μπορεί να παλεύετε με την υπερυπνία.
Η υπερυπνία είναι μια ιατρική κατάσταση που οδηγεί σε υπερβολική κούραση, ενώ ορισμένες καταστάσεις ψυχικής υγείας μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε υπνηλία.
Εάν παίρνετε συνταγογραφούμενα φάρμακα για τον ύπνο και έχετε την επιθυμία να κοιμηθείτε κατά τη διάρκεια της ημέρας, μπορεί να αντιμετωπίζετε εθισμό σε υπνωτικά χάπια.
Σε κάθε περίπτωση, μιλήστε με το γιατρό σας για να λάβετε υποστήριξη και να βρείτε τη λύση που σας ταιριάζει.
