Επιδημίες

ΕΚΠΑ: Εμβόλια και ανοσία με ευρεία εξουδετερωτική δράση

ΕΚΠΑ: Εμβόλια και ανοσία με ευρεία εξουδετερωτική δράση

Με την έλευση των μεταλλαγμένων στελεχών του SARS-CoV-2 έχει αρχίσει η συζήτηση για την πιθανότητα τριτογενούς αποτυχίας του εμβολιασμού, δηλαδή της ελάττωσης της αποτελεσματικότητας του εμβολίου εξαιτίας μεταλλάξεων που διαφεύγουν της υπάρχουσας ανοσολογικής απόκρισης.

Οι Καθηγητές της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Γκίκας Μαγιορκίνης και Θάνος Δημόπουλος (Πρύτανης ΕΚΠΑ), παρουσιάζουν δεδομένα σχετικά με αυτό το θέμα.

Σχετικές με το φαινόμενο είναι οι μεταλλάξεις στην θέση 484 που δείχνουν αν σχετίζονται με μειωμένη προστασία τόσο σε πειράματα όσο και σε μολύνσεις μετά από νόσηση, από τα αρχικά πανδημικά στελέχη ή μετά από εμβολιασμό.

Η μετάλλαξη E484K

Συγκεκριμένα, η μετάλλαξη E484K γνωστή με το παρατσούκλι “Eek” θεωρείται μετάλλαξη διαφυγής και έχει βρεθεί να αναπτύσσεται ανεξάρτητα σε πολλά διαφορετικά στελέχη.

Μία μελέτη στο έγκυρο επιστημονικό περιοδικό PNAS πέρυσι, είχε δείξει ότι πιθανότατα ένα εμβόλιο θα μπορούσε να καλύψει τα κυκλοφορούντα στελέχη του SARS-CoV-2 καθώς και ότι το γονίδιο της ακίδας υφίσταται ισχυρούς περιορισμούς στις δυνατότητες εξέλιξης.

Παρόλα αυτά δεν μπορεί να αποκλειστεί η πιθανότητα να αυξηθεί το ποσοστό της τριτογενούς αποτυχίας του εμβολιασμού, ως αποτέλεσμα αθροιστικών μεταλλάξεων σε βαθμό που να απαιτηθεί σε βάθος χρόνου εκ νέου εμβολιασμός που θα στοχεύει στην ενίσχυση της προστασίας ενάντια στα μεταλλαγμένα στελέχη.

Αντιμετώπιση της τριτογενούς αποτυχίας

Για το πώς μπορεί να αντιμετωπισθεί η τριτογενής αποτυχία είναι σημαντικό να δούμε πώς λειτουργεί το μοντέλο του εμβολιασμού της γρίπης: κάθε χρόνο ο εμβολιασμός επαναλαμβάνεται με βάση τα στελέχη που είναι πιο πιθανό να επικρατήσουν.

Ο εμβολιασμός που εκτελείται κάθε χρόνο στη γρίπη δεν αφορά ενισχυτικές ή αναμνηστικές δόσεις, αλλά αποτελείται από επικαιροποιημένα εμβόλια όπου στοχεύουν στα μεταλλαγμένα στελέχη της γρίπης, που είχαν μεγαλύτερες πιθανότητες να κυκλοφορούν.

Η ταχεία μετάλλαξη της γρίπης σε αντιπαράθεση με την ανάπτυξη των εμβολίων θυμίζει το εξελικτικό φαινόμενο της Κόκκινης Βασίλισσας: «Εδώ, βλέπεις πρέπει να τρέχεις όσο πιο γρήγορα μπορείς για να παραμείνεις στο ίδιο σημείο».

Έτσι κάθε χρόνο πρέπει να ανανεώνουμε τον εμβολιασμό για τα νέα στελέχη ώστε να διατηρούμε ένα επαρκές «τείχος ανοσίας».

Ωστόσο τα τελευταία χρόνια έχει προταθεί ότι είναι πιθανό να αναπτυχθούν εμβόλια που θα στοχεύουν σε τμήματα του ιού που δεν είναι εύκολο να μεταλλαχθούν έτσι ώστε να αναπτυχθούν αντισώματα που θα εξουδετερώνουν ένα ευρύ φάσμα μεταλλαγμένων στελεχών γρίπης.

O θεωρητικός στόχος είναι πιθανώς να επαρκεί για όσο ζει κάποιος.

Μία από αυτές τις προσεγγίσεις βασίζεται στην παρατήρηση ότι τα στελέχη της γρίπης αν και μεταλλάσσονται γρήγορα η εξέλιξή τους φαίνεται να έχει περιορισμούς.

Αναλύοντας τα διαφορετικά στελέχη γρίπης σε βάθος δεκαετιών οι ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, βρήκαν τμήματα του ιού που φαίνεται να είναι πιο σταθερά και με βάση αυτά σχεδίασαν εμβόλια που δοκίμασαν με επιτυχία σε ποντίκια.

