Τα σταφύλια είναι από τα πιο δημοφιλή φρούτα – ζουμερά, γλυκά και ιδανικά για κάθε εποχή, είτε ως σνακ, είτε σε σαλάτες και γλυκά.
Τα τελευταία χρόνια, χάρη στις σύγχρονες μεθόδους καλλιέργειας και τις θερμοκηπιακές εγκαταστάσεις, μπορούμε να τα απολαμβάνουμε σχεδόν όλο τον χρόνο.
Τα διατροφικά οφέλη των σταφυλιών
Τα σταφύλια αποτελούν μια εξαιρετική πηγή θρεπτικών συστατικών και αντιοξειδωτικών. Περιέχουν βιταμίνες όπως η C και η K, αλλά και σημαντικά μέταλλα όπως κάλιο, μαγνήσιο και σίδηρο, που βοηθούν στη ρύθμιση της πίεσης, στη λειτουργία των μυών και στη διατήρηση της υγείας των οστών.
Επιπλέον, είναι πλούσια σε συστατικά, όπως τα φλαβονοειδή και οι πολυφαινόλες, τα οποία έχουν συνδεθεί με μείωση του κινδύνου καρδιαγγειακών νόσων, προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες και ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος
Ο φλοιός των σταφυλιών περιέχει διαλυτές και αδιάλυτες φυτικές ίνες που προάγουν την καλή λειτουργία του πεπτικού συστήματος. Τα φυσικά σάκχαρα απελευθερώνονται σταδιακά, προσφέροντας ενέργεια χωρίς εξάρσεις του σακχάρου στο αίμα. Επιπλέον, η υψηλή περιεκτικότητα σε νερό βοηθά στην ενυδάτωση του οργανισμού.
Τα σταφύλια ψηλά στη λίστα Dirty Dozen
Πίσω όμως από την ελκυστική τους εμφάνιση και την πληθώρα θρεπτικών συστατικών κρύβεται μια ανησυχητική αλήθεια. Το 2024, τα σταφύλια κατατάχθηκαν ψηλά στη λίστα Dirty Dozen, με τα φρούτα που φέρουν τα περισσότερα υπολείμματα φυτοφαρμάκων, σύμφωνα με την Περιβαλλοντική Ομάδα Εργασίας (EWG).
Τα πιο συνηθισμένα φυτοφάρμακα είναι τα μυκητοκτόνα, τα πυρεθροειδή και τα νεονικοτινοειδή, ουσίες που σχετίζονται με πιθανές διαταραχές των ορμονών και προβλήματα στην αναπαραγωγή.
Συγκεκριμένα, τα νεονικοτινοειδή έχουν συνδεθεί με επιδράσεις σε αναπτυσσόμενους οργανισμούς (π.χ. παιδιά) και στα αναπαραγωγικά όργανα, ενώ ορισμένα μυκητοκτόνα μπορεί να διαταράξουν την ισορροπία του ενδοκρινικού συστήματος. Τα πυρεθροειδή, όπως η περμεθρίνη, έχουν επίσης συσχετιστεί με βλάβες στο νευρικό σύστημα.
Αν και οι ρυθμιστικές αρχές συχνά αξιολογούν τα φυτοφάρμακα ξεχωριστά, ο συνδυασμός πολλών χημικών μπορεί να αυξήσει τη συνολική τοξικότητα.
Τι λένε οι Ιταλοί
Στην Ιταλία, το περιοδικό Il Salvagente έχει καταγράψει υψηλά ποσοστά υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων στα σταφύλια, με μία αναφορά του 2020 να δείχνει ότι το 89,2% των δειγμάτων σταφυλιών περιείχαν ένα ή περισσότερα υπολείμματα γεωργικών χημικών.
Ορισμένα δείγματα περιείχαν ουσίες που έχουν απαγορευτεί στην Ε.Ε. ή θεωρούνται ύποπτες για πρόκληση καρκίνου. Μεταξύ αυτών υπήρχαν και χημικά που θέτουν σε σοβαρό κίνδυνο τις μέλισσες, οι οποίες είναι αναντικατάστατες για την επικονίαση και τη βιωσιμότητα των καλλιεργειών.
Φυτοφάρμακα και κρασί
Τα φυτοφάρμακα εκτός από τα προβλήματα υγείας που αναφέρθηκαν παραπάνω σχετίζονται με την ποιότητα του κρασιού και επηρεάζουν τόσο τη γεύση όσο και τη χημική σύσταση του τελικού προϊόντος. Μάλιστα η σχέση είναι τόσο σύνθετη που είναι δύσκολο να μελετηθεί. Ωστόσο, εικάζουμε βάσιμα ότι τα φυτοφάρμακα μπορούν να επηρεάσουν τις φυσικές ζύμες και τα βακτήρια που βρίσκονται στα σταφύλια.
Αυτό μπορεί να προκαλέσει αργή ή ανώμαλη ζύμωση, που οδηγεί σε χαμηλότερη συγκέντρωση αλκοόλης ή ανεπιθύμητες γεύσεις στο κρασί. Τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων μπορούν να επηρεάσουν τα φαινολικά συστατικά των σταφυλιών, π.χ. τις τανίνες και τις ανθοκυανίνες, με συνέπεια να χαθεί η αίσθηση ισορροπίας μεταξύ γλυκύτητας, οξύτητας και πικράδας.
Ποια είναι η λύση;
Όπως και με τα άλλα φρούτα που έχουν μπει στη «μαύρη» λίστα, η λύση είναι η επιλογή βιολογικών σταφυλιών, η οποία εξασφαλίζει ότι δεν έχουν χρησιμοποιηθεί συνθετικά φυτοφάρμακα, μειώνοντας σημαντικά τον κίνδυνο. Τα σταφύλια πρέπει πάντα να πλένονται καλά πριν την κατανάλωση, ιδανικά τρίβοντας κάθε ρώγα ξεχωριστά, γιατί το σκέτο νερό δεν αρκεί. Αυτή η πρακτική μπορεί να αφαιρέσει σημαντικό μέρος των υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων από τη επιφάνεια της φλούδας. Τέλος, καλό είναι να μην αγοράζουμε σταφύλια εκτός εποχής.