Επιδημίες

Υβριδική ανοσία για τον SARS-CoV-2: Όσα πρέπει να γνωρίζετε

Υβριδική ανοσία για τον SARS-CoV-2: Όσα πρέπει να γνωρίζετε

Η ανοσία στον SARS-CoV-2 έχει εξελιχθεί αυτή τη στιγμή σε μείζον θέμα για την παγκόσμια κοινότητα.

Τόσο η ισχύς όσο και η διάρκεια της ανοσίας είναι κάτι που μας αφορά άμεσα.

Ωστόσο, το κομμάτι της επίκτητης ανοσίας είναι ιδιαίτερα σύνθετο και συχνά η ανοσία από τη φυσική λοίμωξη διαφέρει από αυτή του εμβολιασμού.

Κατά συνέπεια, υπάρχουν σήμερα αρκετά ερωτήματα ιδιαίτερα σχετικά με την ανοσία από τον συνδυασμό των παραπάνω παραγόντων.

Για παράδειγμα, πόσο ισχυρή είναι η ανοσία στα άτομα που νοσούν από COVID-19 και στη συνέχεια εμβολιάζονται;

Η «υβριδική» αυτή ανοσία έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς δεδομένα έχουν δείξει ότι οι ασθενείς με ιστορικό COVID-19 παρουσιάζουν ισχυρή ανοσιακή απόκριση όταν εμβολιάζονται.

Η ανοσολογική μνήμη αποτελεί τη βάση της προστατευτικής ανοσίας.

Η ανοσία από τη φυσική λοίμωξη και η ανοσία από τον εμβολιασμό αποτελούν δύο διαφορετικές οδούς που προσφέρουν προστασία από τον ιό“, αναφέρει ο κ. Αντώνιος Δημητρακόπουλος, Διευθυντής Γ΄ Παθολογικής Κλινικής Ερρίκος Ντυνάν Hospital.

Η επίκτητη ανοσία περιλαμβάνει τρεις μεγάλες κατηγορίες κυττάρων:

– τα Β λεμφοκύτταρα,

-τα CD4+ Τ λεμφοκύτταρα και,

-τα CD8+ Τ λεμφοκύτταρα.

Για τη φυσική λοίμωξη από τον SARS-CoV-2 γνωρίζουμε σήμερα ότι οι ασθενείς έχουν ανιχνεύσιμα CD4+ T λεμφοκύτταρα, CD8+ Τ λεμφοκύτταρα, Β λεμφοκύτταρα μνήμης και αντισώματα για περισσότερο από 8 μήνες.

Τα επίπεδα των παραπάνω μειώνονται σταδιακά μετά τη λοίμωξη και φαίνεται ότι σταθεροποιούνται μέσα σε 1 έτος.

Προφανώς, δεν έχουν όλοι οι ασθενείς τα ίδια επίπεδα ανοσίας, ωστόσο αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι η ανοσία βρίσκεται ανάμεσα σε 93% και 100% στους περισσότερους ασθενείς, ακόμα και σε περιοχές με νεότερα στελέχη του ιού (όπως το Άλφα).

Η ισχύς της φυσικής ανοσίας ενάντια στα στελέχη που φέρουν μεταλλάξεις στην πρωτεΐνη ακίδα (Βήτα, Γάμμα, Γιώτα) δεν έχει προσδιοριστεί ακόμα, ωστόσο φαίνεται ότι είναι μειωμένη“, εξηγεί ο κ. Δημητρακόπουλος.

Γνωρίζουμε σήμερα ότι η εξουδετερωτική ικανότητα των αντισωμάτων ενάντια στα νεότερα στελέχη είναι μειωμένη ανεξαρτήτως αν αυτά έχουν παραχθεί από φυσική λοίμωξη ή από εμβολιασμό.

Οι μεταλλάξεις στα παραπάνω στελέχη αποτελούν ένδειξη εκλεκτικής πίεσης με σκοπό να ξεπεραστεί η φυσική ανοσία.

