Φάρμακα

Nocebo και εμβόλια για τον ιό SARS-COV-2

Nocebo και εμβόλια για τον ιό  SARS-COV-2

Πρόσφατη μελέτη που μόλις δημοσιεύθηκε στον ιατρικό τύπο (JAMA Network Open) αταδεικνύει το nocebo ως μια σημαντική αιτία εμφάνισης ανεπιθύμητων ενεργειών μετά τον εμβολιασμό για τον ιό της πανδημίας SARS-CoV-2.

Πρόκειται για μια μετα-ανάλυση, δηλαδή επεξεργασία μετά από ομαδοποίηση δεδομένων από άλλες πρωτότυπες μελέτες, που υπογράφεται από ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του Harvard.

Τι είναι το nocebo όμως; 

Ο Καθηγητής Νευρολογίας της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Δήμος Μητσικώστας αναφέρει ότιτο nocebo αφορά την αρνητική προδιάθεση του ασθενούς ότι η προσφερόμενη ιατρική θεραπεία (φάρμακο, χειρουργική επέμβαση, εμβόλιο) θα τον βλάψει περισσότερο, παρά ωφελήσει”.

-Πώς εκφράζεται;

Με την εμφάνιση ανεπιθύμητων ενεργειών, που μοιάζουν να προκαλούνται από τη θεραπεία, αλλά στην πραγματικότητα δεν έχουν σχέση με τη βιολογική δράση της θεραπείας, παρά μόνο με την αρνητική προδιάθεση των ασθενών, είναι δηλαδή μια μορφή αυθυποβολής και φοβίας.

Πως μετράμε το nocebo στην ιατρική;

Καταγράφοντας τις ανεπιθύμητες δράσεις που εμφανίζουν οι ασθενείς που παίρνουν το εικονικό φάρμακο (placebo) στις κλινικές μελέτες.

Ένας ισχυρός δείκτης για τη σοβαρότητα και συχνότητα του nocebo είναι η καταγραφή των ασθενών που διακόπτουν τη θεραπεία λόγω ανεπιθύμητων δράσεων, παρά το γεγονός ότι πήραν αδρανή ουσία (πχ. νερό, αλεύρι) που δεν προκαλεί τέτοιες βιολογικές δράσεις.

Πόσο συχνό είναι;

Περίπου:

-ένας στους τρεις ασθενείς που παίρνουν εικονικό φάρμακο στις κλινικές μελέτες εμφανίζει μια οποιαδήποτε ανεπιθύμητη δράση και,

-περίπου ένας στους 20, σταματά τη θεραπεία εξαιτίας των ανεπιθύμητων ενεργειών, παρά το γεγονός ότι πήρε εικονικό φάρμακο.

Από τι επηρεάζεται το nocebo;

Από πολλούς παράγοντες από τους οποίους ορισμένοι είναι:

– την προσωπικότητα του ασθενή κυρίως, αλλά και,

-από τη σχέση του με τον ιατρό,

-τις προηγούμενες εμπειρίες υγείας που έχει ο ασθενής, ιδίως τις αρνητικές, αλλά και,

-από τις πληροφορίες που παίρνει,

-ή άθελά του κατακλύζεται, από τα έντυπα-ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης, την τηλεόραση, το διαδίκτυο γενικά.

Η Αμερικανική μελέτη έδειξε ότι οι εθελοντές που εμβολιάσθηκαν με τα εμβόλια για τον ιό SARS-CoV-2 είχαν :

-περισσότερες ανεπιθύμητες δράσεις (76%) ,

-απ΄ ότι εκείνοι που πήραν το εικονικό εμβόλιο (30%).

Αναμενόμενο.

Αυτό που εντυπωσιάζει όμως είναι ότι οι συστηματικές ανεπιθύμητες δράσεις (δηλαδή πυρετός, κόπωση, κεφαλαλγία, μυαλγίες, ζάλη) είναι πολύ συχνές και στους εθελοντές που πήραν το εικονικό εμβόλιο (76%), είναι δηλαδή αποτέλεσμα nocebo συμπεριφοράς, φοβίας.

Σύγχρονη έρευνα του ΕΚΠΑ

Σε μια συγχρονική έρευνα της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ που εκπονήθηκε σε πέντε πανεπιστημιακά νοσοκομεία της Αθήνας τον Μάιο ως τον Ιούλιο του 2021 (όταν δηλαδή είχε ολοκληρωθεί το πρόγραμμα εμβολιασμού αντί- SARS-CoV-2 για τους εργαζόμενους στην Υγεία), 1.300 περίπου εργαζόμενοι απάντησαν σε ένα ειδικά σχεδιασμένο ερωτηματολόγιο που αφορούσε στον εμβολιασμό και στις πιθανές ανεπιθύμητες δράσεις που βίωσαν από τα εμβόλια για το συγκεκριμένο ιό, όπως επίσης και στη nocebo συμπεριφορά.

