Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι μία χρόνια νόσος του αναπνευστικού συστήματος, η οποία χαρακτηρίζεται από φλεγμονή των πνευμόνων και των αεραγωγών ύστερα από μακροχρόνια έκθεση σε βλαβερά σωματίδια ή αέρια.
Αποτέλεσμα είναι η προοδευτική καταστροφή του ιστού και της αρχιτεκτονικής των πνευμόνων προκαλώντας έτσι σταθερή στένωση-απόφραξη των αεραγωγών, προσδίδοντας στον ασθενή το αίσθημα της δύσπνοιας (φούσκωμα) και του χρόνιου βήχα.
-Είναι η ΧΑΠ συχνό νόσημα;
–Είναι σήμερα η τέταρτη αιτία θανάτου παγκοσμίως και υπολογίζεται πως είναι υπεύθυνη για το 5% περίπου όλων των θανάτων παγκοσμίως.
–Οι πάσχοντες ανέρχονται σήμερα στα 450-500.000.000 και σε αυτή οφείλονται πάνω από:
–3.000.000 θάνατοι ετησίως.
–Η επίπτωσή της στο γενικό πληθυσμό υπολογίζεται στο 10% σε ενήλικες άνω των 40 ετών.
-Στην Ελλάδα φτάνει στο 8.4% στο γενικό πληθυσμό (11.6% στους άντρες και 4.8% στις γυναίκες).
Ποια είναι τα αίτια της ΧΑΠ;
Η κυριότερη αιτία είναι ο καπνός του τσιγάρου.
Περίπου 40-50% των καπνιστών θα εμφανίσουν ΧΑΠ.
“Επίσης συνδέεται με την ρύπανση του ατμοσφαιρικού αέρα, την έκθεση σε επαγγελματικές σκόνες και ουσίες (κάρβουνα, καμένα λάδια, μαρμαρόσκονη, χρώματα κ.α.) και την εσωτερική μόλυνση του αέρα (καύση ξύλου ή άλλων υλικών βιομάζας)“, αναφέρει ο Μιχαήλ Συμιακάκης, Πνευμονολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης Ιατρικού Κέντρου Αθηνών, προσθέτοντας:
“Σπάνια (1% περίπου) μπορεί να οφείλεται σε κληρονομικό παράγοντα, στην έλλειψη δηλαδή ενός ενζύμου-πρωτεΐνης, της α1 αντιθρυψίνης, η οποία προστατεύσει τους πνεύμονες“.
Μπορεί το παθητικό κάπνισμα να προκαλέσει ΧΑΠ;
Σαφώς είναι πιθανό να συμβεί, αλλά όχι συχνό.
Χρειάζεται να υπάρχει καθημερινή και σημαντική έκθεση στον ερεθιστικό παράγοντα (καπνό), είτε στο σπίτι είτε στο εργασιακό περιβάλλον.
Επαγγελματικοί χώροι που δεν αερίζονται σωστά και υπάρχει μεγάλος αριθμός ατόμων αυξάνουν τις πιθανότητες ανάπτυξης της νόσου ενός παθητικού καπνιστή.
Ποια είναι τα συμπτώματα της ΧΑΠ;
Τα συχνότερα συμπτώματα της ΧΑΠ είναι:
–ο επίμονος καθημερινός βήχας, ο οποίος είτε είναι ξηρός, είτε συνήθως συνοδεύεται με την παραγωγή βλέννης (φλέγματα) ,
–το αίσθημα της δύσπνοιας (φούσκωμα) κατά την έντονη κίνηση, ή ακόμα και σε ηρεμία στις σοβαρές περιπτώσεις της νόσου.
-ο ασθενής μπορεί να παρουσιάζει συριγμό κατά την εκπνοή,
–σφίξιμο στο στήθος,
–μειωμένη ενέργεια, και,
–συχνές λοιμώξεις του αναπνευστικού.
Τα συμπτώματα παρουσιάζουν εξάρσεις και υφέσεις.
Οι εξάρσεις διαρκούν για μερικές μέρες και μπορεί να αποτελέσουν αιτία νοσηλείας, αν δεν αντιμετωπιστούν εγκαίρως.
Πώς γίνεται η διάγνωση της ΧΑΠ;
Η διάγνωση γίνεται πολύ εύκολα και εντελώς ανώδυνα, από ειδικό πνευμονολόγο με τη λήψη λεπτομερούς ιστορικού, συμπλήρωση ερωτηματολογίων και τέλος με ένα τεστ που ονομάζεται σπιρομέτρηση.
Κατά την εξέταση αυτή, ο ασθενής πρέπει μέσα από τον λεπτό σωλήνα του σπιρομέτρου να εισπνεύσει όσο πιο βαθιά μπορεί και ύστερα να φυσήξει βίαια, απότομα και παρατεταμένα.
Όλοι οι καπνιστές άνω των 40 ετών με ιστορικό καπνίσματος τουλάχιστον 10 ετών επί 1 πακέτο την ημέρα πρέπει να υποβάλλονται σε σπιρομέτρηση.
Τέλος μπορεί να χρειαστεί και απεικονιστική εξέταση όπως ακτινογραφία ή αξονική τομογραφία θώρακος.
Πώς αντιμετωπίζεται η ΧΑΠ;
Η ΧΑΠ, όπως αναφέρθηκε και προηγουμένως, είναι ένα χρόνιο νόσημα με εγκατεστημένες βλάβες στους πνεύμονες.
Πρέπει να αντιληφθεί ο καπνιστής πως ότι ζημιά προκαλείται στους πνεύμονές του από τον καπνό δεν αντιστρέφεται!
Μπορεί να προληφθεί, ή να ανασταλεί η εξέλιξή της με τη διακοπή του καπνίσματος, ή την απομάκρυνση από τον όποιον άλλο εισπνεόμενο βλαπτικό παράγοντα.
Οι θεραπευτικές επιλογές είναι πολλές και αποτελεσματικές.
Έχουν στόχο να βελτιώνουν τα συμπτώματα και την ποιότητα ζωής και να βοηθούν στην επιβράδυνση της νόσου και στην αποφυγή των παροξύνσεων.
Ακρογωνιαίο λίθο της θεραπείας αποτελούν τα εισπνεόμενα φάρμακα (βρογχοδιασταλτικά και εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή).
“Σε σοβαρές περιπτώσεις που δεν ελέγχονται μόνο με εισπνεόμενη αγωγή, χρησιμοποιούνται αντιφλεγμονώδη φάρμακα από του στόματος, οξυγονοθεραπεία, καθώς και επεμβατικές μέθοδοι, στις οποίες μέσω βρογχοσκόπησης τοποθετούνται βαλβίδες εντός των βρόγχων εμποδίζοντας έτσι να πάει αέρας στις μη λειτουργικές περιοχές των πνευμόνων.
Συστήνεται, επίσης, ειδική γυμναστική σε εξειδικευμένα κέντρα αποκατάστασης και εμβολιασμός για τον ιό της γρίπης και τον πνευμονιόκοκκο“, καταλήγει ο κ. Συμιακάκης.