Η μείωση της εξουδετερωτικής ικανότητας των αντισωμάτων έχει διαπιστωθεί τόσο από κλινικές δοκιμές όσο και από μελέτες παρατήρησης.

Τα εμβόλια

Στα εμβόλια που κυκλοφορούν σήμερα, για παράδειγμα, φαίνεται ότι η αποτελεσματικότητα του AstraZeneca για την πρόληψη της συμπτωματικής λοίμωξης μειώθηκε από 75% ενάντια στο αρχικό στέλεχος του SARS-CoV-2, και σε 11% ενάντια στο στέλεχος Β.1.351 (Νότιας Αφρικής).

Για το εμβόλιο της Pfizer από 95% μειώθηκε στο 75% ενάντια στο ίδιο στέλεχος, ωστόσο παραμένει κοντά στο 97% για την πρόληψη της σοβαρής νόσησης.

Πρώιμα δεδομένα για το στέλεχος Δέλτα έχουν δείξει ότι και τα δύο παραπάνω εμβόλια έχουν διατηρήσει σε σημαντικό βαθμό την αποτελεσματικότητά τους.

Τι συμβαίνει, ωστόσο, όταν ένας ασθενής με ιστορικό λοίμωξης εμβολιάζεται;

Αρκετές έρευνες έχουν δείξει ότι οι ασθενείς αυτοί παρουσιάζουν μία ειδική «υβριδική» ανοσίας η οποία προσφέρει ακόμα μεγαλύτερη προστασία.

Η ανοσία αυτή φαίνεται ότι συνδέεται τόσο με τα Β όσο και με τα Τ λεμφοκύτταρα”, σημειώνει  ο κ. Δημητρακόπουλος.

Ερώτημα που γεννιέται

Ένα ερώτημα που είχε τεθεί είναι, αν η μειωμένη εξουδετερωτική ικανότητα των αντισωμάτων για νεότερα στελέχη όπως το Β.1.351 συνδέεται με αδυναμία των Β λεμφοκυττάρων να αναγνωρίσουν τη μεταλλαγμένη πρωτεΐνη ακίδα του στελέχους αυτούς.

Ωστόσο η μειωμένη αποτελεσματικότητα της ανοσιακής απόκρισης φαίνεται ότι τελικά δεν αποδίδεται σε αυτό τον παράγοντα, καθώς η παραγωγή αντισωμάτων από τα Β λεμφοκύτταρα ήταν ιδιαίτερα υψηλή, τόσο στους ασθενείς με ιστορικό COVID-19 όσο και σε αυτούς που είχαν εμβολιαστεί.

“Στους ασθενείς που είχαν ιστορικό νόσησης και εμβολιάστηκαν μάλιστα, τα επίπεδα των εξουδετερωτικών αντισωμάτων για το Β.1.351 ήταν 25 φορές υψηλότερα σε σχέση με αυτούς που έκαναν μόνο το εμβόλιο και 100 φορές υψηλότερα σε σχέση με αυτά στους ασθενείς που είχαν νοσήσει αλλά δεν εμβολιάστηκαν“, τονίζει ο κ. Δημητρακόπουλος.

Πού αποδίδεται, όμως το παραπάνω φαινόμενο;

Η απάντηση βρίσκεται και πάλι στα Β λεμφοκύτταρα μνήμης, τα οποία έχουν διπλή λειτουργία“, λέει ο κ. Δημητρακόπουλος και εξηγεί:

Εκτός από την παραγωγή αντισωμάτων σε μία μελλοντική μόλυνση με τον ίδιο ιό, τα παραπάνω κύτταρα αναπτύσσουν επίσης αντισώματα για πιθανές μεταλλάξεις που μπορεί να εμφανιστούν στην περιοχή που στοχεύουν.

Τα Β λεμφοκύτταρα που δημιουργούνται μετά τη λοίμωξη με έναν ιό πρακτικά «προβλέπουν» ποιες μεταλλάξεις μπορεί να παρουσιάσει ο ιός στο μέλλον”.