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο διεθνή ιατρικό τύπο με τη συμμετοχή μιας πλειάδας καθηγητών και ερευνητών του ΕΚΠΑ το Νοέμβριο του 2021 (https://www.mdpi.com/2076-393X/9/10/1179) με τίτλο:

“Nocebo-Prone Behavior Associated with SARS-CoV-2 Vaccine Hesitancy in Healthcare Workers”, και συγγραφείς: Δήμος Μητσικώστας, Κωνσταντίνα Αραβαντινού – Φατούρου, Χριστίνα Δεληγιάννη, Ευρυδίκη Κραβαρίτη, Ελένη Κορομπόκη, Μαρία Μυλωνά, Πηνελόπη Βρυττιά, Γεωργία Παπαγιαννοπούλου, Ευμορφία-Μαρία Δελίχα, Αθανάσιος Δελλής, Γεώργιος Τσιβγούλης, Μελέτιος Α. Δημόπουλος, Martina Amanzio, Πέτρος Σφηκάκης

Τι βρήκαμε;

κτώ περίπου στους δέκα υγειονομικούς είχαν πλήρως εμβολιασθεί εκείνο το χρονικό διάστημα και,

-δύο στους τρεις είχαν εμφανίσει μια τουλάχιστον ανεπιθύμητη ενέργεια μετά τον εμβολιασμό, όπως:

-δερματικές αντιδράσεις και,

-συμπτώματα ίωσης, κυρίως.

Δύο στους έντεκα, όμως, δεν έκαναν το εμβόλιο.

Προσπαθώντας να ανιχνεύσουμε τα χαρακτηριστικά αυτής της ομάδας που αρνήθηκαν να εμβολιασθούν, διαπιστώσαμε ότι ήταν:

-κυρίως γυναίκες (δύο στις εννέα),

-κατηγορίες εργαζομένων που δεν ήταν ιατροί (νοσηλευτές οι περισσότεροι-ένας στους 4!) και,

-εργαζόμενοι που είχαν ειδική προδιάθεση για nocebo συμπεριφορές, είχαν δηλαδή δώσει απαντήσεις στο ειδικό ερωτηματολόγιο για το nocebo τέτοιες, που προδικάζουν δισταγμό, δυσπιστία και φοβία στις ιατρικές θεραπείες.

Τα ευρήματα αυτά αναπαράχθηκαν και από άλλη έρευνα στην οποία επίσης συμμετείχε το ΕΚΠΑ με τον Καθηγητή Νευρολογίας της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Δήμο Μητσικώστα, μαζί με άλλα πανεπιστήμια από την Ιταλία και τις ΗΠΑ (https://doi.org/10.1016/j.lanepe.2021.100253) και η οποία ακολούθησε την ίδια ακριβώς μεθοδολογία με την πρόσφατη μελέτη από το Harvard, ήταν δηλαδή μια μετα-ανάλυση.

Τι βρήκαμε τότε;

Ένας στους τρεις εθελοντές που συμμετείχαν στις εγκριτικές μελέτες φάσης 3 για τα εμβόλια COVID-19, εμφάνισαν ανεπιθύμητες δράσεις παρότι έπαιρναν το εικονικό φάρμακο (placebo).

Μάλιστα, οι γενικευμένες ανεπιθύμητες δράσεις, που δεν μπορούν να μετρηθούν και να αντικειμενοποιηθούν (πχ κεφαλαλγία, κόπωση, αδιαθεσία, μυαλγίες) ήταν πολύ αυξημένες στην ομάδα του εικονικού εμβολίου, όπως και στην ομάδα του πραγματικού εμβολίου.

Η μελέτη αυτή δημοσιεύθηκε το Νοέμβριο του 2021 σε έκγριτο ιατρικό περιοδικό (https://doi.org/10.1016/j.lanepe.2021.100253).

Η νέα μελέτη επομένως από το Harvad, επιβεβαιώνει τις αρχικές μελέτες του ΕΚΠΑ που προηγήθηκαν, και όλες μαζί καταδεικνύουν τη μεγάλη σημασία του nocebo στον εμβολιασμό για τον ιό SARS-CoV-2, ο οποίος έχει αλλάξει δραματικά τη ζωή μας.

