Ψυχολογία

Έχουν όλοι οι άνθρωποι ίσες πιθανότητες να κάνουν έγκλημα;

Εγκληματικότητα και βία
Έχουν όλοι οι άνθρωποι ίσες πιθανότητες να κάνουν έγκλημα;

Συνήθως οι άνθρωποι εγκληματούν όταν η ευχαρίστηση που ακολουθεί την πράξη τους είναι μεγαλύτερη από τη δυσαρέσκεια.

Έχουν, όμως, όλοι οι άνθρωποι ίσες πιθανότητες να εγκληματήσουν ή υπάρχουν κάποιοι προγνωστικοί παράγοντες που διαμορφώνουν συνδυαστικά το προφίλ ενός εγκληματία;

Εξιχνίαση ενός εγκλήματος

Αξίζει κατ’ αρχήν, να αναφερθεί η άποψη του Κarl Marx για το έγκλημα.

Ο ίδιος θεώρησε πως το καπιταλιστικό σύστημα οφείλεται για τη γέννηση των εγκληματιών και υπονόησε πως η λανθασμένη κατανομή του πλούτου οδηγεί σε επιθετικότητα των μαζών γι’ αυτό βλέπουμε λαούς που έχουν χαμηλότερα εισοδήματα και ζουν στο όριο της φτώχειας να εγκληματούν συχνότερα.

Ποια κριτήρια εξετάζουν οι εγκληματολόγοι για την εξιχνίαση εγκλήματος

Οι γενικές συνθήκες που συνήθως εξετάζονται από τους εγκληματολόγους για την εξιχνίαση ενός εγκλήματος είναι:

-η πόλη διαμονής και το κλίμα,

ενώ οι ατομικές συνθήκες εξετάζουν:

-το φύλο,

-την ηλικία,

-τους εθισμούς πάσης φύσεως,

-το επίπεδο μόρφωσης,

-το οικογενειακό περιβάλλον, και,

-την ψυχική κατάσταση.

Η αλληλενέργεια αυτών των παραγόντων είναι πολύ πιθανό να οδηγήσει στο έγκλημα.

Ωστόσο, τα χαρακτηριστικά είναι πολλά και διαφορετικά και δεν ταξινομείται ένα μόνο είδος εγκληματία.

Υπάρχουν οι ψυχικά διαταραγμένοι, οι τοξικομανείς, με εγκεφαλική βλάβη, αυτοί που διαπράττουν οικονομικά εγκλήματα, εγκλήματα πάθους κτλ.“, αναφέρει η κ. Άννα Κωνσταντά ψυχολόγος, ενώ στην συνέχεια αναφέρεται στους προγνωστικούς παράγοντες:

Προγνωστικοί παράγοντες

Όσον αφορά τους κατά συρροή εγκληματίες, είναι σαφές πως αδυνατούν να διακρίνουν τη σημασία καλού και κακού.

Έχουν δηλαδή διαστρεβλωμένη ηθική και με την εγκληματική πράξη στοχεύουν στην αναγνώριση της ύπαρξής τους. 

Γι’ αυτό, πολλοί αρνούνται να δηλώσουν ένοχοι για τις πράξεις τους και αν τους δοθεί η ευκαιρία ακόμα και μέσα στο αυστηρά επιτηρούμενο ίδρυμα κράτησης, θα επαναλάβουν την εγκληματική πράξη.

Στοιχεία στην εγκληματική συμπεριφορά 

Υπάρχουν κάποια στοιχεία στην εγκληματική συμπεριφορά που εντείνουν το ενδιαφέρον των επιστημόνων και θεωρούνται πολύ σημαντικά προκειμένου να κατανοηθεί το προφίλ του εγκληματία.

Το προφίλ του εγκληματία

Είναι πολύ πιθανό οι ενήλικες που εγκλημάτησαν:

να ήταν παιδιά με προβλήματα συμπεριφοράς και ροπή στην εγκληματικότητα,

να αδυνατούσαν να συνάψουν φιλικές σχέσεις με συμμαθητές,

-να αρνούνταν να τηρήσουν τους κανόνες του σχολικού περιβάλλοντος

να αποβάλλονταν συχνά από αυτό, και,

να είχαν κάποιο ιστορικό μικρο- εγκλημάτων.

