Έχετε αναρωτηθεί ποτέ γιατί ο πρωτοπαθής καρκίνος της καρδιάς είναι τόσο σπάνιος σε σύγκριση με τους καρκίνους του πνεύμονα, του παχέος εντέρου, του μαστού ή του προστάτη;
Οι μελέτες νεκροψίας εκτιμούν ότι οι πρωτοπαθείς καρδιακοί όγκοι εμφανίζονται σε λιγότερο από 0,1% των ατόμων.
Από αυτούς:
- Οι περισσότεροι είναι καλοήθεις (όπως τα μυξώματα)
- Οι κακοήθεις πρωτοπαθείς καρκίνοι της καρδιάς (όπως τα καρδιακά σαρκώματα) είναι ακόμη πιο σπάνιοι
Αντίθετα, οι δευτεροπαθείς (μεταστατικοί) όγκοι (καρκίνοι που εξαπλώνονται στην καρδιά από άλλα όργανα) είναι πιο συνηθισμένοι από τον πρωτοπαθή καρκίνο της καρδιάς, αν και εξακολουθούν να είναι σχετικά σπάνιοι συνολικά.
Γιατί και πώς αναπτύσσονται οι περισσότεροι καρκίνοι
Καρκίνος εμφανίζεται όταν τα κύτταρα:
- Διαιρούνται ανεξέλεγκτα
- Συσσωρεύουν γενετικές μεταλλάξεις
- Αποφεύγουν τον προγραμματισμένο κυτταρικό θάνατο
- Αποκτούν την ικανότητα να εισβάλλουν σε περιβάλλοντα ιστό
Η ταχεία ανανέωση των κυττάρων αυξάνει τον κίνδυνο μετάλλαξης. Τα όργανα με υψηλούς ρυθμούς κυτταρικής διαίρεσης (δέρμα, κόλον, μυελός οστών κ.α.) είναι πιο ευάλωτα στον καρκίνο.
Η καρδιά διαφέρει θεμελιωδώς, διότι:
1. Τα καρδιακά κύτταρα σπάνια διαιρούνται
Ένας από τους σημαντικότερους λόγους για τους οποίους ο καρκίνος της καρδιάς είναι σπάνιος είναι ότι τα κύτταρα του καρδιακού μυός διαιρούνται πολύ λίγο μετά τη γέννηση. Στους περισσότερους ενήλικες τα καρδιακά μυϊκά κύτταρα:
- Διαφοροποιούνται σε μεγάλο βαθμό σε τελικό στάδιο
- Έχουν ελάχιστη αναγεννητική ικανότητα
- Η ανανέωση των κυττάρων είναι εξαιρετικά χαμηλή
Εφόσον ο καρκίνος απαιτεί επαναλαμβανόμενη κυτταρική διαίρεση για τη συσσώρευση μεταλλάξεων, οι ιστοί με περιορισμένο πολλαπλασιασμό έχουν χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου.
Αντίθετα:
- Τα δερματικά κύτταρα διαιρούνται συνεχώς
- Τα κύτταρα του εντερικού βλεννογόνου ανανεώνονται κάθε λίγες ημέρες
- Ο χαμηλός ρυθμός αντιγραφής της καρδιάς μειώνει τις ευκαιρίες για συσσώρευση μεταλλάξεων
2. Το πλούσιο σε οξυγόνο περιβάλλον μπορεί να περιορίσει την ανάπτυξη του όγκου
Η καρδιά λειτουργεί σε ένα περιβάλλον με υψηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο και μεταβολικά απαιτητικό. Τα καρκινικά κύτταρα συχνά ευδοκιμούν σε:
- Υποξικές (χαμηλού οξυγόνου) συνθήκες
- Περιβάλλοντα που επιτρέπουν τον μεταβολικό επαναπρογραμματισμό
Η συνεχής ροή αίματος της καρδιάς και ο υψηλός οξειδωτικός μεταβολισμός μπορεί να δημιουργήσουν συνθήκες λιγότερο ευνοϊκές για κακοήθη μετασχηματισμό.
Αν και αυτή η θεωρία εξακολουθεί να μελετάται, ορισμένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι το μεταβολικό περιβάλλον της καρδιάς μπορεί να αντιστέκεται στην προσαρμογή του όγκου.