Πώς αυτά τα επιστημονικά ευρήματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν;

Εφόσον γνωρίζουμε τα αίτια της αντί-εμβολιαστικής νοοτροπίας, αλλά και των ανεπιθύμητων δράσεων που παρατηρούνται μετά το εμβόλιο, μπορούμε να βοηθήσουμε τους φοβισμένους συμπολίτες μας αποτελεσματικότερα, μιλώντας και αναλύοντας το nocebo φαινόμενο σε μια επίμονη σε επαναληψιμότητα και διάρκεια εκστρατεία ενημέρωσης.

Ότι είναι μια φυσιολογική φοβία, που συνδέεται με το ένστικτο επιβίωσης, που όλοι έχουμε, αλλά σε διαφορετικό βαθμό.

Φάρμακα

19.05.2022

Νέα μελέτη: Οι ασθενείς με σοβαρή Covid-19 που πήραν το φάρμακο imatinib είχαν μικρότερο κίνδυνο θανάτου

Οι ασθενείς με σοβαρή Covid-19 που πήραν το φάρμακο imatinib είχαν μικρότερο κίνδυνο θανάτου μέσα στις επόμενες 90 ημέρες, σύμφωνα με μία νέα ολλανδική μελέτη. Επίσης, οι ασθενείς σε κρίσιμη κατάσταση χρειάστηκαν μικρότερης διάρκειας διασωλήνωση σε ΜΕΘ και λιγότερο έξτρα οξυγόνο. Οι ερευνητές του Ιατρικού Κέντρου του Πανεπιστημίου του Άμστερνταμ, οι οποίοι έκαναν τη σχετική […]

16.05.2022

Η Πορτογαλία ξεκινά τη χορήγηση 4ης δόσης εμβολίου στους άνω των 80 ετών

Η δεύτερη αναμνηστική δόση είχε αρχικά προγραμματιστεί να χορηγηθεί στις αρχές του φθινοπώρου

Τα κοινά αντιφλεγμονώδη φάρμακα για τον πόνο στη μέση μπορεί να παρατείνουν το πρόβλημα
12.05.2022

Τα κοινά αντιφλεγμονώδη φάρμακα για τον πόνο στη μέση μπορεί να παρατείνουν το πρόβλημα

Βρετανία: 36χρονη μητέρα δύο παιδιών πέθανε από επιπλοκές που σχετίζονται με το εμβόλιο κατά του κορωνοϊού
09.05.2022

Βρετανία: 36χρονη μητέρα δύο παιδιών πέθανε από επιπλοκές που σχετίζονται με το εμβόλιο κατά του κορωνοϊού

Νέο φάρμακο για την παχυσαρκία οδηγεί σε απώλεια βάρους 24 κιλών – Τι έδειξε έρευνα
09.05.2022

Νέο φάρμακο για την παχυσαρκία οδηγεί σε απώλεια βάρους 24 κιλών – Τι έδειξε έρευνα

Ετοιμάζουν για τους Έλληνες όχι ένα αλλά οκτώ νέα εμβόλια για τον Covid-19: «Θα χορηγούνται… από τη μύτη»
05.05.2022

Ετοιμάζουν για τους Έλληνες όχι ένα αλλά οκτώ νέα εμβόλια για τον Covid-19: «Θα χορηγούνται… από τη μύτη»

Dr Ryan Cole: «Συνθετική ψευδοουριδίνη μπαίνει μέσα στο σώμα μας με τα mRNA εμβόλια» – Τι προκαλεί
05.05.2022

Dr Ryan Cole: «Συνθετική ψευδοουριδίνη μπαίνει μέσα στο σώμα μας με τα mRNA εμβόλια» – Τι προκαλεί

Ανασφάλιστοι πολίτες: Από 1η Ιουνίου η συνταγογράφηση φαρμάκων από γιατρούς δημοσίων δομών
29.04.2022

Ανασφάλιστοι πολίτες: Από 1η Ιουνίου η συνταγογράφηση φαρμάκων από γιατρούς δημοσίων δομών

Η ΕΕ ξεκίνησε πάλι να μιλά για μέτρα περιορισμού από το Φθινόπωρο: «Δεν τελείωσε η πανδημία»
27.04.2022

Η ΕΕ ξεκίνησε πάλι να μιλά για μέτρα περιορισμού από το Φθινόπωρο: «Δεν τελείωσε η πανδημία»

P.McCullough: «Αυτό προκαλεί η ακίδα πρωτεΐνης μετά το εμβόλιο – Παραμένει στο σώμα για τουλάχιστον ένα χρόνο»
26.04.2022

P.McCullough: «Αυτό προκαλεί η ακίδα πρωτεΐνης μετά το εμβόλιο – Παραμένει στο σώμα για τουλάχιστον ένα χρόνο»

Δημοφιλή

Healthy pets
1

20+1 πράγματα που δεν ξέρετε για τα ζώα!