Επίσης, οι εγκληματίες συνήθως διευκολύνονται στη διάπραξη του εγκλήματος υπό συγκεκριμένες περιπτώσεις όπως παραδείγματος χάριν: όταν το άλλο άτομο είναι ψυχοπνευματικά άρρωστο ή σε κατάσταση μέθης, όταν είναι ηλικιακά ανώριμο και όταν έχουν κάνει οι ίδιοι χρήση ναρκωτικών”, αναφέρει η κ. Κωνσταντά.

Ψυχολογικά οφέλη από την διάπραξη ενός εγκλήματος

Σε άλλες πάλι περιπτώσεις, τα ψυχολογικά οφέλη μπορούν να αποτελέσουν ισχυρό κίνητρο για την εγκληματική πράξη, δηλαδή όταν η επιδοκιμασία των σημαντικών άλλων είναι άμεση και ιδιαίτερα ωφέλιμη για το άτομο κάτι που βελτιώνει την αυτοεκτίμησή του και κάτι που παρατηρούμε συνήθως στις μικρότερες ηλικίες και σε εγκλήματα που διαπράττονται από ομάδες.

Αιτιογένεια του εγκλήματος

Η βία, μπορεί να απορρέει:

-από κάποια ψυχική ασθένεια όπως π.χ. η σχιζοφρένεια,

-μπορεί απλά να εκδηλώνεται ως ανάγκη για επιβίωση, αλλά μπορεί να έχει και,

-βιολογικές ρίζες.

Η αλήθεια όμως είναι πως σήμερα έχει σταματήσει να απασχολεί τους επιστήμονες η αιτιολογία της εμφάνισης των εγκλημάτων: αν δηλαδή αυτά είναι έμφυτα ή επίκτητα.

Κι αυτό γιατί έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία ο έλεγχος της βίας και η πρόληψη της εκδήλωσης νέων εγκλημάτων.

Γενικά, θεωρείται πως η διάπραξη ή μη ενός εγκλήματος εξαρτάται από ένα σύνολο μόνιμων ψυχικών διαθέσεων που διαμορφώνονται υπό την επίδραση ενδογενών και εξωγενών παραγόντων.

-Όσο πιο χρόνια και επαναληπτική είναι η εγκληματική συμπεριφορά, τόσο πιθανότερο είναι να συναντήσουμε ένα άτομο ψυχικά άρρωστο, ενώ,

η περιστασιακή εγκληματική συμπεριφορά οφείλεται συνήθως σε περιβαλλοντικούς λόγους και μπορεί να την εμφανίσει κάθε υγιές άτομο.

Αν εγκλημάτησαν οι γονείς πιθανόν να εγκληματήσει και το παιδί τους

Είναι πολύ πιθανό, γονείς που έχουν εγκληματήσει να δουν και το παιδί τους να εγκληματεί, κάτι που υποστηρίζει την άποψη περί εκμάθησης της εγκληματικής συμπεριφοράς.

Μπορεί να προληφθεί μια εγκληματική πράξη;

Για να απαντηθεί η παραπάνω ερώτηση πρέπει να εξεταστεί η ηλικία του ατόμου που εγκλημάτησε.

Όσο μικρότερη, τόσο ευκολότερη και αποτελεσματικότερη η παρέμβαση.

“Όταν εξετάζουμε ένα παιδί που έχει εγκληματήσει, τότε θα πρέπει να ανιχνεύσουμε τα είδη των αντικοινωνικών συμπεριφορών που αυτό έχει εκτεθεί.

Επίσης, επιβάλλεται η συνεργασία με το σχολικό περιβάλλον και αυτό που έχει πρωταρχική σημασία είναι η θεραπεία στους γονείς πρώτα και μετά στο παιδί“, επισημαίνει η κ. Κωνσταντά.

Ο ρόλος των γονέων

Γιατί, οι γονείς αποτελούν σε αυτή την περίπτωση λανθασμένα πρότυπα που δεν επικοινωνούν στο παιδί θετικές κοινωνικές συμπεριφορές με αποτέλεσμα αυτό να μην μπορεί να αλληλεπιδράσει με τους συνομηλίκους του, να οδηγείται στην ματαίωση και κατά συνέπεια να γίνεται επιθετικό.

Ενήλικες εγκληματίες

Όσον αφορά τους ενήλικες εγκληματίες, η υποτροπή τους σε εγκληματικές συμπεριφορές εξαρτάται κυρίως από την σωφρονιστική πολιτική του ιδρύματος κράτησης αλλά και από τη δυναμική του προγράμματος επανένταξης που θα τους προσφέρει η πολιτεία όταν αποφυλακιστούν.

