Επιδημίες

«Μαύρος Θάνατος»: DNA αποκαλύπτει πώς ξεκίνησε η πανώλη

Τι ανακαλύφθηκε από την νέα έρευνα σε σκελετικά υπολείμματα που χρονολογούνται στο 1338
«Μαύρος Θάνατος»: DNA αποκαλύπτει πώς ξεκίνησε η πανώλη

Το 1347, ένας φονικός λοιμός έκανε την εμφάνισή του στις μεσογειακές περιοχές, καθώς μεταδόθηκε μέσω εμπορικών πλοίων που μετέφεραν προϊόντα από περιοχές της Μαύρης Θάλασσας.

Η επιδημία εξαπλώθηκε με τρομακτική ταχύτητα, καταστρέφοντας μεγάλο μέρος του πληθυσμού της Ευρώπης, της Μέσης Ανατολής και της βόρειας Αφρικής.

Οι συνέπειες ήταν δραματικές, καθώς οδήγησαν στην κατάρρευση κοινωνιών, την εγκατάλειψη ολόκληρων πόλεων και την αποδιοργάνωση των οικονομιών.

Αυτή η πανδημία σηματοδότησε την απαρχή μιας μακράς περιόδου επαναλαμβανόμενων ξεσπασμάτων πανώλης, γνωστής ως Δεύτερη Πανδημία Πανώλης, που διήρκεσε για σχεδόν μισή χιλιετία.

Από τον 14ο έως τον 19ο αιώνα, η νόσος επανεμφανιζόταν περιοδικά σε διάφορα μέρη του κόσμου, με πολλές πόλεις να πλήττονται ξανά και ξανά.

Η προέλευση αυτής της καταστροφικής επιδημίας υπήρξε αντικείμενο επιστημονικής διαμάχης για χρόνια. Αν και έχει διατυπωθεί η υπόθεση ότι ξεκίνησε από την Ανατολική Ασία, ιδιαίτερα την Κίνα, τα πιο συγκεκριμένα αρχαιολογικά στοιχεία δείχνουν προς την Κεντρική Ασία, κοντά στη λίμνη Issyk Kul, στη σημερινή επικράτεια του Κιργιστάν.

Για να ρίξουν φως σε αυτό το ιστορικό αίνιγμα, ερευνητές από διάφορες χώρες μελέτησαν αρχαίο γενετικό υλικό από ανθρώπινα λείψανα που βρέθηκαν σε ταφικά μνημεία της περιοχής. Ανέλυσαν επίσης ιστορικά έγγραφα και επιγραφές σε επιτύμβιες στήλες, όπου υπήρχαν αναφορές σε θανατηφόρο λοιμό.

Τα πρώτα αποτελέσματα έδειξαν ότι το βακτήριο Yersinia pestis, υπεύθυνο για την πανώλη, ανιχνεύθηκε σε σκελετικά υπολείμματα που χρονολογούνται στο 1338. Σύμφωνα με τον ιστορικό Phil Slavin από το Πανεπιστήμιο του Sterling, αυτή η ανακάλυψη επιβεβαίωσε ότι η επιδημία που καταγράφηκε στις επιτύμβιες στήλες ήταν όντως η πανώλη.

Προηγούμενες έρευνες είχαν συνδέσει την εμφάνιση του Μαύρου Θανάτου με μια μαζική γενετική διαφοροποίηση των στελεχών του βακτηρίου της πανώλης, γνωστή ως “Μεγάλη Έκρηξη” της πανούκλας.

Ωστόσο, η ακριβής στιγμή αυτής της εξέλιξης παρέμενε άγνωστη, με εκτιμήσεις να κυμαίνονται μεταξύ του 10ου και του 14ου αιώνα.

Με τη γενετική ανάλυση των αρχαίων βακτηριακών δειγμάτων από το Κιργιστάν, οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι αυτά τα παλαιά στελέχη βρίσκονταν ακριβώς στο σημείο από όπου ξεκίνησε η γενετική διαφοροποίηση της πανώλης.

Η ερευνήτρια Μαρία Σπύρου από το Πανεπιστήμιο του Tübingen επιβεβαίωσε: «Εντοπίσαμε το αρχικό στέλεχος του Μαύρου Θανάτου και γνωρίζουμε την ακριβή ημερομηνία του—το 1338».

Παρά τα νέα στοιχεία, η ακριβής προέλευση του παθογόνου παραμένει αβέβαιη. Οι επιστήμονες δεν είναι βέβαιοι αν αναπτύχθηκε τοπικά ή αν μεταφέρθηκε από άλλη περιοχή.

Το βακτήριο της πανώλης επιβιώνει σε πληθυσμούς άγριων τρωκτικών που ζουν σε συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές, γνωστές ως δεξαμενές πανώλης.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το στέλεχος που προκάλεσε την επιδημία του 1338-1339 πιθανότατα προήλθε από μία τέτοια φυσική δεξαμενή της Κεντρικής Ασίας.