Δύο χρόνια μετά από αυτήν την μελέτη, επιστήμονες από το NIH των ΗΠΑ περιέγραψαν πρόσφατα την ανάπτυξη εμβολίου γρίπης που παρουσιάζει πολλαπλούς στόχους με σκοπό να αναπτύσσεται ευρύτερη ανοσολογική απόκριση από τα κλασικά εμβόλια γρίπης.

Αυτές οι μελέτες για την επίτευξη ανοσίας με ευρεία εξουδετερωτική δράση έχουν εξαιρετικό ενδιαφέρον καθότι ανοίγουν τον δρόμο στο σχεδιασμό εμβολίων με βελτιωμένο προφίλ τριτογενούς αποτυχίας, ακόμα και για τον SARS-CoV-2.

Συγχρόνως, ανοίγουν το δρόμο για σχεδιασμό εμβολίων έναντι λοιμωδών νοσημάτων για τα οποία δεν έχουμε κάποιο ικανοποιητικό εμβόλιο, όπως ο ιός HIV.

Δημοφιλή

Υγεία
1

Αυτό είναι το θαυματουργό έλαιο που προστατεύει από το Αλτχάιμερ

Φάρμακα
2

Ανατροπή δεδομένων στα εμβόλια mRNA: Οι εμβολιασμένοι πεθαίνουν πλέον στις ΗΠΑ από COVID-19

Υγεία
3

Το τρόφιμο που θωρακίζει «αθόρυβα» τα οστά σε κάθε ηλικία… δεν είναι το γάλα!

Kαρδιά
4

Ποιοι είναι οι φυσιολογικοί καρδιακοί παλμοί και ποια τα επικίνδυνα όρια – Πότε πρέπει να ανησυχήσετε

Περισσότερα

22.11.2026

Υπνικοί σπασμοί: Γιατί τινάζεται ξαφνικά το σώμα λίγο πριν αποκοιμηθούμε

Οι υπνικοί σπασμοί είναι οι ξαφνικές, ακούσιες μυϊκές συσπάσεις που μπορεί να αισθανθεί κάποιος τη στιγμή που περνά από την κατάσταση της εγρήγορσης στον ύπνο. Συχνά συνοδεύονται από την έντονη αίσθηση ότι πέφτει στο κενό, με αποτέλεσμα να ξυπνά απότομα, ακόμη και αν είχε αρχίσει να αποκοιμιέται. Πρόκειται για ένα αρκετά συνηθισμένο φαινόμενο, το οποίο […]

22.11.2026

Υπνική άπνοια: Τα έξι σημάδια που μπορεί να εμφανίζονται μέσα στην ημέρα

Η υπνική άπνοια μπορεί να εκδηλωθεί με έξι χαρακτηριστικά σημάδια, τα οποία δεν περιορίζονται μόνο στις ώρες του ύπνου, αλλά επηρεάζουν και την καθημερινότητα. Το δυνατό ροχαλητό, η υπνηλία, η επίμονη κόπωση και οι πρωινοί πονοκέφαλοι είναι μερικά από τα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούνται. Πρόκειται για μια διαταραχή κατά την οποία η αναπνοή […]

Οι κίνδυνοι για την υγεία από τη χρήση γρατζουνισμένων τηγανιών
22.11.2026

Οι κίνδυνοι για την υγεία από τη χρήση γρατζουνισμένων τηγανιών

Η άσκηση που μπορεί να σας χαρίσει πιο ξεκούραστες νύχτες
22.11.2026

Η άσκηση που μπορεί να σας χαρίσει πιο ξεκούραστες νύχτες

Mounjaro και Ozempic: Οι τροφές που μπορεί να εντείνουν τις παρενέργειες
22.11.2026

Mounjaro και Ozempic: Οι τροφές που μπορεί να εντείνουν τις παρενέργειες

Συγκλονίζει η Κέιτ Μίντλετον
21.11.2026

Συγκλονίζει η Κέιτ Μίντλετον

Άννα Βίσση και Σοφία Καρβέλα μαζί στη Νέα Υόρκη (φωτο)
21.11.2026

Άννα Βίσση και Σοφία Καρβέλα μαζί στη Νέα Υόρκη (φωτο)

Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη: Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές
21.11.2026

Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη: Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές

Η Ινδία έκοψε το κρέας και το βούτυρο  και έγινε η… «πρωτεύουσα του διαβήτη»
21.11.2026

Η Ινδία έκοψε το κρέας και το βούτυρο και έγινε η… «πρωτεύουσα του διαβήτη»

Φοβάστε τα εμβόλια; Οδηγός σε γιατρούς για το πώς θα σας «πείσουν»!
21.11.2026

Φοβάστε τα εμβόλια; Οδηγός σε γιατρούς για το πώς θα σας «πείσουν»!