Ποινικοποίηση εγκληματιών

Δυστυχώς στην πλειονότητα τους τα σωφρονιστικά ιδρύματα έχουν τιμωρητικό και όχι θεραπευτικό χαρακτήρα.

Αυτός είναι ένας από τους λόγους που η εκ νέου διάπραξη αξιόποινης πράξης από το άτομο που αποφυλακίστηκε είναι σχεδόν αναμενόμενη, κάτι που φυσικά εγείρει πολλές αμφιβολίες για την καταλληλότητα των σωφρονιστικών μέτρων σε πολλές χώρες.

Πολλοί εγκληματίες, μάλιστα, κατά τη διάρκεια της κράτησής τους απομονώνονται, εκβιάζονται και κακοποιούνται ψυχολογικά, σωματικά και σεξουαλικά.

Ειδικότερα, η υποτροπή πολλών εγκληματιών οφείλεται στην αδυναμία της κοινωνίας να τους προσφέρει ένα ανθρώπινο περιβάλλον διαβίωσης χωρίς να στιγματίζονται διά βίου.

Μετά την φυλακή

Πράγματι, οι περισσότεροι αποφυλακισθέντες θα αντιμετωπίσουν δυσκολίες στην ανεύρεση εργασίας, θα βιώσουν πολλά ψυχολογικά προβλήματα και γενικότερα θα δυσκολευτούν να επανενταχθούν και να διασυνδεθούν ομαλά με το περιβάλλον τους.

Δημιουργείται, λοιπόν, ένας φαύλος κύκλος εκδίκησης ο οποίος θέλει τους εγκληματίες να μπαινοβγαίνουν στα σωφρονιστικά ιδρύματα και τις φυλακές να συμφορίζονται άνευ προηγουμένου.

“Αυτό σίγουρα δεν συμφέρει κανέναν καθώς η εγκληματικότητα συνεχίζει να αυξάνεται με ολέθριο αντίκτυπο στην κοινωνία, τη στιγμή που το ενδιαφέρον και η μέριμνα της πολιτείας για την καταπολέμηση της είναι μηδαμινά”, τονίζει η κ. Κωνσταντά.

Το υπόδειγμα φυλακών των Σκανδιναβικών χωρών

Στον αντίποδα, παράδειγμα προς μίμηση αποτελεί ο ανθρώπινος χαρακτήρας των φυλακών των Σκανδιναβικών χωρών που επενδύει στην αποκατάσταση και τη μείωση της υποτροπής των εγκληματιών.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι:

άνω του 80% των κρατουμένων στις ΗΠΑ πρόκειται να εγκληματήσει ξανά όταν αποφυλακιστεί,

την ίδια στιγμή που το ποσοστό αυτό στην Νορβηγία ανέρχεται μόλις στο 20%.

Αυτό εξηγείται από το γεγονός ότι το Νορβηγικό σωφρονιστικό σύστημα επιτρέπει στους κρατουμένους να αναμορφωθούν μέσα στις φυλακές παρακολουθώντας επαγγελματικά ή καλλιτεχνικά μαθήματα, σεμινάρια φιλοσοφίας, ψυχολογίας ή πολιτικής.

Επίσης, όλοι οι κρατούμενοι έχουν το δικαίωμα να εκτελέσουν τα πολιτικά τους καθήκοντα και γενικότερα η κοινωνία αποδέχεται την συνυπευθυνότητά της στην εγκληματογένεση και προσπαθεί μέσα από τον ανθρώπινο χαρακτήρα των φυλακών αλλά και την τακτική ψυχολογική υποστήριξη των φυλακιζόμενων να την περιορίσει.

Το παραπάνω σύστημα εδράζεται στην διαπαιδαγώγηση και η βία δεν απαντάται με βία όπως συμβαίνει στις περισσότερες φυλακές ανά τον κόσμο. αλλά, έμφαση δίνεται στην παιδεία και τον τρόπο με τον οποίο οι εγκληματίες μπορούν να μάθουν θετικές συμπεριφορές με σκοπό να ετοιμαστούν για να ενταχθούν εκ νέου στην κοινωνία.