3. Οι μηχανικές δυνάμεις παίζουν ρόλο
Η καρδιά βρίσκεται σε συνεχή κίνηση, καθώς συστέλλεται περίπου 100.000 φορές την ημέρα. Αυτό το συνεχές μηχανικό στρες μπορεί να:
- διαταράξει πρώιμες ανώμαλες συστάδες κυττάρων
- δυσκολέψει τον σταθερό σχηματισμό όγκων
Αν και δεν έχει αποδειχθεί οριστικά, το δυναμικό φυσικό περιβάλλον της καρδιάς μπορεί να εμποδίσει την εγκατάσταση του όγκου σε σύγκριση με πιο στατικούς ιστούς.
4. Περιορισμένη έκθεση σε καρκινογόνους παράγοντες
Πολλοί καρκίνοι προκύπτουν λόγω της περιβαλλοντικής έκθεσης, όπως:
- Πνευμονικός ιστός, ο οποίος εκτίθεται σε καπνό τσιγάρου
- Δέρμα, που εκτίθεται σε υπεριώδη ακτινοβολία
- Γαστρεντερικός βλεννογόνος ιστός, που εκτίθεται σε διαιτητικές καρκινογόνες ουσίες
Η καρδιά είναι σχετικά προστατευμένη από την άμεση περιβαλλοντική έκθεση.
Αν και το αίμα κυκλοφορεί σε όλο το σώμα, ο καθαυτός καρδιακός μυς δεν εκτίθεται άμεσα σε εισπνεόμενες ή καταποθείσες καρκινογόνες ουσίες με τον ίδιο τρόπο που εκτίθενται οι επιθηλιακοί ιστοί.
5. Η ανοσολογική επιτήρηση μπορεί να είναι προστατευτική
Το ανοσοποιητικό σύστημα παρακολουθεί συνεχώς τους ιστούς για μη φυσιολογικά κύτταρα.
Μερικοί ερευνητές προτείνουν ότι το ανοσοποιητικό περιβάλλον της καρδιάς μπορεί να εξαλείψει αποτελεσματικά τα μη φυσιολογικά κύτταρα πριν από την ανάπτυξη του όγκου.
Αν και αυτός ο μηχανισμός δεν είναι μοναδικός/ειδικός για την καρδιά, ο συνδυασμός χαμηλού κυτταρικού κύκλου ζωής και ανοσολογικής επιτήρησης πιθανότατα συμβάλλει στη σπανιότητα κακοήθειας.
Ποιοι τύποι πρωτοπαθούς καρκίνου της καρδιάς υπάρχουν;
Όταν εμφανίζονται πρωτοπαθείς κακοήθεις όγκοι στην καρδιά, είναι συνήθως σαρκώματα, όπως:
- Αγγειοσάρκωμα
- Αδιαφοροποίητο πλειομορφικό σάρκωμα
- Ραβδομυοσάρκωμα
Πρόκειται για επιθετικούς και σπάνιους καρκίνους, οι οποίοι προέρχονται από συστατικά του συνδετικού ιστού της καρδιάς.
Επειδή τα συμπτώματα είναι μη ειδικά, όπως δύσπνοια, πόνος στο στήθος ή αρρυθμίες, η διάγνωση συχνά καθυστερεί.
Είναι πιο συχνοί οι δευτερογενείς (μεταστατικοί) όγκοι στην καρδιά;
Ναι. Οι καρκίνοι που εξαπλώνονται στην καρδιά είναι σημαντικά πιο συνηθισμένοι από τον πρωτοπαθή καρδιακό καρκίνο.
Οι καρκίνοι που μπορεί να κάνουν μετάσταση στην καρδιά περιλαμβάνουν:
- Καρκίνο του πνεύμονα
- Καρκίνο του μαστού
- Μελάνωμα
- Λέμφωμα
Παρόλα αυτά, οι καρδιακές μεταστάσεις συχνά δεν ανιχνεύονται εκτός εάν είναι συμπτωματικές.
Τι μας διδάσκει αυτό για τη βιολογία του καρκίνου;
Η σπανιότητα του καρκίνου της καρδιάς υπογραμμίζει τρεις βασικές αρχές:
- Ο υψηλός κύκλος ζωής των κυττάρων αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου
- Η βιολογία των ιστών διαμορφώνει την ευπάθεια
- Ο καρκίνος δεν είναι εξίσου πιθανός σε όλα τα όργανα
Η κατανόηση του γιατί ορισμένοι ιστοί αντιστέκονται στον καρκίνο μπορεί να βοηθήσει σε καλύτερες στρατηγικές πρόληψης.