Αυτό έχει παρατηρηθεί και στον ιό SARS-CoV-2, καθώς φαίνεται ότι τα Β λεμφοκύτταρα μνήμης κωδικοποιούν αντισώματα τα οποία μπορούν να προσδεθούν και να εξουδετερώσουν νεότερα στελέχη του ιού.

Κατά συνέπεια, η υψηλότερη αποτελεσματικότητα της ανοσιακής απόκρισης στους ασθενείς με ιστορικό που εμβολιάζονται πιθανώς αποδίδεται στην ενεργοποίηση των παραπάνω ειδικών Β λεμφοκυττάρων που είχαν δημιουργηθεί μετά την αρχική λοίμωξη“, επισημαίνει ο κ. Δημητρακόπουλος..

Τα Τ λεμφοκύτταρα είναι απαραίτητα για την παραγωγή των Β λεμφοκυττάρων μνήμης.

Η εξέλιξη των Β λεμφοκυττάρων μετά από μία λοίμωξη (ή εμβολιασμό) συνδέεται με ορισμένες ανοσολογικές μικροανατομικές δομές που λέγονται βλαστικά κέντρα.

Τα τελευταία ρυθμίζονται από μία ιδιαίτερη μορφή Τ λεμφοκυττάρων που λέγονται T­FH CD4+ κύτταρα.

Τοίχος ανοσίας

Καταλαβαίνουμε επομένως ότι η ισχύς της ανοσίας ενάντια στα νεότερα στελέχη εξαρτάται τόσο από τα Τ όσο και τα Β λεμφοκύτταρα.

Τα Τ λεμφοκύτταρα είναι αυτά που ρυθμίζουν επίσης την παραγωγή νέων Β λεμφοκυττάρων.

Τα τελευταία δεν παράγουν συνεχώς αντισώματα, παρά μόνο όταν ο οργανισμός εκτεθεί στο παθογόνο” επισημαίνει ο κ. Δημητρακόπουλος.

Τα Β λεμφοκύτταρα είναι 5-10 φορές υψηλότερα στους εμβολιασμένους ασθενείς με ιστορικό λοίμωξης συγκριτικά με αυτούς που έχουν κάνει μόνο το εμβόλιο ή αυτούς που νόσησαν αλλά δεν εμβολιάστηκαν.

Όπως φαίνεται, τα CD4+ και τα TFH λεμφοκύτταρα είναι αυτά που ενεργοποιούν τα Β λεμφοκύτταρα, με αποτέλεσμα να εμφανίζεται ο εντυπωσιακός τίτλος αντισωμάτων στους ασθενείς με ιστορικό που εμβολιάζονται.

Προφανώς τα αντισώματα παίζουν σημαντικό ρόλο στην προστασία από μελλοντικές λοιμώξεις με τον SARS-CoV-2, ωστόσο εξίσου σημαντικός είναι και ο ρόλος των Τ λεμφοκυττάρων.

Η απόκριση των Τ λεμφοκυττάρων στη φυσική λοίμωξη από τον SARS-CoV-2 είναι σχετικά ευρεία και οι περισσότερες περιοχές που στοχεύονται δεν έχουν μεταλλαχθεί στα νεότερα στελέχη, γεγονός που δείχνει ότι πιθανώς η ανοσία από τα κύτταρα αυτά δεν επηρεάζεται σημαντικά.

Τα περισσότερα εμβόλια της COVID-19 που κυκλοφορούν σήμερα στοχεύουν μόλις 1 από τα περίπου 25 διαφορετικά αντιγόνα του SARS-CoV-2.

Κατά συνέπεια, τα CD4+ και τα CD8+ Τ λεμφοκύτταρα έχουν ευρύτερη απόκριση στη φυσική λοίμωξη παρά στον εμβολιασμό, ενώ στην υβριδική απόκριση η δράση των παραπάνω κυττάρων είναι ακόμα πιο ενισχυμένη.