Επιδημίες
2

Η Βρετανία αίρει όλους τους περιορισμούς κατά του Covid-19

Υγεία & πολιτική
3

ΥΠΑΙΘ: Ανακοίνωσε το πρωτόκολλο για την δια ζώσης λειτουργία των πανεπιστημίων

Υγεία & πολιτική
4

Θ.Πλεύρης: Έρχεται διάταξη για την απόλυση των ανεμβολίαστων υγειονομικών – «Ριψάσπιδες που αρνούνται την επιστήμη»

Περισσότερα

20.05.2022

ΕΟΔΥ για ευλογιά των πιθήκων: «Δεν υπάρχει κάποιο ύποπτο κρούσμα μέχρι στιγμής στην Ελλάδα»

Στη χώρα μας δεν έχει καταγραφεί -μέχρι στιγμής- κάποιο ύποπτο κρούσμα ευλογιάς των πιθήκων, όπως αναφέρει, σε ανακοίνωσή του ο ΕΟΔΥ. Ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας βρίσκεται σε εγρήγορση και παρακολουθεί στενά την εξέλιξη της εμφάνισης των κρουσμάτων σε συνεργασία με τους ευρωπαϊκούς φορείς δημόσιας υγείας, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) και […]

20.05.2022

Το CDC συνέστησε τη χορήγηση ενισχυτικής δόσης εμβολίου κατά του κορωνοϊού στα παιδιά ηλικίας 5 με 11 ετών

Συμβουλευτική επιτροπή των CDC συνέστησε τη χορήγηση ενισχυτικής δόσης εμβολίου κατά του κορωνοϊού, στα παιδιά ηλικίας 5 με 11 ετών. Συγκεκριμένα, συμβουλευτική επιτροπή των Αμερικανικών Κέντρων Πρόληψης και Ελέγχου Ασθενειών (CDC) συνέστησε χθες Πέμπτη τη χορήγηση τρίτης, ενισχυτικής δόσης εμβολίου κατά της covid-19 στα παιδιά ηλικίας 5 με 11 ετών τουλάχιστον πέντε μήνες μετά τη […]

Νέα έρευνα: Αυξημένος ο κίνδυνος θανατηφόρου καρκίνου του προστάτη για τους καπνιστές
20.05.2022

Νέα έρευνα: Αυξημένος ο κίνδυνος θανατηφόρου καρκίνου του προστάτη για τους καπνιστές

Άδεια χρήσης έκτακτης ανάγκης από τον ΠΟΥ στο κινεζικό εμβόλιο Convidecia
20.05.2022

Άδεια χρήσης έκτακτης ανάγκης από τον ΠΟΥ στο κινεζικό εμβόλιο Convidecia

O Ν.Καπραβέλος εξακολουθεί να θέλει τον κόσμο μασκοφορεμένο – «Να μην αρθεί το μέτρο για την χρήση μάσκας»
19.05.2022

O Ν.Καπραβέλος εξακολουθεί να θέλει τον κόσμο μασκοφορεμένο – «Να μην αρθεί το μέτρο για την χρήση μάσκας»

Σύμφωνο Πανδημίας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας: «Περισσότερα lockdown & λιγότερη ελευθερία»
19.05.2022

Σύμφωνο Πανδημίας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας: «Περισσότερα lockdown & λιγότερη ελευθερία»

Νέα μελέτη: Οι ασθενείς με σοβαρή Covid-19 που πήραν το φάρμακο imatinib είχαν μικρότερο κίνδυνο θανάτου
19.05.2022

Νέα μελέτη: Οι ασθενείς με σοβαρή Covid-19 που πήραν το φάρμακο imatinib είχαν μικρότερο κίνδυνο θανάτου

Σοκ στην Πάτρα: Στο νοσοκομείο με οξεία μυοκαρδίτιδα εμβολιασμένος 16χρονος ποδοσφαιριστής του Παναιτωλικού
18.05.2022

Σοκ στην Πάτρα: Στο νοσοκομείο με οξεία μυοκαρδίτιδα εμβολιασμένος 16χρονος ποδοσφαιριστής του Παναιτωλικού

Δίαιτα: Αν κάνετε αυτό θα πολλαπλασιαστούν οι καύσεις και θα κοπούν οι λιγούρες
18.05.2022

Δίαιτα: Αν κάνετε αυτό θα πολλαπλασιαστούν οι καύσεις και θα κοπούν οι λιγούρες

Πόνος στη μέση και αντιφλεγμονώδη φάρμακα: Γιατί δεν βοηθούν στη θεραπεία
18.05.2022

Πόνος στη μέση και αντιφλεγμονώδη φάρμακα: Γιατί δεν βοηθούν στη θεραπεία