Ένας λεπτομερέστατος γενετικός χάρτης ρίχνει φως στο τούνελ των κυτταρικών μηχανισμών αποκαλύπτωντας τις κυριότερες μεταλλάξεις τους που ευθύνονται για την δημιουργία καρκίνου.
Τα 30 συχνότερα είδη καρκίνων για την ακρίβεια σε διάφορα σημεία του σώματος «γεννιούνται» από τουλάχιστον 21 διαφορετικά είδη μεταλλάξεων, μόνων ή σε συνδυασμό μεταξύ τους.
Το γεγονός αυτό ενισχύει την σύγχρονη αντίληψη πως ο καρκίνος δεν είναι μια ενιαία νόσος, αλλά ο κάθε διαφορετικός όγκος απαιτεί διαφορετικές και πιο εξατομικευμένες στρατηγικές πρόληψης και θεραπείας.
Ένας όγκος αρχίζει όταν ένα κύτταρο γίνεται καρκινικό. Όλες σχεδόν οι μορφές του καρκίνου αποδίδονται σε μεταλλάξεις του DNA, τις οποίες ο οργανισμός δεν κατορθώνει να διορθώσει μόνος του, οδηγώντας τελικά σε έναν ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων.
Οι επιστήμονες γνωρίζουν πλέον τις αιτίες για τις μισές περίπου γενετικές μεταλλάξεις, οι οποίες οδηγούν σε κάποιο καρκίνο (π.χ. του δέρματος λόγω της υπεριώδους ακτινοβολίας ή των πνευμόνων λόγω των ουσιών του καπνού), αλλά οι αιτίες για τις υπόλοιπες μεταλλάξεις (12 στον αριθμό) συνεχίζουν ακόμα να παραμένουν άγνωστες. Μπορεί να οφείλονται σε χημικές ουσίες στο περιβάλλον ή σε γενετικά σφάλματα που εμφανίζονται μόνα τους καθώς ο άνθρωπος γερνάει.
Οι ερευνητές μελέτησαν το γονιδίωμα 7.042 καρκινοπαθών από όλο τον κόσμο, εντοπίζοντας εκείνες τις μεταλλάξεις που αποτελούν την αιτία των συχνότερων μορφών καρκίνου. Για παράδειγμα, η υπεριώδης ακτινοβολία αλλάζει ένα γράμμα του γενετικού κώδικα από “C” σε “T”, ενώ οι καρκινογόνες χημικές ουσίες του καπνού αλλάζουν το γράμμα “C” σε “A”.
Η γενετική ανάλυση έδειξε πως οι περισσότεροι καρκίνοι προέρχονται από τουλάχιστον δύο μεταλλάξεις, ενώ μερικοί, όπως του ήπατος, είναι ιδιαίτερα πολύπλοκοι, καθώς παρατηρούνται έξι διαφορετικές διαδικασίες μετάλλαξης (γι’ αυτό είναι και πιο δύσκολη η θεραπεία τους). Μερικές μεταλλάξεις προκαλούν μόνο ένα είδος καρκίνου, ενώ άλλες περισσότερα, είναι δηλαδή κοινές σε διάφορες μορφές της νόσου.
Σε 25 από τα 30 πιο κοινά είδη καρκίνου, τουλάχιστον μια μετάλλαξη οφείλεται στη διαδικασία της γήρανσης. Μια άλλη συχνή αιτία των μεταλλάξεων είναι η λανθασμένη διαδικασία επιδιόρθωσης του DNA από τον ίδιο τον οργανισμό. Εξάλλου, σύμφωνα με τους ερευνητές, μια παράπλευρη απώλεια του «πολέμου» του ανοσοποιητικού συστήματος του ανθρώπου κατά των ιών που εισβάλλουν συνεχώς σε αυτόν, είναι η πρόκληση μεταλλάξεων, οι οποίες διασπείρονται στο γενετικό υλικό και μπορεί να οδηγήσουν στην μετατροπή ορισμένων κυττάρων σε καρκινικά.