Το ανοσοποιητικό σύστημα κάνει πάντοτε μία ανάλυση κόστους/οφελών κατά την έκθεσή του σε ένα νέο παθογόνο είτε μέσω μόλυνσης είτε μέσω του εμβολιασμού, προκειμένου να αποφασίσει την έκταση της ανοσιακής μνήμης.

“Αν και ακόμα δεν έχουμε κατανοήσει πλήρως την παραπάνω «συλλογιστική» φαίνεται ότι οι συνεχείς εκθέσεις σε ένα παθογόνο το καθιστούν μεγαλύτερη απειλή για τον οργανισμό.

Γι’ αυτό και ο εμβολιασμός με 2 δόσεις οδηγεί συνήθως σε καλύτερη ανοσία συγκριτικά με 1 μόνο δόση.

Σίγουρα αυτός είναι ένας από τους παράγοντες που μπορούν να εξηγήσουν την υψηλή αποτελεσματικότητα της υβριδικής ανοσίας, ωστόσο δεν είναι ο μοναδικός καθώς η απόκριση είναι υψηλότερη συγκριτικά με τις 2 δόσεις ενός εμβολίου“, επισημαίνει ο κ. Δημητρακόπουλος.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει μία ακόμα παρατήρηση.

Η χορήγηση και 2ης δόσης από τα εμβόλια της COVID-19 σε ασθενείς με ιστορικό λοίμωξης δεν έχει σχεδόν καμία επίδραση στους ασθενείς, γεγονός που δείχνει ότι μετά από κάποιο σημείο επιτυγχάνεται ένα ικανοποιητικό επίπεδο ανοσίας που δεν επηρεάζεται από μελλοντικές εκθέσεις στο ίδιο παθογόνο.

Συνολικά, φαίνεται ότι η υβριδική ανοσία στον SARS-CoV-2 είναι ισχυρότερη και από την ανοσία της φυσικής λοίμωξης, αλλά και από που δημιουργείται με τα εμβόλια.

Αν και η ισχύς της απόκρισης αυτής αποδίδεται περισσότερο στα αντισώματα παρά στα Τ λεμφοκύτταρα, τα τελευταία παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο.

Θα μπορέσουμε στο μέλλον να δημιουργήσουμε προσεγγίσεις κατά τις οποίες θα προσομοιάζεται η φυσική λοίμωξη και ο εμβολιασμός προκειμένου να ενισχύσουμε τα επίπεδα της ανοσίας.

Κάτι τέτοιο γίνεται ήδη στον έρπητα ζωστήρα με το εμβόλιο Shingrix, το οποίο χορηγείται σε ασθενείς με ιστορικό ανεμευλογιάς“, σημειώνει ο κ. Δημητρακόπουλος.

Το εμβόλιο αυτό έχει περίπου 97% αποτελεσματικότητα και δημιουργεί περισσότερα αντισώματα σε σχέση με μία φυσική λοίμωξη.

Γνωρίζουμε επίσης ότι, η χορήγηση 2 εμβολίων ταυτόχρονα μπορεί να δημιουργήσει υψηλότερα επίπεδα αντισωμάτων σε σχέση με τη χορήγηση καθενός εμβολίου ξεχωριστά.

Αν και το φαινόμενο αυτό εξαρτάται από μία σειρά παράγοντες, θεωρητικά θα μπορεί να εφαρμοστεί στο μέλλον και στα εμβόλια της COVID-19.

Οι παρατηρήσεις μας για την υβριδική ανοσία σίγουρα θα βοηθήσουν έτσι ώστε, στο μέλλον, να αναπτύξουμε πιο αποτελεσματικά εμβόλια”, καταλήγει ο κ. Δημητρακόπουλος.