Ο Johannes Krause, διευθυντής του Ινστιτούτου Max Planck για την Εξελικτική Ανθρωπολογία, δήλωσε ότι σύγχρονα στελέχη της πανώλης που σχετίζονται με το αρχαίο βακτήριο εξακολουθούν να εντοπίζονται στις δεξαμενές πανώλης γύρω από τα βουνά Tian Shan. Αυτό ενισχύει την υπόθεση ότι η Κεντρική Ασία ήταν η εστία προέλευσης του θανατηφόρου λοιμού που άλλαξε την ιστορία του κόσμου.

Δημοφιλή

Υγεία
1

Αυτό είναι το θαυματουργό έλαιο που προστατεύει από το Αλτχάιμερ

Φάρμακα
2

Ανατροπή δεδομένων στα εμβόλια mRNA: Οι εμβολιασμένοι πεθαίνουν πλέον στις ΗΠΑ από COVID-19

Υγεία
3

Το τρόφιμο που θωρακίζει «αθόρυβα» τα οστά σε κάθε ηλικία… δεν είναι το γάλα!

Kαρδιά
4

Ποιοι είναι οι φυσιολογικοί καρδιακοί παλμοί και ποια τα επικίνδυνα όρια – Πότε πρέπει να ανησυχήσετε

Περισσότερα

20.11.2026

Μπορεί μια σχέση να επιβιώσει χωρίς καθόλου ερωτική συνεύρεση;

Για αρκετούς ανθρώπους, το σεξ αποτελεί βασικό στοιχείο μιας ερωτικής σχέσης. Για άλλους, όμως, η συντροφικότητα, η συναισθηματική σύνδεση και η καθημερινή οικειότητα έχουν μεγαλύτερη σημασία. Μπορεί λοιπόν ένα ζευγάρι να παραμείνει μαζί για χρόνια χωρίς καθόλου σεξ ή η έλλειψή του οδηγεί αναπόφευκτα σε απομάκρυνση; Οι ειδικοί στις ανθρώπινες σχέσεις επισημαίνουν ότι η απουσία […]

19.11.2026

C.Stodden: Παντρεύτηκε στα 16 της με 51χρονο ηθοποιό – «Μύριζε περίεργα»

Την εμπειρία της από τον γάμο της σε ηλικία μόλις 16 ετών με τον τότε 51χρονο ηθοποιό, Doug Hutchison περιγράφει η Αμερικανίδα Courtney Stodden, η οποία, περισσότερα από δέκα χρόνια αργότερα, δηλώνει ότι υπήρξε θύμα grooming και ζητά να απαγορευτούν οι γάμοι ανηλίκων σε όλες τις πολιτείες των ΗΠΑ. Σε συνέντευξή της στην εφημερίδα Telegraph, […]

Ουρικό οξύ: Τι να τρώτε και ποιες τροφές χρειάζεται να περιορίσετε
19.11.2026

Ουρικό οξύ: Τι να τρώτε και ποιες τροφές χρειάζεται να περιορίσετε

Υπνική παράλυση: Η τρομακτική διαταραχή ύπνου όπου το άτομο δεν μπορεί να κινηθεί
19.11.2026

Υπνική παράλυση: Η τρομακτική διαταραχή ύπνου όπου το άτομο δεν μπορεί να κινηθεί

ΕΜΑ-FDA για εμβόλια Pfizer-Moderna κατά Covid: «Παράγουν επικίνδυνα συμπτώματα»!
19.11.2026

ΕΜΑ-FDA για εμβόλια Pfizer-Moderna κατά Covid: «Παράγουν επικίνδυνα συμπτώματα»!

Οι λόγοι που οι άνδρες πεθαίνουν νωρίτερα από τις γυναίκες
19.11.2026

Οι λόγοι που οι άνδρες πεθαίνουν νωρίτερα από τις γυναίκες

«Έξυπνο» οδοντικό νήμα μετρά τη γλυκόζη & εντοπίζει δείκτες φλεγμονής στα ούλα
19.11.2026

«Έξυπνο» οδοντικό νήμα μετρά τη γλυκόζη & εντοπίζει δείκτες φλεγμονής στα ούλα

Πόσο συχνά είναι φυσιολογικό να συνευρίσκονται ερωτικά τα ζευγάρια;
19.11.2026

Πόσο συχνά είναι φυσιολογικό να συνευρίσκονται ερωτικά τα ζευγάρια;

Το ελληνικό «χρυσάφι» της κουζίνας που ερευνάται για διαβήτη και φλεγμονές
19.11.2026

Το ελληνικό «χρυσάφι» της κουζίνας που ερευνάται για διαβήτη και φλεγμονές

Ε.Σκίτσκο για τον καρκίνο & την κόρη της: «Δεν θα ήθελα να την αφήσω» (βίντεο)
18.11.2026

Ε.Σκίτσκο για τον καρκίνο & την κόρη της: «Δεν θα ήθελα να την αφήσω» (βίντεο)