Αξίζει να υπογραμμιστεί η περίφημη φράση του Lemert ότι: «Δεν είναι τελικά η παρέκκλιση που οδηγεί στον κοινωνικό έλεγχο, αλλά ο κοινωνικός έλεγχος ο ίδιος οδηγεί στην παρέκκλιση».

Αυτό σημαίνει πως, όσο πιο αυταρχικά και περιοριστικά είναι τα μέτρα των φυλακών προς τους κρατουμένους, η εγκληματικότητα θα αυξάνεται και άτομα που εγκληματούν ξανά θα το κάνουν όχι επειδή είναι φύσει εγκληματίες αλλά επειδή η πολιτεία δεν μερίμνησε για την ομαλή επανένταξή τους”, καταλήγει η κ. Κωνσταντά.

Ψυχολογία

24.01.2022

Καταναγκαστικές αγορές: Ο σύγχρονος εθισμός για τον οποίο κανείς δεν μιλά

Πολλοί άνθρωποι θα έχουν μπει στα καταστήματα ή θα έχουν μπει στο Διαδίκτυο για να κάνουν μια ευκαιρία στις εκπτώσεις του Ιανουαρίου τις τελευταίες εβδομάδες και μπορεί τώρα να αισθάνονται το τσίμπημα μέχρι την επόμενη ημέρα πληρωμής τους.  Είναι μια ετήσια παράδοση για μερικούς – με ιστορίες αγοραστών που ξυπνούν στη μέση της νύχτας για να εξασφαλίσουν […]

21.01.2022

Δείγμα υψηλής νοημοσύνης η έντονη νευρικότητα και το άγχος

Η νευρικότητα και η έντονη ανησυχία που νιώθει ένα άτομο, μπορεί σύμφωνα με τους ειδικούς να είναι ένδειξη υψηλής νοημοσύνης. Μελέτη που έγινε στο πανεπιστήμιο Lakehead στο Οντάριο του Καναδά, ανέλυσε αν οι φοιτητές που παρουσίαζαν έντονα άγχος είχαν και την υψηλότερη βαθμολογία στα μαθήματα τους. Σύμφωνα με τον ψυχολόγο Alexander Penney και τους συναδέλφους […]

Αποστολή γραπτών μηνυμάτων για ευεξία: Χρήση ψηφιακών εργαλείων ψυχικής υγείας για υποστήριξη σε έναν άλλο  χειμώνα COVID-19
21.01.2022

Αποστολή γραπτών μηνυμάτων για ευεξία: Χρήση ψηφιακών εργαλείων ψυχικής υγείας για υποστήριξη σε έναν άλλο χειμώνα COVID-19

Προσπαθείτε να εγκαταλείψετε μια κακή συνήθεια;
20.01.2022

Προσπαθείτε να εγκαταλείψετε μια κακή συνήθεια;

Έρευνα: Επιβαρυμένη η ψυχική υγεία και η κοινωνικότητα των Ελλήνων λόγω πανδημίας
19.01.2022

Έρευνα: Επιβαρυμένη η ψυχική υγεία και η κοινωνικότητα των Ελλήνων λόγω πανδημίας

Ατονία: Πως να αντιδράσετε εάν αισθάνεστε ανήσυχοι- απαθείς ή άδειοι
19.01.2022

Ατονία: Πως να αντιδράσετε εάν αισθάνεστε ανήσυχοι- απαθείς ή άδειοι

Omicron και «Dry January»: Συμβουλές για το πώς να πετύχετε κατά τη διάρκεια του κύματος
17.01.2022

Omicron και «Dry January»: Συμβουλές για το πώς να πετύχετε κατά τη διάρκεια του κύματος

Όταν μια μυρωδιά ξυπνά μια μνήμη: Νέα έρευνα παρέχει ενδείξεις για την σύνδεσή τους στον εγκέφαλο
17.01.2022

Όταν μια μυρωδιά ξυπνά μια μνήμη: Νέα έρευνα παρέχει ενδείξεις για την σύνδεσή τους στον εγκέφαλο

Θλίψη – κατάθλιψη: Πώς μπορούμε να τα διαχωρίσουμε;
14.01.2022

Θλίψη – κατάθλιψη: Πώς μπορούμε να τα διαχωρίσουμε;

Η επαφή με τη φύση στις πόλεις μειώνει το συναίσθημα της μοναξιάς
07.01.2022

Η επαφή με τη φύση στις πόλεις μειώνει το συναίσθημα της μοναξιάς

Δημοφιλή

Υγεία & πολιτική
1

ΥΠΑΙΘ: Ανακοίνωσε το πρωτόκολλο για την δια ζώσης λειτουργία των πανεπιστημίων

Φυσική Κατάσταση
2

Μεγάλος διαγωνισμός του ygeianews.gr για να είσαστε σε «φόρμα» εν μέσω καραντίνας!