Επιδημίες

23.09.2021

COVID-19: Τι αποφάσισε η Επιτροπή για έφηβους και οδοντίατρους

Αργά χθες το βράδυ έληξε η συνεδρίαση της  Ολομέλειας της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων και σύμφωνα με πληροφορίες αποφασίστηκε οι ανεμβολίαστοι έφηβοι 15-17 ετών να εξακολουθήσουν να κάνουν self test για τον επόμενο ενάμιση μήνα, και στην συνέχεια rapid test. Όσον αφορά το θέμα των οδοντιάτρων, είναι ανοικτό αυτή τη στιγμή, ενώ αναμένεται η έκδοση Κοινής Υπουργικής Απόφασης […]

23.09.2021

COVID-19: Κανένας κίνδυνος από τα φάρμακα για τις φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου

Τόσο οι βιολογικοί παράγοντες όσο και τα φάρμακα μεσαλαμίνη και σουλφασαλαζίνη που χρησιμοποιούνται στους ασθενείς με φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου δεν συνδέθηκαν με αυξημένο κίνδυνο σοβαρής νόσησης ή νοσηλείας από COVID-19, σύμφωνα με τις παρατηρήσεις της μελέτης SECURE-IDB. Κανένας κίνδυνος δεν παρατηρήθηκε επίσης και για άλλα φάρμακα όπως οι ανταγωνιστές του TNF-α και η μεθοτρεξάτη. […]

Εμβόλιο Johnson & Johnson: Σημαντική αύξηση της αποτελεσματικότητας με την ενισχυτική δόση
23.09.2021

Εμβόλιο Johnson & Johnson: Σημαντική αύξηση της αποτελεσματικότητας με την ενισχυτική δόση

Κορωνοϊός-θετικότητα: «Πεντακάθαρες» Ιθάκη –  Μήλος – «Ασφυξία» σε Μύκονο- Καστοριά
23.09.2021

Κορωνοϊός-θετικότητα: «Πεντακάθαρες» Ιθάκη – Μήλος – «Ασφυξία» σε Μύκονο- Καστοριά

Η μη έγκριση του Sputnik V από τον Π.Ο.Υ. στέλνει τους Ρώσους για εμβόλιο στο εξωτερικό
23.09.2021

Η μη έγκριση του Sputnik V από τον Π.Ο.Υ. στέλνει τους Ρώσους για εμβόλιο στο εξωτερικό

Άρθρο στο περιοδικό Nature για την πανδημία COVID-19 με την συμμετοχή Ελλήνων επιστημόνων
23.09.2021

Άρθρο στο περιοδικό Nature για την πανδημία COVID-19 με την συμμετοχή Ελλήνων επιστημόνων

ΕΟΔΥ: Τα σημεία για δωρεάν rapid test σήμερα
23.09.2021

ΕΟΔΥ: Τα σημεία για δωρεάν rapid test σήμερα

Κορωνοϊός: Αύξηση των κρουσμάτων σε παιδιά και εφήβους 4-18 ετών
22.09.2021

Κορωνοϊός: Αύξηση των κρουσμάτων σε παιδιά και εφήβους 4-18 ετών

COVID-19: 2.329 νέα κρούσματα – 333 διασωληνωμένοι- 26 θάνατοι
22.09.2021

COVID-19: 2.329 νέα κρούσματα – 333 διασωληνωμένοι- 26 θάνατοι

Μπουρλά: Η απόφαση για την 3η δόση πρέπει να βασιστεί στην επιστήμη
22.09.2021

Μπουρλά: Η απόφαση για την 3η δόση πρέπει να βασιστεί στην επιστήμη

Δημοφιλή

Υγεία & πολιτική
1

ΥΠΑΙΘ: Ανακοίνωσε το πρωτόκολλο για την δια ζώσης λειτουργία των πανεπιστημίων

Φυσική Κατάσταση
2

Μεγάλος διαγωνισμός του ygeianews.gr για να είσαστε σε «φόρμα» εν μέσω καραντίνας!

Ψυχολογία
3

Μειώστε το άγχος με αυτές τις απλές συμβουλές

Επιδημίες
4

EMA: Ασάφεια για το αν οι γυναίκες αντιμετωπίζουν υψηλότερο κίνδυνο θρομβώσεων από το εμβόλιο της AstraZeneca

Περισσότερα

23.09.2021

Ερευνητές ετοιμάζουν φαγώσιμα εμβόλια!

