Πολλοί άνθρωποι θα έχουν μπει στα καταστήματα ή θα έχουν μπει στο Διαδίκτυο για να κάνουν μια ευκαιρία στις εκπτώσεις του Ιανουαρίου τις τελευταίες εβδομάδες και μπορεί τώρα να αισθάνονται το τσίμπημα μέχρι την επόμενη ημέρα πληρωμής τους.
Είναι μια ετήσια παράδοση για μερικούς – με ιστορίες αγοραστών που ξυπνούν στη μέση της νύχτας για να εξασφαλίσουν την τελευταία ευκαιρία.
Ωστόσο, για άλλους ανθρώπους, τα ψώνια δεν είναι κάτι που μπορεί να ελεγχθεί εύκολα – και χρησιμοποιείται ως μηχανισμός αντιμετώπισης του άγχους και της χαμηλής αυτοεκτίμησης.
Αυτοί οι καταναγκαστικοί αγοραστές δεν είναι σε θέση να αντισταθούν στις έντονες εσωτερικές παρορμήσεις να κάνουν επαναλαμβανόμενες αγορές και να ξοδεύουν υπερβολικά – ακόμα και όταν δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να το κάνουν ή δεν έχουν καμία χρήση για το προϊόν που αγοράζουν.
Πρόσφατη έρευνα δείχνει ότι η καταναγκαστική αγοραστική συμπεριφορά επηρεάζει σχεδόν το 5% του ενήλικου πληθυσμού στις ανεπτυγμένες χώρες – ιδιαίτερα νεαρές γυναίκες σε ομάδες χαμηλού εισοδήματος.
Και η πάθηση βρίσκεται σε άνοδο, με τις τελευταίες εκτιμήσεις να δείχνουν ότι περίπου το 14% των ανθρώπων έχουν μια ήπια μορφή της πάθησης.
Ψώνια μέχρι τελικής πτώσης
Ενώ όλοι είμαστε εξοικειωμένοι με τις παρορμητικές αγορές – από την παραλαβή μιας σοκολάτας στο ταμείο έως την έκρηξη την ημέρα πληρωμής – η καταναγκαστική αγοραστική συμπεριφορά είναι πολύ διαφορετική.
Όταν οι περισσότεροι άνθρωποι αγοράζουν πράγματα, γενικά παρακινούνται από την αξία και τη χρησιμότητα.
Ενώ οι ψυχαναγκαστικοί αγοραστές αγοράζουν για:
-να ανακουφίσουν το άγχος,
-να κερδίσουν την κοινωνική έγκριση και,
-να βελτιώσουν την εικόνα του εαυτού τους.
Αυτός ο τύπος αγορών είναι ένας εθισμός συμπεριφοράς που χαρακτηρίζεται από μειωμένη ικανότητα αυτοελέγχου και μικρότερη αντίσταση σε εξωτερικούς παράγοντες.
Προκαλεί σοβαρές ψυχολογικές, κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες για τους πάσχοντες και τις οικογένειές τους.
“Η έρευνά μου με την Agata Maccarrone-Eaglen στο Salford Business School χρησιμοποίησε δείγματα από το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ισπανία, την Κίνα και την Τσεχική Δημοκρατία για την ανάπτυξη ενός νέου εργαλείου προσυμπτωματικού ελέγχου για τη διάγνωση αυτής της διαταραχής“, αναφέρει ο Ανώτερος Ακαδημαϊκός στο Τμήμα Διοίκησης Τομέα Υπηρεσιών, Πανεπιστήμιο Sheffield Hallam, προσθέτοντας:
“Το εργαλείο χρησιμοποιεί επτά δηλώσεις συμπεριφοράς:
Εάν ένας ερωτώμενος συμφωνεί έντονα με τις δηλώσεις, θα μπορούσε να είναι ένδειξη καταναγκαστικής αγοραστικής συμπεριφοράς.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι ελέγχει πιο αποτελεσματικά την καταναγκαστική αγοραστική συμπεριφορά από τα υπάρχοντα διαγνωστικά εργαλεία, και επίσης διακρίνει μεταξύ ήπιων και σοβαρών μορφών της πάθησης”.
Τελικά, ο στόχος μας είναι ότι χρησιμοποιώντας το εργαλείο, τα άτομα με ψυχαναγκαστική διαταραχή αγορών θα διαγνωστούν νωρίτερα, ώστε να έχουν πρόσβαση στη βοήθεια που χρειάζονται.
Σοβαρός εθισμός
“Η έρευνά μας διαπίστωσε ότι η πάθηση ήταν πιο διαδεδομένη στο Ηνωμένο Βασίλειο από ό,τι στις άλλες χώρες που εξετάσαμε, και περισσότερο μεταξύ των νεαρών ενηλίκων –ιδιαίτερα των γυναικών”, σημειώνει ο .
Αυτό μπορεί κάλλιστα να οφείλεται στο ότι σε αυτή την ηλικία, η υπερβολική συμπεριφορά είναι συχνά κοινωνικά αποδεκτή μεταξύ των συνομηλίκων, οπότε η πάθηση μπορεί να παραμείνει αγνώριστη για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Και η πρόσβαση σε περισσότερες πιστωτικές διευκολύνσεις στις μέρες μας είναι πιθανό να επιδεινώσει την κατάσταση.
Πράγματι, μια πρόσφατη μελέτη διαπίστωσε ότι:
-τουλάχιστον το 70% του ενεργού πληθυσμού του Ηνωμένου Βασιλείου είναι «χρόνια σπασμένος», με πολλούς να πέφτουν σε χρέη πιστωτικών καρτών για καθημερινές δαπάνες.
Οι συνέπειες της καταναγκαστικής αγοραστικής συμπεριφοράς μπορεί να είναι εξίσου σοβαρές με άλλους τύπους εθισμού – όπως ο αλκοολισμός και ο προβληματικός τζόγος – με τους ανθρώπους να πέφτουν σε σοβαρά χρέη και τις σχέσεις τους να καταρρέουν.
Αλλά σε αντίθεση με αυτούς τους εθισμούς, δεν υπάρχει εθνική φιλανθρωπική οργάνωση αφιερωμένη στην καταναγκαστική αγορά.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο είναι σημαντικό οι γιατροί και άλλοι επαγγελματίες υγείας να αναγνωρίζουν τον εθισμό και να προσφέρουν υποστήριξη όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία.
Επειδή μόνο μέσω της διάγνωσης και στη συνέχεια της θεραπείας ο αυξανόμενος αριθμός των ανθρώπων που πάσχουν από αυτήν την πάθηση μπορεί να ελπίζει ότι θα αποκαταστήσει την ισορροπία στη ζωή τους.