Φάρμακα
3

ΕΜΑ: Εγκρίθηκε το πρώτο φάρμακο για διασωληνωμένους με λοίμωξη COVID-19

Παιδί
4

Πότε και με ποια εμβόλια θα ξεκινήσει ο εμβολιασμός των παιδιών

Περισσότερα

24.01.2022

Σοβαρά προβλήματα μετακίνησης των ασθενοφόρων λόγω των χιονισμένων δρόμων

Πολύ μεγάλη ανησυχία προκαλεί η αδυναμία πολλών ασθενοφόρων του ΕΚΑΒ να προσεγγίσουν πολλά σημεία του Λεκανοπεδίου, λόγω της έντονης κακοκαιρίας. Σε πολλές περιπτώσεις, παρατηρείται πλήρης αδυναμίας πρόσβασης των ασθενών, ενώ προβληματική είναι και η πρόσβασή τους στα εφημερεύοντα νοσοκομεία. Όπως αναφέρουν διασώστες, μεγάλος αριθμός ασθενοφόρων, βρίσκονται εγκλωβισμένα, μαζί με άλλα αυτοκίνητα, στους χιονισμένους δρόμους της Αττικής. […]

24.01.2022

Απροσπέλαστα νοσοκομεία λόγω του χιονιά

Εικόνες που προκαλούν απελπισία δίνει στη δημοσιότητα ο πρόεδρος της ΠΟΕΔΗΝ Μιχάλης Γιαννάκος από τα νοσοκομεία της Αττικής εν μέσω κακοκαιρίας. Στο έλεος του χιονιά όπως λέει είναι τα νοσοκομεία καθώς λόγω της χιονόπτωσης πολλοί υγειονομικού δεν μπορούσαν να μετακινηθούν, και όσοι εργάζονταν ήδη από χθες αναγκάστηκαν να μείνουν και σήμερα σερί με αποτέλεσμα να […]

Το αναισθητικό και ψυχαγωγικό φάρμακο κεταμίνη θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία της κατάθλιψης
24.01.2022

Το αναισθητικό και ψυχαγωγικό φάρμακο κεταμίνη θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία της κατάθλιψης

Γεωγραφική κατανομή: 6.220 κρούσματα στην Αττική -1.818 στην Θεσσαλονίκη
24.01.2022

Γεωγραφική κατανομή: 6.220 κρούσματα στην Αττική -1.818 στην Θεσσαλονίκη

EMA: Ως τα τέλη Ιανουαρίου η απόφαση για το χάπι της Pfizer
24.01.2022

EMA: Ως τα τέλη Ιανουαρίου η απόφαση για το χάπι της Pfizer

EMA: Ενέκρινε την αύξηση της παραγωγής του εμβολίου “Vaxzevria” της AstraZeneca
24.01.2022

EMA: Ενέκρινε την αύξηση της παραγωγής του εμβολίου “Vaxzevria” της AstraZeneca

Μανωλόπουλος για το «χάπι βιασμού»: Μπορεί να προκαλέσει μέχρι και θάνατο
24.01.2022

Μανωλόπουλος για το «χάπι βιασμού»: Μπορεί να προκαλέσει μέχρι και θάνατο

COVID-19: 19.075 νέα κρούσματα – 655 διασωληνωμένοι – 111 νέοι θάνατοι
24.01.2022

COVID-19: 19.075 νέα κρούσματα – 655 διασωληνωμένοι – 111 νέοι θάνατοι

Α. Γκεμπρεγέσους: Συνεργασία για να τερματιστεί η οξεία φάση της πανδημίας
24.01.2022

Α. Γκεμπρεγέσους: Συνεργασία για να τερματιστεί η οξεία φάση της πανδημίας

Πρόεδρος Π. Φ. Σ.: Σοβαρές ελλείψεις σε πάρα πολλά φάρμακα
24.01.2022

Πρόεδρος Π. Φ. Σ.: Σοβαρές ελλείψεις σε πάρα πολλά φάρμακα