Επανάσταση στον τομέα των εμβολίων θέλουν να φέρουν ερευνητές του  Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια Ρίβερσαιντ στις ΗΠΑ. Οι ερευνητές προσπαθούν να εισάγουν την μέθοδο εμβολιασμού mRNA σε φαγώσιμα φυτά. Στόχος τους είναι να καταφέρουν να καλλιεργήσουν λαχανικά που θα μπορούν να εμβολιάσουν όσους τα καταναλώσουν. Δηλαδή, κάποιος θα εμβολιάζεται απλά τρώγοντας μια σαλάτα. Αν οι ερευνητές τα καταφέρουν, τα οφέλη θα […]

23.09.2021

COVID-19: Τι αποφάσισε η Επιτροπή για έφηβους και οδοντίατρους

Αργά χθες το βράδυ έληξε η συνεδρίαση της  Ολομέλειας της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων και σύμφωνα με πληροφορίες αποφασίστηκε οι ανεμβολίαστοι έφηβοι 15-17 ετών να εξακολουθήσουν να κάνουν self test για τον επόμενο ενάμιση μήνα, και στην συνέχεια rapid test. Όσον αφορά το θέμα των οδοντιάτρων, είναι ανοικτό αυτή τη στιγμή, ενώ αναμένεται η έκδοση Κοινής Υπουργικής Απόφασης […]

Το ΕΚΠΑ στο top 25 των Πανεπιστημίων παγκοσμίως στον τομέα των συνεργασιών σύμφωνα με τα αποτελέσματα της κατάταξης U-Multirank
23.09.2021

Το ΕΚΠΑ στο top 25 των Πανεπιστημίων παγκοσμίως στον τομέα των συνεργασιών σύμφωνα με τα αποτελέσματα της κατάταξης U-Multirank

Παιδικά Χωριά SOS & Ειδική Γραμματεία Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων συνεχίζουν για δεύτερη χρονιά το πρόγραμμα εκπαιδευτικής υποστήριξης παιδιών
23.09.2021

Παιδικά Χωριά SOS & Ειδική Γραμματεία Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων συνεχίζουν για δεύτερη χρονιά το πρόγραμμα εκπαιδευτικής υποστήριξης παιδιών

Μια νύχτα στο Βυζαντινό Μουσείο για τo Alzheimer
23.09.2021

Μια νύχτα στο Βυζαντινό Μουσείο για τo Alzheimer

Εκκολπωματίτιδα: Θα βελτιωθεί η ζωή μου μετά το χειρουργείο;
23.09.2021

Εκκολπωματίτιδα: Θα βελτιωθεί η ζωή μου μετά το χειρουργείο;

Στατίνες: Έχουν χρησιμότητα στην αντιμετώπιση της Ελκώδους Κολίτιδας;
23.09.2021

Στατίνες: Έχουν χρησιμότητα στην αντιμετώπιση της Ελκώδους Κολίτιδας;

COVID-19: Κανένας κίνδυνος από τα φάρμακα για τις φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου
23.09.2021

COVID-19: Κανένας κίνδυνος από τα φάρμακα για τις φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου

Εμβόλιο Johnson & Johnson: Σημαντική αύξηση της αποτελεσματικότητας με την ενισχυτική δόση
23.09.2021

Εμβόλιο Johnson & Johnson: Σημαντική αύξηση της αποτελεσματικότητας με την ενισχυτική δόση

Σακχαρώδης Διαβήτης και COVID -19: Μια σχέση που επιβαρύνει τη νόσηση αλλά και επιβαρύνεται από αυτήν
23.09.2021

Σακχαρώδης Διαβήτης και COVID -19: Μια σχέση που επιβαρύνει τη νόσηση αλλά και επιβαρύνεται από αυτήν