Η χρήση ιών που σκοτώνουν τα βακτήρια γνωστών ως φάγων για τη θεραπεία λοιμώξεων ανθεκτικών στα αντιβιοτικά, αρχίζει να απογειώνεται στο Βέλγιο.
Σε περισσότερα από 100 άτομα έχουν χορηγηθεί πλέον θεραπείες φάγου εκεί, χάρη σε ένα ρυθμιστικό σύστημα που διευκολύνει τους γιατρούς να τις συνταγογραφούν.
«Η θεραπεία με φάγο γίνεται πράγματι πιο συχνή, τουλάχιστον στο Βέλγιο», δήλωσε στο New Scientist ο Jean-Paul Pirnay στο Στρατιωτικό Νοσοκομείο Queen Astrid στις Βρυξέλλες .
«Έχουμε συντονισμένες θεραπείες φάγου σε λίγο περισσότερους από 100 ασθενείς».
Ο Pirnay λέει ότι η ομάδα του σχεδιάζει να αναλύσει όλες αυτές τις περιπτώσεις και να δημοσιεύσει τα αποτελέσματα σύντομα.
«Εκ πρώτης όψεως, θα έλεγα ότι υπάρχει κλινική βελτίωση σε περίπου 70% των περιπτώσεων», λέει.
«Προσέξτε, οι περισσότεροι από αυτούς τους ασθενείς ήταν απελπισμένοι μετά την αποτυχία των αντιβιοτικών», προσθέτει.
Σε μια ερευνητική εργασία που δημοσιεύτηκε προχθές, ο Pirnay και οι συνεργάτες του έχουν περιγράψει μια από αυτές τις περιπτώσεις λεπτομερώς.
Τον Μάρτιο του 2016, μια 30χρονη γυναίκα τραυματίστηκε σοβαρά σε βομβιστική επίθεση αυτοκτονίας στο αεροδρόμιο των Βρυξελλών.
Παρά το γεγονός ότι της χορηγήθηκαν αντιβιοτικά όταν εισήχθη στο νοσοκομείο Erasme στο Βέλγιο, οι πληγές της μολύνθηκαν, εμποδίζοντάς τις να επουλωθούν.
Μετά από αρκετούς μήνες, οι εντατικές θεραπείες με αντιβιοτικά είχαν προκαλέσει σοβαρές παρενέργειες, αλλά απέτυχαν να καθαρίσουν τη μόλυνση.
Ο κύριος ένοχος ήταν ένα στέλεχος ενός βακτηρίου που ονομάζεται Klebsiella pneumoniae που είναι ανθεκτικό σχεδόν σε όλα τα φάρμακα .
Ένας από τους γιατρούς, η Anaïs Eskenazi, αποφάσισε να δοκιμάσει τη θεραπεία με φάγο.
Ένα δείγμα του βακτηρίου στάλθηκε στο Ινστιτούτο Eliava στην Τιφλίδα της Γεωργίας, για να βρεθεί ένας φάγος που θα μπορούσε να το σκοτώσει.
Το Ινστιτούτο Ελιάβα χρησιμοποιεί τη θεραπεία με φάγους για τη θεραπεία λοιμώξεων από τη δεκαετία του 1920.
«Εκείνη την εποχή υπήρχε πολύ λίγη επιστημονική βιβλιογραφία για τη χρήση των φάγων, εκτός από χώρες όπου η θεραπεία με φάγο χρησιμοποιήθηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα, όπως η Γεωργία και η Πολωνία», λέει η Eskenazi, τώρα στο Νοσοκομείο Cayenne στη Γαλλική Γουιάνα.
Μέχρι τον Φεβρουάριο του 2018, η γυναίκα εξακολουθούσε να μην βελτιώνεται και τελικά έλαβε θεραπεία με τον φάγο σε συνδυασμό με αντιβιοτικά.
Μέσα σε λίγες εβδομάδες, η κατάστασή της βελτιώθηκε και το σπασμένο μηριαίο οστό της άρχισε τελικά να επουλώνεται.
Τώρα μπορεί να περπατήσει ξανά, συνήθως με πατερίτσες, και συμμετέχει σε αθλήματα όπως το ποδήλατο.
Παρά τα αποτελέσματα όπως αυτό, υπάρχουν αρκετά εμπόδια στην ευρύτερη χρήση της θεραπείας με φάγο.
“Οι φάγοι είναι συγκεκριμένοι για συγκεκριμένα βακτήρια και αυτά τα βακτήρια μπορούν γρήγορα να αναπτύξουν αντίσταση, λέει ο Ben Temperton στο Πανεπιστήμιο του Έξετερ, στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Η εξέλιξη ή η «προπροσαρμογή» των φάγων, όπως έκανε το Ινστιτούτο Ελιάβα, μειώνει την αντίσταση αλλά απαιτεί χρόνο.
«Οι ασθενείς έχουν συνήθως ένα μακρύ ταξίδι αποτυχημένων αντιβιοτικών προτού ληφθούν υπόψη οι φάγοι», λέει ο Temperton.
Γίνονται προσπάθειες για την ανάπτυξη θεραπειών φάγων «εκτός χρήσης» που περιέχουν ένα κοκτέιλ διαφορετικών τύπων φάγων – η ιδέα ότι τουλάχιστον ένας θα λειτουργήσει – αλλά αυτές θα απαιτούσαν συνεχή προσαρμογή για να διασφαλιστεί ότι θα παραμείνουν αποτελεσματικοί.
«Όταν είναι δυνατόν, οι γιατροί θα πρέπει να προτιμούν τη χρήση προ-προσαρμοσμένου φάγου με αντιβιοτικά για να αποκτήσουν τη συνέργεια φάγου-αντιβιοτικού, η οποία καθιστά τη θεραπεία πολύ αποτελεσματική», λέει η Εσκενάζι.
Αυτά τα ζητήματα καθιστούν δύσκολη τη λήψη ρυθμιστικής έγκρισης.
Τη στιγμή που η γυναίκα υποβλήθηκε σε θεραπεία, η Εσκενάζι έπρεπε να λάβει ειδική έγκριση για να δοκιμάσει τη θεραπεία με φάγο.
Αυτό εξακολουθεί να ισχύει στις περισσότερες χώρες, γι’ αυτό και οι θεραπείες με φάγους χρησιμοποιούνται σπάνια .
Ωστόσο, το 2019 η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Φαρμάκων και Προϊόντων Υγείας στο Βέλγιο εισήγαγε ένα σύστημα ειδικά σχεδιασμένο για θεραπεία με φάγους , καθιστώντας πολύ πιο εύκολο για τους γιατρούς να το δοκιμάσουν.
«Προσπαθούμε να επεκτείνουμε αυτό το πλαίσιο στην Ευρώπη», λέει ο Pirnay.
Αναφορά περιοδικού: Nature Communications , DOI: 10.1038/s41467-021-27656-z
