Επιστήμονες προειδοποιούν, μετά από νέα μελέτη που πραγματοποίησαν, ότι το λιώσιμο των πάγων στον Βόρειο Πόλο θα μπορούσε να απελευθερώσει ιούς «ζόμπι», οι οποίοι μπορούν να οδηγήσουν σε μία νέα πανδημία.
Σύμφωνα με την Daily Mail, αυτοί οι λεγόμενοι «μικροοργανισμοί του Μαθουσάλα» μπορούν να παραμένουν σε αδράνεια στο έδαφος και στα σώματα παγωμένων ζώων για δεκάδες χιλιάδες χρόνια.
Καθώς όμως το κλίμα θερμαίνεται και το μόνιμο παγωμένο έδαφος (permafrost) λιώνει, οι επιστήμονες εκφράζουν ανησυχίες ότι αρχαίες ασθένειες ενδέχεται να μολύνουν ανθρώπους.
Ο Δρ Khaled Abass, συν-συγγραφέας της μελέτης και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Sharjah, δηλώνει: «Η κλιματική αλλαγή δεν λιώνει μόνο τον πάγο – λιώνει τα όρια μεταξύ οικοσυστημάτων, ζώων και ανθρώπων. Το λιώσιμο του μόνιμου παγετού θα μπορούσε ακόμη και να απελευθερώσει αρχαία βακτήρια ή ιούς που έχουν παγώσει για χιλιάδες χρόνια».
Εδώ και πάνω από μία δεκαετία, οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι βακτήρια και ιοί παγωμένοι στην Αρκτική ενδέχεται να έχουν ακόμη τη δυνατότητα να μολύνουν ζωντανούς οργανισμούς.
Το 2014, οι επιστήμονες απομόνωσαν ιούς από τον μόνιμο παγετό της Σιβηρίας και απέδειξαν ότι μπορούσαν ακόμη να μολύνουν ζωντανά κύτταρα παρά το γεγονός ότι είχαν παγώσει για χιλιάδες χρόνια.
Αντίστοιχα, το 2023, επιστήμονες επανέφεραν με επιτυχία έναν ιό αμοιβάδας που είχε παγώσει για 48.500 χρόνια.
Ωστόσο, οι κίνδυνοι δεν περιορίζονται στις περιοχές με μόνιμο παγετό, καθώς αδρανείς παθογόνοι οργανισμοί μπορούν να εντοπιστούν και σε μεγάλους όγκους πάγου, όπως οι παγετώνες.
Πέρσι, επιστήμονες εντόπισαν 1.700 αρχαίους ιούς βαθιά μέσα σε έναν παγετώνα στη δυτική Κίνα, οι περισσότεροι εκ των οποίων ήταν άγνωστοι έως τότε.
Οι ιοί αυτοί χρονολογούνται έως και 41.000 χρόνια πριν και έχουν επιβιώσει από τρεις σημαντικές μεταβάσεις από ψυχρά σε θερμά κλίματα.
Αν και αυτοί οι ιοί είναι ασφαλείς όσο παραμένουν θαμμένοι στον παγετό, η μεγάλη ανησυχία των επιστημόνων είναι ότι ενδέχεται να μην παραμείνουν έτσι για πολύ ακόμη.
Όταν ο πάγος ή ο μόνιμος παγετός διαταράσσεται ή λιώνει, κάθε μικρόβιο στο εσωτερικό του απελευθερώνεται στο περιβάλλον – πολλά από τα οποία ενδέχεται να είναι επικίνδυνα.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι τέσσερα σεξτίλιον – δηλαδή ο αριθμός 4 ακολουθούμενος από 21 μηδενικά – κυττάρων απελευθερώνονται από το μόνιμο παγετό κάθε χρόνο με τους σημερινούς ρυθμούς.
Αν και οι ερευνητές εκτιμούν ότι μόνο ένα στα 100 αρχαία παθογόνα θα μπορούσε να διαταράξει το οικοσύστημα, ο τεράστιος όγκος μικροβίων που διαφεύγουν καθιστά πιο πιθανό ένα επικίνδυνο περιστατικό.
Ωστόσο, ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι να εγκατασταθεί η ασθένεια στον πληθυσμό των ζώων, όπου η αυξημένη επαφή με ανθρώπους καθιστά πιο πιθανή τη μετάδοσή της στους ανθρώπους ως «ζωονοσογόνος» νόσος.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, περίπου τα τρία τέταρτα όλων των γνωστών ανθρώπινων λοιμώξεων είναι ζωονοσογόνες, συμπεριλαμβανομένων αυτών που εντοπίζονται στην Αρκτική.
Αν μια ζωονοσογόνος ασθένεια αναδυθεί από αδρανή κατάσταση στην παγωμένη Αρκτική, το ανθρώπινο σώμα ενδέχεται να μην έχει τις άμυνες που απαιτούνται για την καταπολέμησή της.
Αυτό το είδος λοίμωξης θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια ιδιαίτερα επικίνδυνη και δύσκολα ελεγχόμενη πανδημία.
Ο Δρ Abass δηλώνει: «Η κλιματική αλλαγή και η ρύπανση επηρεάζουν τόσο την υγεία των ζώων όσο και των ανθρώπων – η έρευνά μας εξετάζει πώς αυτές οι δύο δυνάμεις αλληλοσυνδέονται. Καθώς η Αρκτική θερμαίνεται ταχύτερα από τις περισσότερες περιοχές του κόσμου, παρατηρούμε αλλαγές στο περιβάλλον – όπως το λιώσιμο του μόνιμου παγετού και τη μετατόπιση των οικοσυστημάτων – που θα μπορούσαν να συμβάλουν στη μετάδοση μολυσματικών ασθενειών μεταξύ ζώων και ανθρώπων».
Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι οι περιοχές της Αρκτικής αποτελούν ένα ιδιαίτερα επικίνδυνο σημείο εκκίνησης για μια πανδημία, καθώς διαθέτουν ελάχιστες ιατρικές υποδομές.
Οι υπηρεσίες υγείας και έρευνας είναι περιορισμένες, γεγονός που σημαίνει ότι μια ασθένεια μπορεί να εξαπλωθεί ευρέως προτού προλάβουν να αντιδράσουν οι αρχές.
